Kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Krzyża w Nidzicy

Z LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR

Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku.

Lokalizacja

Kościół został wybudowany w centrum Nidzicy, w pobliżu zamku (obecna ulica Zamkowa).

Historia

Kościół został wzniesiony przez katolików, którzy zaczęli osiedlać się w mieście na początku XIX wieku. Pierwszą placówkę katolicką utworzono w 1854 roku, a do budowy kościoła przystąpiono w 1858 roku. Jego poświęcenie nastąpiło 3 czerwca 1860 roku na cześć Niepokalanego Poczęcia Maryi. W 1890 roku do kościoła dobudowano wieżę. Świątynia służyła katolikom do 1948 roku. Po zakończeniu II wojny światowej wzrastająca liczba ludności napływowej wyznania katolickiego spowodowała, że ówczesne władza przekazały na rzecz tej wspólnoty również znajdujący się w mieście kościół ewangelicki. Protesty ewangelików spowodowały, że dokonano zamiany kościołów. Ewangelicy, których było coraz mniej, otrzymali niewielki, opisywany tutaj, kościół katolicki, katolicy natomiast zatrzymali świątynię protestancką. Decyzję taką wydało Ministerstwo Ziem Odzyskanych, a przekazanie miało miejsce 5 sierpnia 1948 roku. Kościół stanowi siedzibę parafii ewangelicko-augsburskiej.

Opis

Mury neogotyckiej świątyni zostały wykonane z kamienia ciosanego z głazów narzutowych i cegły. Korpus budowli, wzniesiony na rzucie prostokąta, przykryty został dwuspadowym dachem. Wieżę zwieńczono ceglanym szpicem, a także hełmem ostrosłupowym, na którym zatknięto metalowy krzyż. Wnętrze nawy przykryto drewnianym stropem kasetonowym.

Wyposażenie

Od 1948 roku kościół został wyposażony w wiele cennych zabytków sztuki sakralnej, przeniesionych z dawnych kościołów ewangelickich znajdujących się na terenie południowych Mazur. Są wśród nich m.in. malowane na desce obrazy ołtarzowe (najstarsze z XV wieku). W prezbiterium, po prawej stronie, zawieszono tryptyk z 1646 roku. W środku przedstawiono scenę Ukrzyżowania, po lewej stronie – Chrzest Chrystusa, a po prawej – Madonnę z Dzieciątkiem. Obok znajduje się namalowany na płótnie obraz przedstawiający Zmartwychwstanie,. Po przeciwnej stronie kościoła umieszczono obraz z XVIII wieku, przedstawiający Chrystusa i niewiernego Tomasza. W ołtarzu z XVIII wieku znajduje się obraz Chrystusa Ukrzyżowanego, a po bokach barokowe figury czterech ewangelistów. W prezbiterium znajduje się także chrzcielnica i tradycyjna ambona, którą zdobią płaskorzeźby Salomona i św. Marka. Chór muzyczny zdobi osiemnastowieczna tarcza herbowa, a w przedsionku znajduje się figura Ukrzyżowanego z XVIII wieku. Pochodzi ona z rozebranego w 1823 roku drewnianego kościoła w Burkacie.

Ciekawostki

Zobacz też

Bibliografia

  1. Kopiczko, Andrzej: Porta Domini: kościoły jubileuszowe i sanktuaria Świętego Krzyża w archidiecezji warmińskiej / Andrzej Kopiczko. – Olsztyn : „Posłaniec Warmiński”, 2002. – S. 90-91.

Linki

  • Kościół ewangelicko-augsburski p.w. św. Krzyża, materiał zamieszczony na stronie internetowej www.nidzica-um.bil-wm.pl [dostęp 22.10.2013 r.]
  • Kościół Ewangelicko – Augsburski Św. Krzyża – Nidzica, materiał zamieszczony na stronie internetowej www.mazurskieszlaki.pl [dostęp 22.10.2013 r.]