Alojzy Śliwa

Z LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR
Alojzy Śliwa (po lewej), Prezydent Bolesław Bierut, Maria Zientara-Malewska, Michał Lengowski, Premier Józef Cyrankiewicz, nieznana osoba, 1948 r.
Źródło: Zbiory Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.
Zdjęcie nadesłał Andrzej Cieślak

(1885-1969) - pisarz, poeta, redaktor, działacz polski na Warmii i Mazurach, gawędziarz

Biografia i działalność

Urodził się 16 lutego 1885 r. w Skajbotach. Po ukończeniu szkoły podstawowej uczył się krawiectwa w Klebarku Wielkim i Olsztynie. W 1903 r. zdał egzamin czeladniczy i podjął pracę. W latach 1905-1907 odbył służbę wojskową. Zatrudnił się w Berlinie, gdzie działał w Związku Towarzystw Polskich, Związku Polaków oraz był sekretarzem Towarzystwa Krawców. Pracował na rzecz Komitetu Narodowego Polaków na Obczyźnie, towarzystw śpiewaczych i stowarzyszeń ludowych. W 1919 roku ukończył kurs plebiscytowy i prowadził działalność plebiscytową w Dźwierzutach. Po przegranym plebiscycie zamieszkał w Poznaniu, gdzie założył Towarzystwo Byłych Pracowników Plebiscytowych. W latach 1920-1929 pracował w policji państwowej, 1928-1940 Krawieckich Zakładach Umundurowania. W 1940 roku wysiedlony, zamieszkał w Mędrzechowie, gdzie pracował jako tłumacz gminny. W maju 1945 roku wrócił na Warmię. Był wójtem w Gutkowie, następnie pracował w Zakładach Jajczarsko-Drobiarskich w Olsztynie. Angażował się w działania społeczno-kulturalne, był radnym powiatowym w Olsztynie. W 1952 r. został współzałożycielem i członkiem redakcji „Słowa na Warmii”. Zbierał i zapisywał ludowe pieśni i legendy w ramach współpracy z olsztyńską delegaturą Państwowego Instytutu Sztuki. Działał w Stowarzyszeniu PAX. Otrzymywał rentę dla specjalnie zasłużonych Polsce Ludowej. Zmarł 24 listopada 1969 r. w Olsztynie; pochowany w Gutkowie.

Twórczość

Debiutował w 1912 roku wierszami i zagadkami w dodatku do „Gazety Olsztyńskiej” – „Gość Niedzielny”. Drukował swoje utwory w pismach Pomorza i Wielkopolski. W swoich wierszach nawoływał do walki o mowę polską apelował do postaw patriotycznych. Po II wojnie światowej wiersze i artykuły publikował w „Wiadomościach Mazurskich” i „Życiu Olsztyńskim”. W „Słowie na Warmii i Mazurach” zamieszczał wiersze i artykuły pisane gwarą warmińską, felietony Kuba spod Gietrzwałdu gada. Od 1952 roku członek Związku Literatów Polskich. Popularyzował warmińskie zwyczaje oraz poruszał tematy aktualne. Jego utwory zostały zamieszczone w antologiach i kiermaszach bajek. Pisał wiersze pełne patosu i powagi, patriotyzmu. Opublikował:

Nagrody i odznaczenia

  • Medal Niepodległości (1933)
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Medal Rodła (1986, pośmiertnie)

Upamiętnienie

Turystyczny szlak czarny, pieszy w okolicach Olsztyna nosi imię Alojzego Śliwy. Ulica w centrum Olsztyna nazwana została imieniem Alojzego Śliwy.

Bibliografia

  1. Chłosta, Jan: Znani i nieznani Olsztyniacy XIX i XX wieku / Jan Chłosta. – Olsztyn : Książnica Polska, 1996. – S. 175-177.
  2. Kruk, Swietłana: Alojzy Śliwa : działacz i poeta (1885-1969) / Swietłana Kruk // „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”. – 1970, nr 1, s. 156-161.
  3. Olsztyńskie biografie literackie 1945-1988 : praca zbiorowa / pod red. Jana Chłosty. – Olsztyn : Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1991. – Bibliogr. przy hasłach. – S. 100-101.
  4. Oracki, Tadeusz: Rozmówiłbym kamień… : z dziejów literatury ludowej oraz piśmiennictwa regionalnego Warmii i Mazur w XIX i XX wieku / Tadeusz Oracki. – Warszawa : Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976. – S. 330-334.