Stowarzyszenie Środowisk Twórczych w Olsztynie

Siedziba Stowarzyszenia Środowisk Twórczych przy ulicy Mickiewicza w Olsztynie.

Instytucja artystyczno-kulturalna zrzeszająca przedstawicieli środowiska olsztyńskiego, działająca w Olsztynie od 1966 r. do 1994 r.

Siedziba

Uroczyste otwarcie Domu Środowisk Twórczych przy ul. Mickiewicza 2 (tzw. dom „pod maskami”) odbyło się 19 marca 1966 r. Budowa siedziby była inicjatywą władz wojewódzkich oraz działaczy społecznego Funduszu Budowy Kraju i Stolicy. Formalnie DŚT stanowił filię Wojewódzkiego Domu Kultury w Olsztynie. Dom Środowisk Twórczych został zamknięty w 1994 roku. Miejscem spotkań olsztyńskich artystów stały się klub „U Artystów” przy ul. Kołłątaja, kawiarnia Teatralna w Teatrze im. Stefana Jaracza oraz Klub Środowisk Twórczych przy ul. Nowowiejskiego. Obecnie w Olsztynie funkcję klubów artystycznych pełnią niektóre kawiarnie i puby.

Historia

Początkowo Dom Środowisk Twórczych – kontynuator Klubu Stowarzyszeń Twórczych – pełnił rolę domu kultury i miejsca spotkań towarzyskich. W latach 60-tych i 70-tych w Domu Środowisk Twórczych regularnie odbywały się obchody Dnia Działacza Kultury organizowane przez Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie oraz Dni Książki „Człowiek-Świat-Polityka”. Działania prowadzono według programu kulturalno-oświatowego, któremu przyświecało hasło „Warmia i Mazury piękne, gospodarne, kulturalne”.

Poza działalnością skierowaną do środowisk twórczych zadaniem Domu Środowisk Twórczych była praca:

• środowiskowa – imprezy dla poszczególnych środowisk, np. konferencje prasowe, spotkania szkoleniowe z twórczości literackiej, dziennikarskiej i plastycznej,
• międzyśrodowiskowa – integrująca środowiska twórcze i kulturalne, np. spotkania literatów i dziennikarzy na temat reportażu lub felietonu, plastyków i architektów,
• społeczna – czytelnia publiczna, spotkania z przedstawicielami różnych zawodów, comiesięczne wykłady-przeglądy na temat wydarzeń międzynarodowych, gawędy przy kominku (spotkania z popularnymi ludźmi: podróżnikami, naukowcami, filmowcami); imprezy rozrywkowe dla dorosłych i dzieci, przeglądy zespołów estradowych.

Na początku lat osiemdziesiątych Dom Środowisk Twórczych niepodzielnie objęli we władanie artyści i dziennikarze. Powstało Stowarzyszenie Środowisk Twórczych skupiające członków Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Związku Literatów Polskich, Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu, Związku Polskich Artystów Plastyków i innych. Od tego momentu to wybierany przez wszystkich członków SŚT zarząd decydował o działalności klubu.

Prezesi zarządu Stowarzyszenia Środowisk Twórczych:

• Anna Kochanowska - 1980 – 1984, dziennikarka radiowa
• Józef Naróć - 1984 – 1988, dziennikarz prasowy
• Tomasz Śrutkowski - 1988 – 1992, dziennikarz prasowy

Funkcję dyrektorów (kierowników) Domu Środowisk Twórczych pełnili: Artur Nichthauser, Janusz Dąbrowski, Krystyna Kulka wykonujący obowiązki administracyjne.

Działalność

W Domu Środowisk Twórczych organizowano różnorodne imprezy. Do kultowych należały: Bal Sylwestrowy z atrakcjami przygotowywanymi przez poszczególne grupy twórców, Szopka Noworoczna autorstwa dziennikarzy i plastyków, Bal Kostiumowy organizowany przez plastyków, prezentacja kwartalnika historyczno – literacko – kulturalnego „Wers”, (clue promocji czasopisma był pierwszy(?) w historii pokaz strip-teasu na opak, artystka pojawiła się na scenie naga, po czym się ubierała) połączona z recitalem Macieja Zębatego.

Inne formy działalności to m.in.

• spotkania ze znanymi w kraju ludźmi kultury (np. Jan Himilsbach)
• gościnne występy artystów spoza Olsztyna (np. Krystyna Prońko)
• koncerty muzyki i poezji
• imprezy estradowe
• prezentacje zespołów amatorskich (np. kabaret „Luźna Grupa” z WSP w Olsztynie)
• imprezy oświatowe (m.in. spotkanie z Marią Trawińską - socjologiem)
• dyskusyjne spotkania teatralne (m.in. z Jerzym Adamskim, Henrykiem Bieniewskim, Eugenią Śnieżko-Szafnaglową)
• wtorki filmowe
• spotkania z komentatorami ciekawszych wydarzeń politycznych i sportowych
• turnieje brydża sportowego
• turnieje bilardowe

W latach 1975 – 1982 w Domu Środowisk Twórczych działała stała Galeria sztuki. Była jednym z najważniejszych miejsc prezentacji sztuki współczesnej w regionie.

• Malarstwo i Grafika: regularna prezentacja dorobku czołowych artystów związanych z Olsztynem i okręgiem olsztyńskim Związku Polskich Artystów Plastyków; wystawiano dzieła takich twórców jak Hieronim Skurpski, Andrzej Samulowski, Julian Dadlez czy Mirosława Smerek-Bielecka.
• Fotografia Artystyczna: wystawy fotograficzne, w tym prace członków Fotoklubu Olsztyńskiego, dokumentujące życie regionu oraz poszukiwania formalne w fotografii.
• Sztuka Użytkowa i Unikatowa: pokazy tkaniny artystycznej, ceramiki oraz szkła, co odróżniało galerię od bardziej tradycyjnego podejścia do sztuki Biura Wystaw Artystycznych (BWA).
• Wystawy Środowiskowe: cykliczne przeglądy dorobku lokalnych stowarzyszeń twórczych, co sprzyjało integracji artystów z różnych dziedzin (plastyków, literatów, dziennikarzy).
• Wernisaże Literacko-Artystyczne: charakterystyczną cechą galerii było łączenie wystaw z wieczorami autorskimi i spotkaniami z ludźmi pióra, co czyniło z DŚT unikalne centrum interdyscyplinarne.

Członkowie

SŚT było klubem elitarnym zrzeszającym ponad 300 artystów i animatorów oraz działaczy kultury. Wejście gwarantowała karta klubowicza wydawana za zgodą zarządu po opłaceniu składek.

W latach 1980 – 1984 w działalności na rzecz klubu wyróżnili się Zdzisław Mirek i Stanisław Protakiewicz – dziennikarze, Henryk Panas – pisarz, Hieronim Skurpski – artysta plastyk.

W okresie 1984 -1988 szczególną aktywnością w pracach SŚT wykazali się: Andrzej Jurczak – aktor Teatru im. S. Jaracza, Tadeusz Matulewicz – dziennikarz, Zdzisław Wylonk – muzyk olsztyńskiej filharmonii, Józef Jacek Rojek – literat, Tomasz Śrutkowski – dziennikarz, Krzysztof Stachowski – „Estrada”, przedstawiciel warszawskich ZPR na Olsztyn, Jerzy Wojciech Bielecki – artysta plastyk, Stefan Połom – poeta, Edward Dobraczyński – dyrektor Teatru Lalek, Jerzy Adam Sokołowski – literat, Józef Naróć – dziennikarz.

W okresie 1988 -1992 w działalności na rzecz SŚT wyróżnili się: Janusz Wierzyński – artysta plastyk, Eugeniusz Lisowiec – działacz kulury, Józef Naróć – dziennikarz, Konrad Lenkiewicz – filmoznawca, krytyk filmowy, Krzysztof Stachowski – „Estrada”, Zbigniew Ciucias – muzyk olsztyńskiej filharmonii.

Galeria

Zdjęcia z archiwum Domu Środowisk Twórczych Tomasza Śrutkowskiego

• 
• 
• 
• 

Źródło

1. .Powyższa informacja została przygotowana na podstawie dokumentów archiwalnych Stowarzyszenia Środowisk Twórczych przez prezesów zarządu Stowarzyszenia Środowisk Twórczych Józefa Narócia i Tomasza Śrutkowskiego.