Dwór w Tarpnie

Z LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR
Skocz do: nawigacja, szukaj
Widokówka sprzed 1939 roku.
Źródło: www.marienburg.pl
Stan obecny. Fot. Ewingi.
Źródło: www.zabytki.ocalicodzapomnienia.eu
Stan obecny. Fot. Waldemar Sosnowski. 2011 rok.
Źródło: www.polskiezabytki.pl

Zabytek architektury wzniesiony w połowie XIX wieku.

Lokalizacja

Rezydencja ziemska została wybudowana w pobliżu jeziora, na terenie wsi Tarpno (niem. Terpen), w otoczeniu zabudowań gospodarczych i założenia parkowego (po stronie południowo-zachodniej). Wieś położona jest w powiecie iławskim, w gminie Zalewo, około 6 km na południowy zachód od Małdyt.

Historia

Majątek ziemski istniał w tym miejscu już w XV wieku. Na przełomie XVIII i XIX wieku, był własnością rodu von Sydow, a od końca wieku XIX wieku do 1945 roku, rodziny von Reichel. Ostatnią właścicielką dóbr była Manuela von Reichel. Rezydencja pochodzi z połowy XIX wieku, kiedy to dokonano jej przebudowy według projektu Johanna Larassa. Powstała ona jednak w miejscu i z częściowym wykorzystaniem budowli dużo wcześniejszej, o czym świadczą m.in. kolebkowo sklepione piwnice. W latach 30-tych XX wieku w dworze prowadzono pensjonat. Po drugiej wojnie światowej zaadaptowano go na mieszkania. W kolejnych latach nieremontowany i dewastowany, stopniowo popadł w ruinę. Obecnie jest to własność prywatna.

Opis

Jest to budynek murowany z cegły, dwukondygnacyjny, podpiwniczony, z użytkowym poddaszem. Nosi ślady licznych przebudów. Wzniesiono go na planie litery E. Składa się z korpusu i dwóch niższych skrzydeł bocznych: większego, od strony wjazdu i mniejszego od strony parku. Po obu stronach budynku znajdują się ryzality, zwieńczone trójkątnymi szczytami z okulusem. Od frontu ryzalit jest mocno wysunięty, od strony ogrodu posiada taras, niegdyś połączony z drewnianym pomostem usytuowanym na brzegu jeziora. Elewacje dworu były tynkowane i boniowane. We wnętrzach zachowały się niektóre elementy dawnego wyposażenia: w tym m.in. reprezentacyjne schody w głównym holu, płycinowe drzwi w szerokich, drewnianych, profilowanych odrzwiach, boazerie, ozdobny kaflowy piec, dwupiętrowy, z koroną. Na terenie parku znajduje się cmentarz rodowy ostatnich właścicieli majątku – von Reichlów.

Ciekawostki

  • Na początku lat 30-tych XX wieku w dworze mieszkał hrabia Ofttried Finck von Finckenstein (1901-1987), niemiecki pisarz i poeta, urodzony na zamku w Szymbarku. Tutaj powstała jego pierwsza powieść pt. Fünfkirchen, wydana w 1936 roku i uhonorowana nagrodą literacką.

Bibliografia

  1. Jackiewicz-Garniec, Małgorzata: Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich : dobra utracone czy ocalone? / Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Mirosław Garniec. – Olsztyn : Studio Wydawnicze Arta Mirosław Garniec, 2001. - S. 106-107.
  2. Skrodzki, Kazimierz Lech: Dzieje ziemi zalewskiej 1305-2005 / Kazimierz Lech Skrodzki, Wanda Cydzik, Janusz Sokołowski. – Zalewo : Urząd Miejski, 2005. – S. 378.
  3. Wańkowska-Sobiesiak, Joanna: Świat bliski, znajomy? / Joanna Wańkowska-Sobiesiak. - Olsztyn : Studio Poligrafii Komputerowej „SQL”, 2008. – S. 12-15.

Zobacz też

  • Materiał zamieszczony na stronie internetowej www.marienburg.pl [dostęp 04.03.2014 r.]
  • Ziemia Zalewska: dzieje wsi Tarpno, oprac. Jarosław Błażowski, materiał zamieszczony na stronie internetowej www.zapiskizalewskie.republika.pl [dostęp 04.03.2014 r.]