Leonard Turkowski: Różnice pomiędzy wersjami

Z LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Linia 1: Linia 1:
 
+
[[image:turl.jpg|thumb|right|290px|Podczas spotkania w Iławie, 1979 r.<br>Żródło: Ze zbiorów WBP w Olsztynie]]
 
(1914-1985) - poeta, prozaik, publicysta, pedagog (pseud. i krypt.: Nadir, Osa, Turek z Bartoszyc, Turkay, tur, L. Tur.)
 
(1914-1985) - poeta, prozaik, publicysta, pedagog (pseud. i krypt.: Nadir, Osa, Turek z Bartoszyc, Turkay, tur, L. Tur.)
  
== Biografia ==
+
==Biografia==
Urodził się 23 września 1914 r. w Poznaniu, w rodzinie robotniczej Stanisława i Magdaleny ze Skorupskich. Ukończył Wyższy Kurs Dziennikarski przy Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu, a po wojnie Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Warszawie (1953 r.). W czasie okupacji przebywał w Krakowie i Warszawie. W 1954 r. zamieszkał w [[ewim:Bartoszyce|Bartoszycach]]. W 1965 r. przeniósł się do [[ewim:Olsztyn|Olsztyna]]. W 1973 r. przeszedł na emeryturę. Zmarł 19 stycznia 1985 r. w Olsztynie.
+
Urodził się 23 września 1914 r. w Poznaniu jako najmłodsze, piąte dziecko w rodzinie Stanisława Kostki - tramwajarza i Magdaleny ze Skorupskich. Przodkowie od stuleci żyli w Wielkopolsce. Po ukończeniu szkoły powszechnej wstąpił do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego im. Ewarysta Estkowskiego. Ukończył Wyższy Kurs Dziennikarski przy Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu. W czasie okupacji przebywał m. in. w Krakowie i Warszawie, na dłużej zatrzymał się w Białej Podlaskiej, gdzie pracował w tartaku. Tam też poznał pochodzącą z Dęblina Kunegundę Molencką, absolwentkę puławskiego Państwowego Gimnazjum im. ks. A. J. Czartoryskiego, z którą zawarł związek małżeński.
 +
 
 +
Przed zakończeniem wojny udał się do Poznania, jednak nie znalazł miejsca dla czteroosobowej już rodziny. W marcu 1945 roku podjął pracę w wiejskiej szkole w Dominowie pow. Środa Wlkp., w 1947 w pobliskich Pławcach. Podjął też studia w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Warszawie, która ukończył w 1953 roku.
 +
 
 +
Już w 1952 roku, po ukończeniu pierwszego etapu studiów, skierowany został do pracy w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Leśnej Podlaskiej. W związku ze zbliżaniem się dzieci do wieku "licealnego" poszukiwał lepszych warunków życia. Trafił w 1954 roku do Państwowego Liceum Pedagogicznego w Bartoszycach jako nauczyciel przedmiotów kierunkowych.  
 +
 
 +
W 1962 roku rozpoczął pracę w redakcji "Głosu Olsztyńskiego", w ślad za czym w 1965 roku przeniósł się wraz z rodziną do Olsztyna, gdzie już mieszkał do śmierci. W latach 1969-73 pełnił obowiązki dyrektora Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej im. Tadeusza Kotarbińskiego, skąd przeszedł na emeryturę, zajmując się do końca pracą twórczą. Zmarł 19 stycznie 1985 r. Pochowany został  w Olsztynie na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Poprzecznej.
 +
 
 +
==Działalność==
 +
Już w Seminarium Nauczycielskim w Poznaniu publikował w "Nowym Kurjerze" felietony "Kącik uczniowski". Tam też w 1933 roku podjął nieetatową pracę. Nawiązał współpracę z "Wiciami Wielkopolskimi" i wydawnictwem "Ostoja". Jego wiersze i opowiadania ukazywały się w poznańskich gazetach, tygodnikach (m. in. "Ilustracja Polska" a także w poznańskiej rozgłośni Polskiego Radia. Po opublikowaniu drugiego tomiku wierszy, w 1937 roku został członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich. W czasie wojny brał udział w tajnym nauczaniu w Białej Podlaskiej.
 +
 
 +
Po wojnie, dzięki przedwojennym kontaktom ze środowiskiem poznańskich muzyków organizował w Dominowie koncerty połączone z możliwością zaopatrzenia się muzyków w artykuły żywnościowe (jego szwagier Tadeusz Zygfryd Kassern - pianista i kompozytor, a także dyplomata w 1948 roku odmówił powrotu z Nowego Jorku). Następnie objął kierownictwo szkoły czteroklasowej w Pławcach, którą przekształcił stopniowo w pełną szkołę podstawową. Prócz zwykłej szkolnej pracy prowadził dokształcające kursy dla dorosłych, a także chór działający przy wiejskiej kaplicy. Organizował niedzielne popołudnia radiowe (w szkole było radio jedyne w promieniu kilku kilometrów). Bez biur podróży i autokarów organizował dla uczniów wycieczki do Poznania, Kórnika, Biskupina, do Warszawy, Zakopanego, nad morze,. Przypomnijmy - nie było jeszcze telewizji, to wszystko wiejska młodzież mogła zobaczyć co najwyżej na zdjęciach w marnie drukowanych podręcznikach. Organizował przedstawienia wystawiane również w okolicznych wsiach, kontynuując później tę działalność w liceach pedagogicznych.
 +
 
 +
W Bartoszycach był współtwórcą gazety "Wiadomości Bartoszyckie", współzałożycielem powiatowego oddziału [[Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Pojezierze|Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego "Pojezierze"]]. Odmówił jednak udziału w zarządzie Towarzystwa Szkoły Świeckiej uważając, że zorganizowany ateizm to najgorsza religia. Po kolejnych publikacjach książkowych reaktywował przynależność do Związku Literatów Polskich, pełniąc w latach 1960-63 funkcję wiceprezesa, a w  latach 1971-81 prezesa olsztyńskiego oddziału Związku. Po zakończeniu ostatniej kadencji zajmował się już wyłącznie pracą twórczą.
 +
 
 +
==Twórczość==
 +
Autor dwudziestu książek w tym sześciu tomików poezji a także felietonów, artykułów, audycji radiowych uważał się za pisującego nauczyciela.
 +
Pierwszy wiersz piętnastoletniego ucznia zamieszczony został w styczniu 1930 roku w miesięczniku "Życie Radosne"  odbijanym na powielaczu Seminarium Nauczycielskiego, do którego uczęszczał. W latach 1930-31 publikował w "Nowym Kurjerze" felietony pod zbiorczym tytułem "Kącik uczniowski" pod pseudonimem "Turkaj" i innymi. Za poważny debiut poetycki uważał wiersz "Zmartwychwstanie dymu" opublikowany w grudniowym numerze "Wici Wielkopolskich" z 1933 roku. Biblioteka Wici Wielkopolskich była też wydawcą pierwszego tomiku wierszy "Krzyż na rozdrożu". Drugi tomik poezji - "Krew ziemi" dedykował matce, której nie zdążył go ofiarować. Przez pewien czas bywał w Środzie, gdzie wiersze zebrane przez wydawcę "Kurjera Średzkiego" złożyły się na tomik "Gdy Środa rym poda". Jest autorem trzech utworów scenicznych wydanych w Poznaniu przez Wydawnictwo Katolickiego Związku Młodzieży Męskiej w ramach serii "Biblioteka Wieczornicowa", dla młodzieżowych teatrzyków Związku  Dwa opatrzone są nazwiskiem autora, jeden - pseudonimem Nadir. Jako odrębną całość trzeba uznać ponad sześćdziesiąt krótkich, wierszowanych komentarzy do bieżących wydarzeń, publikowanych w latach 1937-38 w "Kurjerze Poznańskim" pod zbiorczym tytułem "Dnem do góry" i pseudonimem "Osa".
 +
 
 +
Wraz z wybuchem wojny nastąpiła przerwa w jego twórczości. Wprawdzie wspominał o rękopisach przekazywanych księgarzowi w Białej Podlaskiej, ale ślad po nich zaginął. Pisał też wierszyki dla swoich dzieci.
 +
 
 +
Twórczość wznowił wkrótce po podjęciu pracy w Bartoszycach, początkowo na użytek imprez w Liceum Pedagogicznym, następnie prasy fachowej. W "Życiu Szkoły" opisywał swoje doświadczenia pedagogiczne. Jako "Turek z Bartoszyc" pisał felietony "Pod prąd" w "Głosie Nauczycielskim". W 1958 następuje "drugi debiut" poetycki - ukazuje się tomik "Na progu doby". Reaktywuje członkostwo Związku Literatów Polskich. Podejmując pracę w "Głosie Olsztyńskim" nie zapomina o swej głównej profesji. Publikuje zbiór opowiadań "Do szkoły". Wiersze coraz częściej ustępują miejsca prozie. Ukazują się powieści, m. in. "Niebo nad sadem" (1964), "Ziemia i niebo" (1971), wspomnieniowa trylogia, którą zaczęła "Księga mojego domu" (1979).
 +
Do końca życia publikował felietony w "Ekspressie Poznańskim", "Warmii i Mazurach", tygodniku "Wprost", oczekiwał na druk "Drogi do Sestos" (1989), przygotowywał kolejne powieści
  
== Działalność  ==
+
==Zbiory wierszy==
Od 1934 r. pracował jako dziennikarz w „Nowym Kurierze”. Równocześnie współpracował z pismami Wielkopolski oraz z poznańską Rozgłośnią Polskiego Radia. W czasie wojny pracował jako robotnik, brał udział w tajnym nauczaniu. Po wojnie był nauczycielem w szkołach podstawowych w Poznańskiem i Lubelskiem. W latach 1954-1965 r. pracował jako nauczyciel w [[ewim:Liceum Pedagogiczne w Bartoszycach|Liceum Pedagogicznym w Bartoszycach]]. Następnie przez cztery lata był kierownikiem działu kulturalno-oświatowego „[[Głos Olsztyński |Głosu Olsztyńskiego]]”. W latach 1969-1973 piastował stanowisko dyrektora [[Warmińsko-Mazurska Biblioteka Pedagogiczna w Olsztynie |Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej w Olsztynie]]. Od 1963 r. był członkiem Związku Literatów Polskich, a w latach 1971-1980 prezesem [[Związek Literatów Polskich. Oddział w Olsztynie |olsztyńskiego oddziału tego stowarzyszenia]]. Brał też udział w działalności Związku Nauczycielstwa Polskiego.
+
*Krzyż na rozdrożu (1935)
 +
*Krew ziemi (1937)
 +
*Gdy środa rym poda (1938)
 +
*Na progu doby (1958)
 +
*Dojrzewanie (1961)
 +
*Talerz z jabłkami (1975)
 +
*Krzyż na rozdrożu (1997)
  
== Twórczość  ==
+
==Zbiory opowiadań i powieści==
Jako poeta, publicysta i dramaturg debiutował przed 1939 r. Wiersze, opowiadania, reportaże, utwory sceniczne, artykuły publikował w różnych czasopismach. Pierwsze z nich ukazały się na łamach „Wici Wielkopolskich” w 1933 r. Po roku 1945 publikował głównie w Olsztynie. Wydał zbiory wierszy:
+
*Do szkoły (1962)  
*''Krzyż na rozdrożu'' (1935)
+
*Niebo nad sadem (1964)  
*''Krew ziemi'' (1937)
+
*Kajak (1966)  
*''Gdy środa rym poda'' (1938)
+
*Spotkania świąteczne (1968)  
*''Na progu doby'' (1958)
+
*Ziemia i niebo. Powieść o życiu i pracy Mikołaja Kopernika (1971)  
*''Dojrzewanie'' (1961)
+
*Start (1976)  
*''Talerz z jabłkami'' (1975)
+
*Księga mojego domu (1979)
Zbiory opowiadań i powieści:
+
*Lipcowy miód (1980)  
*''Do szkoły'' (1962)  
+
*Księga mojego miasta (1983)
*''Niebo nad sadem'' (1964)  
+
*Księga Warmii i Mazur (1983)
*''Kajak'' (1966)  
+
*Na początku było jezioro (1983)  
*''Spotkania świąteczne'' (1968)  
+
*Narodziny generała (1984)  
*''Ziemia i niebo. Powieść o życiu i pracy Mikołaja Kopernika'' (1971)  
+
*Droga do Sestos (1989)
*''Start'' (1976)  
+
*''Lipcowy miód'' (1980)
+
*''Na początku było jezioro'' (1983)
+
*''Narodziny generała'' (1984)
+
Całość swojej pracy literackiej pisarz zamknął prozą wspomnieniową. Składają się na nią trzy księgi: rodzinnego domu, miasta i przeżytych lat na [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazurach]].
+
  
== Nagrody i odznaczenia  ==
+
==Utwory sceniczne==
Był laureatem kilku konkursów literackich. Otrzymał:
+
*Dookoła Polski (1935)
*Nagrodę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie (1959)
+
*Coraz wyżej (pseud. Nadir (1935)
*Nagrodę Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich za całokształt pracy publicystycznej (1964)
+
*Forsa stopniała (1938)
*III Nagrodę w Ogólnopolskim Konkursie Literackim, urządzonym przez Wydział Kultury i Sztuki Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i olsztyński Związek Literatów Polskich za powieść ''Kajak'' (1964)
+
*Nagrodę za reportaż przyznaną przez redakcję czasopisma „Fakty i Myśli” (1966)  
+
*I Nagrodę za powieść ''Naczynia połączone'' i opowiadanie ''Urodziny'' (1969)
+
Został odznaczony m.in.:
+
*Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
+
*Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski
+
*Złotym Krzyżem Zasługi
+
*Złotą Odznaką „Zasłużonym dla Warmii i Mazur”
+
*Medalem Komisji Edukacji Narodowej
+
*Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”
+
*Medalem za zasługi dla Oświaty województwa olsztyńskiego
+
  
 
==Galeria zdjęć==
 
==Galeria zdjęć==
Linia 48: Linia 60:
 
File:turkowski2.jpg|Publikacja Wydawnictwa „Pojezierze”, Olsztyn 1983.
 
File:turkowski2.jpg|Publikacja Wydawnictwa „Pojezierze”, Olsztyn 1983.
 
File:lipcowy.jpg|Publikacja Ludowej Spółdzielni Wydawniczej, Warszawwa 1980.
 
File:lipcowy.jpg|Publikacja Ludowej Spółdzielni Wydawniczej, Warszawwa 1980.
File:turl.jpg|Podczas spotkania w Iławie, 1979 r.<br>Żródło: Ze zbiorów WBP w Olsztynie
 
 
File:turkowskileonard.jpg|Druk zaproszenia ze zbiorów WBP w Olsztynie.
 
File:turkowskileonard.jpg|Druk zaproszenia ze zbiorów WBP w Olsztynie.
 
File:Turkowskic.jpg|Publikacja wydawnictwa "Pojezierze", 1975 r. Źródło: Archiwum [[Andrzej Cieślak|Andrzeja Cieślaka]]
 
File:Turkowskic.jpg|Publikacja wydawnictwa "Pojezierze", 1975 r. Źródło: Archiwum [[Andrzej Cieślak|Andrzeja Cieślaka]]
Linia 57: Linia 68:
  
 
== Bibliografia  ==
 
== Bibliografia  ==
#''Olsztyńskie biografie literackie 1945-1988'' / praca zbiorowa pod red. Jana Chłosty. – Olsztyn : Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1991. - S. 101-103.
+
#Olsztyńskie biografie literackie 1945-1988 / praca zbiorowa pod red. Jana Chłosty. – Olsztyn : Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1991. - S. 101-103.  
#Oracki, Tadeusz: ''Twórcy i działacze kultury w województwie olsztyńskim w latach 1945-1970'' / Tadeusz Oracki. – Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1975. - S. 180-181.
+
#Oracki, Tadeusz: Twórcy i działacze kultury w województwie olsztyńskim w latach 1945-1970 / Tadeusz Oracki. – Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1975. - S. 180-181.  
#Rojek, Józef Jacek: ''Literaci & literatura Warmii i Mazur. Przewodnik eseistyczny''. – Olsztyn : Fundacja Środowisk Twórczych, 2008. - S. 50-52.
+
#Rojek, Józef Jacek: Literaci & literatura Warmii i Mazur. Przewodnik eseistyczny. – Olsztyn : Fundacja Środowisk Twórczych, 2008. - S. 50-52.  
#''Współcześni pisarze województwa olsztyńskiego'' / [red. nauk. Edward Martuszewski ; aut. not biograficznych Jan Burakowski et al. ; aut. bibliogr. Sabina Siemaszko, Tamara Wajsbrot.]. - Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, 1972. - S. 159-162.
+
#Współcześni pisarze województwa olsztyńskiego / [red. nauk. Edward Martuszewski ; aut. not biograficznych Jan Burakowski et al. ; aut. bibliogr. Sabina Siemaszko, Tamara Wajsbrot.]. - Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, 1972. - S. 159-162.  
 +
#Smołucha Zofia (oprac.) Leonard Turkowski – życie i twórczość – bibliografia – Olsztyn. Bibliografie Osobowe Nauczycieli Województwa Olsztyńskiego nr 3, Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego, Olsztyn 1997 s. 1-200.
 +
#Marek Turkowski, strona internetowa www.turkowski.info
  
  

Wersja z 11:34, 5 gru 2018

Podczas spotkania w Iławie, 1979 r.
Żródło: Ze zbiorów WBP w Olsztynie

(1914-1985) - poeta, prozaik, publicysta, pedagog (pseud. i krypt.: Nadir, Osa, Turek z Bartoszyc, Turkay, tur, L. Tur.)

Biografia

Urodził się 23 września 1914 r. w Poznaniu jako najmłodsze, piąte dziecko w rodzinie Stanisława Kostki - tramwajarza i Magdaleny ze Skorupskich. Przodkowie od stuleci żyli w Wielkopolsce. Po ukończeniu szkoły powszechnej wstąpił do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego im. Ewarysta Estkowskiego. Ukończył Wyższy Kurs Dziennikarski przy Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu. W czasie okupacji przebywał m. in. w Krakowie i Warszawie, na dłużej zatrzymał się w Białej Podlaskiej, gdzie pracował w tartaku. Tam też poznał pochodzącą z Dęblina Kunegundę Molencką, absolwentkę puławskiego Państwowego Gimnazjum im. ks. A. J. Czartoryskiego, z którą zawarł związek małżeński.

Przed zakończeniem wojny udał się do Poznania, jednak nie znalazł miejsca dla czteroosobowej już rodziny. W marcu 1945 roku podjął pracę w wiejskiej szkole w Dominowie pow. Środa Wlkp., w 1947 w pobliskich Pławcach. Podjął też studia w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Warszawie, która ukończył w 1953 roku.

Już w 1952 roku, po ukończeniu pierwszego etapu studiów, skierowany został do pracy w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Leśnej Podlaskiej. W związku ze zbliżaniem się dzieci do wieku "licealnego" poszukiwał lepszych warunków życia. Trafił w 1954 roku do Państwowego Liceum Pedagogicznego w Bartoszycach jako nauczyciel przedmiotów kierunkowych.

W 1962 roku rozpoczął pracę w redakcji "Głosu Olsztyńskiego", w ślad za czym w 1965 roku przeniósł się wraz z rodziną do Olsztyna, gdzie już mieszkał do śmierci. W latach 1969-73 pełnił obowiązki dyrektora Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej im. Tadeusza Kotarbińskiego, skąd przeszedł na emeryturę, zajmując się do końca pracą twórczą. Zmarł 19 stycznie 1985 r. Pochowany został w Olsztynie na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Poprzecznej.

Działalność

Już w Seminarium Nauczycielskim w Poznaniu publikował w "Nowym Kurjerze" felietony "Kącik uczniowski". Tam też w 1933 roku podjął nieetatową pracę. Nawiązał współpracę z "Wiciami Wielkopolskimi" i wydawnictwem "Ostoja". Jego wiersze i opowiadania ukazywały się w poznańskich gazetach, tygodnikach (m. in. "Ilustracja Polska" a także w poznańskiej rozgłośni Polskiego Radia. Po opublikowaniu drugiego tomiku wierszy, w 1937 roku został członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich. W czasie wojny brał udział w tajnym nauczaniu w Białej Podlaskiej.

Po wojnie, dzięki przedwojennym kontaktom ze środowiskiem poznańskich muzyków organizował w Dominowie koncerty połączone z możliwością zaopatrzenia się muzyków w artykuły żywnościowe (jego szwagier Tadeusz Zygfryd Kassern - pianista i kompozytor, a także dyplomata w 1948 roku odmówił powrotu z Nowego Jorku). Następnie objął kierownictwo szkoły czteroklasowej w Pławcach, którą przekształcił stopniowo w pełną szkołę podstawową. Prócz zwykłej szkolnej pracy prowadził dokształcające kursy dla dorosłych, a także chór działający przy wiejskiej kaplicy. Organizował niedzielne popołudnia radiowe (w szkole było radio jedyne w promieniu kilku kilometrów). Bez biur podróży i autokarów organizował dla uczniów wycieczki do Poznania, Kórnika, Biskupina, do Warszawy, Zakopanego, nad morze,. Przypomnijmy - nie było jeszcze telewizji, to wszystko wiejska młodzież mogła zobaczyć co najwyżej na zdjęciach w marnie drukowanych podręcznikach. Organizował przedstawienia wystawiane również w okolicznych wsiach, kontynuując później tę działalność w liceach pedagogicznych.

W Bartoszycach był współtwórcą gazety "Wiadomości Bartoszyckie", współzałożycielem powiatowego oddziału Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego "Pojezierze". Odmówił jednak udziału w zarządzie Towarzystwa Szkoły Świeckiej uważając, że zorganizowany ateizm to najgorsza religia. Po kolejnych publikacjach książkowych reaktywował przynależność do Związku Literatów Polskich, pełniąc w latach 1960-63 funkcję wiceprezesa, a w latach 1971-81 prezesa olsztyńskiego oddziału Związku. Po zakończeniu ostatniej kadencji zajmował się już wyłącznie pracą twórczą.

Twórczość

Autor dwudziestu książek w tym sześciu tomików poezji a także felietonów, artykułów, audycji radiowych uważał się za pisującego nauczyciela. Pierwszy wiersz piętnastoletniego ucznia zamieszczony został w styczniu 1930 roku w miesięczniku "Życie Radosne" odbijanym na powielaczu Seminarium Nauczycielskiego, do którego uczęszczał. W latach 1930-31 publikował w "Nowym Kurjerze" felietony pod zbiorczym tytułem "Kącik uczniowski" pod pseudonimem "Turkaj" i innymi. Za poważny debiut poetycki uważał wiersz "Zmartwychwstanie dymu" opublikowany w grudniowym numerze "Wici Wielkopolskich" z 1933 roku. Biblioteka Wici Wielkopolskich była też wydawcą pierwszego tomiku wierszy "Krzyż na rozdrożu". Drugi tomik poezji - "Krew ziemi" dedykował matce, której nie zdążył go ofiarować. Przez pewien czas bywał w Środzie, gdzie wiersze zebrane przez wydawcę "Kurjera Średzkiego" złożyły się na tomik "Gdy Środa rym poda". Jest autorem trzech utworów scenicznych wydanych w Poznaniu przez Wydawnictwo Katolickiego Związku Młodzieży Męskiej w ramach serii "Biblioteka Wieczornicowa", dla młodzieżowych teatrzyków Związku Dwa opatrzone są nazwiskiem autora, jeden - pseudonimem Nadir. Jako odrębną całość trzeba uznać ponad sześćdziesiąt krótkich, wierszowanych komentarzy do bieżących wydarzeń, publikowanych w latach 1937-38 w "Kurjerze Poznańskim" pod zbiorczym tytułem "Dnem do góry" i pseudonimem "Osa".

Wraz z wybuchem wojny nastąpiła przerwa w jego twórczości. Wprawdzie wspominał o rękopisach przekazywanych księgarzowi w Białej Podlaskiej, ale ślad po nich zaginął. Pisał też wierszyki dla swoich dzieci.

Twórczość wznowił wkrótce po podjęciu pracy w Bartoszycach, początkowo na użytek imprez w Liceum Pedagogicznym, następnie prasy fachowej. W "Życiu Szkoły" opisywał swoje doświadczenia pedagogiczne. Jako "Turek z Bartoszyc" pisał felietony "Pod prąd" w "Głosie Nauczycielskim". W 1958 następuje "drugi debiut" poetycki - ukazuje się tomik "Na progu doby". Reaktywuje członkostwo Związku Literatów Polskich. Podejmując pracę w "Głosie Olsztyńskim" nie zapomina o swej głównej profesji. Publikuje zbiór opowiadań "Do szkoły". Wiersze coraz częściej ustępują miejsca prozie. Ukazują się powieści, m. in. "Niebo nad sadem" (1964), "Ziemia i niebo" (1971), wspomnieniowa trylogia, którą zaczęła "Księga mojego domu" (1979). Do końca życia publikował felietony w "Ekspressie Poznańskim", "Warmii i Mazurach", tygodniku "Wprost", oczekiwał na druk "Drogi do Sestos" (1989), przygotowywał kolejne powieści

Zbiory wierszy

  • Krzyż na rozdrożu (1935)
  • Krew ziemi (1937)
  • Gdy środa rym poda (1938)
  • Na progu doby (1958)
  • Dojrzewanie (1961)
  • Talerz z jabłkami (1975)
  • Krzyż na rozdrożu (1997)

Zbiory opowiadań i powieści

  • Do szkoły (1962)
  • Niebo nad sadem (1964)
  • Kajak (1966)
  • Spotkania świąteczne (1968)
  • Ziemia i niebo. Powieść o życiu i pracy Mikołaja Kopernika (1971)
  • Start (1976)
  • Księga mojego domu (1979)
  • Lipcowy miód (1980)
  • Księga mojego miasta (1983)
  • Księga Warmii i Mazur (1983)
  • Na początku było jezioro (1983)
  • Narodziny generała (1984)
  • Droga do Sestos (1989)

Utwory sceniczne

  • Dookoła Polski (1935)
  • Coraz wyżej (pseud. Nadir (1935)
  • Forsa stopniała (1938)

Galeria zdjęć

Zobacz też

Strona internetowa poświęcona Leonardowi Turkowskiemu

Bibliografia

  1. Olsztyńskie biografie literackie 1945-1988 / praca zbiorowa pod red. Jana Chłosty. – Olsztyn : Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1991. - S. 101-103.
  2. Oracki, Tadeusz: Twórcy i działacze kultury w województwie olsztyńskim w latach 1945-1970 / Tadeusz Oracki. – Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1975. - S. 180-181.
  3. Rojek, Józef Jacek: Literaci & literatura Warmii i Mazur. Przewodnik eseistyczny. – Olsztyn : Fundacja Środowisk Twórczych, 2008. - S. 50-52.
  4. Współcześni pisarze województwa olsztyńskiego / [red. nauk. Edward Martuszewski ; aut. not biograficznych Jan Burakowski et al. ; aut. bibliogr. Sabina Siemaszko, Tamara Wajsbrot.]. - Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, 1972. - S. 159-162.
  5. Smołucha Zofia (oprac.) Leonard Turkowski – życie i twórczość – bibliografia – Olsztyn. Bibliografie Osobowe Nauczycieli Województwa Olsztyńskiego nr 3, Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego, Olsztyn 1997 s. 1-200.
  6. Marek Turkowski, strona internetowa www.turkowski.info