Pałac w Sztynorcie - Historia wersji

Konrad: Zastępowanie tekstu - "Fot. Mirosław" na "© Mirosław"

2016-01-11T12:49:22Z

Zastępowanie tekstu - "Fot. Mirosław" na "© Mirosław"

Konrad o 07:50, 26 mar 2015

2015-03-26T07:50:30Z

Konrad o 12:18, 24 mar 2015

2015-03-24T12:18:16Z

Marcin o 10:56, 24 mar 2015

2015-03-24T10:56:22Z

LPF: /* Zobacz też */

2014-08-10T11:39:46Z

‎Zobacz też

LPF o 11:38, 10 sie 2014

2014-08-10T11:38:59Z

Arom2001 o 12:50, 20 mar 2014

2014-03-20T12:50:03Z

Arom2001 o 13:22, 11 mar 2014

2014-03-11T13:22:18Z

Arom2001: /* Wyposażenie */

2014-03-05T18:42:22Z

‎Wyposażenie

Arom2001 o 10:13, 5 mar 2014

2014-03-05T10:13:16Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:49, 11 sty 2016
Linia 1:		Linia 1:
−	[[Image:Sztyn.jpg\|thumb\|right\|350px\|Pałac w Sztynorcie.<br>~~Fot.~~ Mirosław Garniec]]	+	[[Image:Sztyn.jpg\|thumb\|right\|350px\|Pałac w Sztynorcie.<br>© Mirosław Garniec]]
	[[Image:Szt1.jpg\|thumb\|right\|350px\|Pałac w Sztynorcie.<br>Źródło: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Sztynortpal.jpg wikimedia commons]]]		[[Image:Szt1.jpg\|thumb\|right\|350px\|Pałac w Sztynorcie.<br>Źródło: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Sztynortpal.jpg wikimedia commons]]]

← poprzednia wersja		Wersja z 07:50, 26 mar 2015
Linia 1:		Linia 1:
		+	[[Image:Sztyn.jpg\|thumb\|right\|350px\|Pałac w Sztynorcie.<br>Fot. Mirosław Garniec]]
	[[Image:Szt1.jpg\|thumb\|right\|350px\|Pałac w Sztynorcie.<br>Źródło: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Sztynortpal.jpg wikimedia commons]]]		[[Image:Szt1.jpg\|thumb\|right\|350px\|Pałac w Sztynorcie.<br>Źródło: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Sztynortpal.jpg wikimedia commons]]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Image: palac_sztynort_7.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://www.kormoran.aplus.pl/rejs/ROK_1/grudzien/od_sztynortu/od_sztynortu.htm www.kormoran.aplus.pl] ]]
+[[Image:Szt1.jpg|thumb|right|350px|Pałac w Sztynorcie.<br>Źródło: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Sztynortpal.jpg wikimedia commons]]]
 Zabytek architektury wzniesiony pod koniec XVII wieku.
@@ Linia 13: / Linia 9: @@
 Od 1420 do 1945 roku znajdowała się tu główna siedziba [[ewim:Ród von Lehndorff|rodu von Lehndorff]]. Rodzina ta otrzymała dobra sztynorckie w lenno od zakonu krzyżackiego. Z czasem stały się one jej własnością. Rezydencja powstawała etapami od XVI do XIX wieku. Pierwsza budowla mieszkalna była usytuowana na nieistniejącym obecnie półwyspie Dargin. Prace nad jej wzniesieniem podjął Fabian von Lehndorff (1468-1545). Zniszczenia niedokończonej rezydencji dokonał podnoszący się poziom wód związany z budową tamy w pobliżu [[ewim:Węgorzewo|Węgorzewa]], która miała chronić [[Zamek w Węgorzewie| zamek]] i polepszyć pracę zamkowych młynów. Podniesienie poziomu [[ewim:Jezioro Mamry| jeziora Mamry]] spowodowało przebicie półwyspu, na którym leży obecnie Sztynort i powstanie cieśniny wodnej nazywanej [[ewim:Jezioro Kirsajty |jeziorem Kirsajty]]. Ruiny tej pierwotnej rezydencji znalazły się pod wodą w odległości ponad 620 metrów od obecnego brzegu półwyspu. Miejsce to na współczesnych mapach oznaczone jest na akwenie [[ewim:Jezioro Dargin|jeziora Dargin]] jako „Głazy Sztynorckie”. Nowa rezydencja powstała w latach 1554-1572 w miejscu obecnie istniejącego pałacu, ale po latach popadła w ruinę, a ostateczny jej kres przyniósł w roku 1656 najazd Tatarów. W 1689 roku ze względu na zły stan techniczny rozebrano stary pałac, a na jego fundamentach zaczęła powstawać kolejna rezydencja. Właścicielem Sztynortu był wówczas Ahasverus von Lehndorff podniesiony do rangi hrabiego Rzeszy w 1687 roku. Główną inicjatorką rozbudowy pałacu w latach 1689-1697 była jego trzecia żona, Maria Eleonora von Lehndorff. Pozostałością poprzedniego pałacu w obecnej rezydencji są dolne partie głównego korpusu budowli (plan zbliżony do kwadratu, podział wnętrz na trzy trakty, piwnice sklepione krzyżowo i kolebkowo). W tym samym czasie wzniesiono otaczające pałac dwa ciągi budynków gospodarczych z bramą przejazdową, tworzące wewnętrzny dziedziniec, z otwarciem widokowym na [[ewim:Jezioro Sztynorckie|Jezioro Sztynorckie]]. Z chwilą budowy nowej rezydencji zaczął powstawać też barokowy ogród. W XIX wieku miała miejsce kolejna przebudowa zespołu i przede wszystkim rozbudowa pałacu. Rozebrano wówczas zabudowania gospodarcze znajdujące się po obu jego stronach i w 1829 roku dobudowano do niego dwa skrzydła, z których zachodnie zakończone zostało basztą. Zmieniono szczyt ryzalitu fasady, przekształcając go w stylu neogotyckim, a w latach 1860-1880 od strony ogrodu do głównej bryły pałacu dobudowano alkierzowe wieże w narożnikach. W parku, po stronie wschodniej powstała neoklasycystyczną herbaciarnia (około 1816 roku, według projektu C. Landghansa), od zachodu – neogotycka kaplica (około 1830 roku), a po drugiej stronie jeziora, na cyplu – mauzoleum rodziny von Lehndorff (neogotycka budowla, według projektu Carla Gottharda Langhansa z 1830 roku). Ostatnim właścicielem majątku przed końcem drugiej wojny światowej był Heinrich von Lehndorff. W latach 1945-1947 znajdowała się tu kwatera wojsk radzieckich i punkt zborny zwożonego z bliższych i dalszych okolic mienia, przeznaczonego do wywiezienia na wschód. W 1949 roku na terenie majątku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, natomiast pałac zaadaptowano na biura, mieszkania i pomieszczenia gospodarcze. Po opuszczeniu budynku przez PGR w 1983 roku jego użytkownicy zmieniali się kilkakrotnie. Od 1997 do 2009 roku cały majątek był własnością firmy Tiga Yacht & Marina prowadzącej tam port żeglarski. Aktualnie trwają próby ratowania obiektu przez Polsko-Niemiecką Fundację Ochrony Zabytków Kultury, która przejęła budynek późną jesienią 2009 roku.
 ==Opis==
 ===Założenie===

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 [[Image: palac_sztynort_2.jpg|thumb|right|250px|Korpus główny z ryzalitem frontowym. Fot. F. Blattgerste.<br>Źródło: [http://www.ostpreussen.net/ostpreussen/orte.php?bericht=148&gl148=0#gl148 www.ostpreussen.net] ]]
 [[Image: palac_sztynort_3.jpg|thumb|right|250px|Elewacja ogrodowa.<br>Źródło: [http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-mauzoleum-w-sztynorcie-odzyska-dawny-blask,nId,1051974 www.rmf24.pl] ]]
 [[Image: palac_sztynort_5.jpg |thumb|right|250px| Dawny korytarz górny. Fot. z lat 1925-1940.<br>Źródło: [http://www.bildarchiv-ostpreussen.de/suche/index.html.po#!start=1 www.bildarchiv-ostpreussen.de] Nr id. 10859.]]

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 *Materiały zamieszczone na stronie internetowej [http://www.sztynort.nafali.net/ www.sztynort.nafali.net] [dostęp 05.03.2014 r.]
-[[Category:Obiekty architektury]]
+[[Category:Pałace i dwory]]
 [[Category:Węgorzewo (gmina miejsko-wiejska)]]
 [[Category:Powiat giżycki]]
 [[Category:1601-1700]]

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
 ==Lokalizacja==
-Zespół pałacowo-parkowy wraz z kompleksem gospodarczym, położony jest na obrzeżach wsi [[ewim:Sztynort|Sztynort]] (niem. Groβ Steinort), na półwyspie o tej samej nazwie, otoczonym wodami jeziora. Wieś położona jest w [[ewim:Powiat giżycki| powiecie giżyckim]], w [[ewim:Gmina Węgorzewo| gminie Węgorzewo]].
+Zespół pałacowo-parkowy wraz z kompleksem gospodarczym, położony jest na obrzeżach wsi [[ewim:Sztynort|Sztynort]] (niem. Groβ Steinort), na półwyspie o tej samej nazwie, otoczonym wodami jeziora. Wieś położona jest w [[ewim:Powiat giżycki| powiecie giżyckim]], w [[ewim:Węgorzewo (gmina miejsko-wiejska)| gminie Węgorzewo]].
 ==Historia==
-Od 1420 do 1945 roku znajdowała się tu główna siedziba rodu von Lehndorff. Rodzina ta otrzymała dobra sztynorckie w lenno od zakonu krzyżackiego. Z czasem stały się one jej własnością. Rezydencja powstawała etapami od XVI do XIX wieku. Pierwsza budowla mieszkalna była usytuowana na nieistniejącym obecnie półwyspie Dargin. Prace nad jej wzniesieniem podjął Fabian von Lehndorff (1468-1545). Zniszczenia niedokończonej rezydencji dokonał podnoszący się poziom wód związany z budową tamy w pobliżu [[ewim:Węgorzewo|Węgorzewa]], która miała chronić [[Zamek w Węgorzewie| zamek]] i polepszyć pracę zamkowych młynów. Podniesienie poziomu [[ewim:Jezioro Mamry| jeziora Mamry]] spowodowało przebicie półwyspu, na którym leży obecnie Sztynort i powstanie cieśniny wodnej nazywanej [[ewim:Jezioro Kirsajty |jeziorem Kirsajty]]. Ruiny tej pierwotnej rezydencji znalazły się pod wodą w odległości ponad 620 metrów od obecnego brzegu półwyspu. Miejsce to na współczesnych mapach oznaczone jest na akwenie [[ewim:Jezioro Dargin|jeziora Dargin]] jako „Głazy Sztynorckie”. Nowa rezydencja powstała w latach 1554-1572 w miejscu obecnie istniejącego pałacu, ale po latach popadła w ruinę, a ostateczny jej kres przyniósł w roku 1656 najazd Tatarów. W 1689 roku ze względu na zły stan techniczny rozebrano stary pałac, a na jego fundamentach zaczęła powstawać kolejna rezydencja. Właścicielem Sztynortu był wówczas Ahasverus von Lehndorff podniesiony do rangi hrabiego Rzeszy w 1687 roku. Główną inicjatorką rozbudowy pałacu w latach 1689-1697 była jego trzecia żona, Maria Eleonora von Lehndorff. Pozostałością poprzedniego pałacu w obecnej rezydencji są dolne partie głównego korpusu budowli (plan zbliżony do kwadratu, podział wnętrz na trzy trakty, piwnice sklepione krzyżowo i kolebkowo). W tym samym czasie wzniesiono otaczające pałac dwa ciągi budynków gospodarczych z bramą przejazdową, tworzące wewnętrzny dziedziniec, z otwarciem widokowym na [[ewim:Jezioro Sztynorckie|Jezioro Sztynorckie]]. Z chwilą budowy nowej rezydencji zaczął powstawać też barokowy ogród. W XIX wieku miała miejsce kolejna przebudowa zespołu i przede wszystkim rozbudowa pałacu. Rozebrano wówczas zabudowania gospodarcze znajdujące się po obu jego stronach i w 1829 roku dobudowano do niego dwa skrzydła, z których zachodnie zakończone zostało basztą. Zmieniono szczyt ryzalitu fasady, przekształcając go w stylu neogotyckim, a w latach 1860-1880 od strony ogrodu do głównej bryły pałacu dobudowano alkierzowe wieże w narożnikach. W parku, po stronie wschodniej powstała neoklasycystyczną herbaciarnia (około 1816 roku, według projektu C. Landghansa), od zachodu – neogotycka kaplica (około 1830 roku), a po drugiej stronie jeziora, na cyplu – mauzoleum rodziny von Lehndorff (neogotycka budowla, według projektu Carla Gottharda Langhansa z 1830 roku). Ostatnim właścicielem majątku przed końcem drugiej wojny światowej był Heinrich von Lehndorff. W latach 1945-1947 znajdowała się tu kwatera wojsk radzieckich i punkt zborny zwożonego z bliższych i dalszych okolic mienia, przeznaczonego do wywiezienia na wschód. W 1949 roku na terenie majątku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, natomiast pałac zaadaptowano na biura, mieszkania i pomieszczenia gospodarcze. Po opuszczeniu budynku przez PGR w 1983 roku jego użytkownicy zmieniali się kilkakrotnie. Od 1997 do 2009 roku cały majątek był własnością firmy Tiga Yacht & Marina prowadzącej tam port żeglarski. Aktualnie trwają próby ratowania obiektu przez Polsko-Niemiecką Fundację Ochrony Zabytków Kultury, która przejęła budynek późną jesienią 2009 roku.
+Od 1420 do 1945 roku znajdowała się tu główna siedziba [[ewim:Ród von Lehndorff|rodu von Lehndorff]]. Rodzina ta otrzymała dobra sztynorckie w lenno od zakonu krzyżackiego. Z czasem stały się one jej własnością. Rezydencja powstawała etapami od XVI do XIX wieku. Pierwsza budowla mieszkalna była usytuowana na nieistniejącym obecnie półwyspie Dargin. Prace nad jej wzniesieniem podjął Fabian von Lehndorff (1468-1545). Zniszczenia niedokończonej rezydencji dokonał podnoszący się poziom wód związany z budową tamy w pobliżu [[ewim:Węgorzewo|Węgorzewa]], która miała chronić [[Zamek w Węgorzewie| zamek]] i polepszyć pracę zamkowych młynów. Podniesienie poziomu [[ewim:Jezioro Mamry| jeziora Mamry]] spowodowało przebicie półwyspu, na którym leży obecnie Sztynort i powstanie cieśniny wodnej nazywanej [[ewim:Jezioro Kirsajty |jeziorem Kirsajty]]. Ruiny tej pierwotnej rezydencji znalazły się pod wodą w odległości ponad 620 metrów od obecnego brzegu półwyspu. Miejsce to na współczesnych mapach oznaczone jest na akwenie [[ewim:Jezioro Dargin|jeziora Dargin]] jako „Głazy Sztynorckie”. Nowa rezydencja powstała w latach 1554-1572 w miejscu obecnie istniejącego pałacu, ale po latach popadła w ruinę, a ostateczny jej kres przyniósł w roku 1656 najazd Tatarów. W 1689 roku ze względu na zły stan techniczny rozebrano stary pałac, a na jego fundamentach zaczęła powstawać kolejna rezydencja. Właścicielem Sztynortu był wówczas Ahasverus von Lehndorff podniesiony do rangi hrabiego Rzeszy w 1687 roku. Główną inicjatorką rozbudowy pałacu w latach 1689-1697 była jego trzecia żona, Maria Eleonora von Lehndorff. Pozostałością poprzedniego pałacu w obecnej rezydencji są dolne partie głównego korpusu budowli (plan zbliżony do kwadratu, podział wnętrz na trzy trakty, piwnice sklepione krzyżowo i kolebkowo). W tym samym czasie wzniesiono otaczające pałac dwa ciągi budynków gospodarczych z bramą przejazdową, tworzące wewnętrzny dziedziniec, z otwarciem widokowym na [[ewim:Jezioro Sztynorckie|Jezioro Sztynorckie]]. Z chwilą budowy nowej rezydencji zaczął powstawać też barokowy ogród. W XIX wieku miała miejsce kolejna przebudowa zespołu i przede wszystkim rozbudowa pałacu. Rozebrano wówczas zabudowania gospodarcze znajdujące się po obu jego stronach i w 1829 roku dobudowano do niego dwa skrzydła, z których zachodnie zakończone zostało basztą. Zmieniono szczyt ryzalitu fasady, przekształcając go w stylu neogotyckim, a w latach 1860-1880 od strony ogrodu do głównej bryły pałacu dobudowano alkierzowe wieże w narożnikach. W parku, po stronie wschodniej powstała neoklasycystyczną herbaciarnia (około 1816 roku, według projektu C. Landghansa), od zachodu – neogotycka kaplica (około 1830 roku), a po drugiej stronie jeziora, na cyplu – mauzoleum rodziny von Lehndorff (neogotycka budowla, według projektu Carla Gottharda Langhansa z 1830 roku). Ostatnim właścicielem majątku przed końcem drugiej wojny światowej był Heinrich von Lehndorff. W latach 1945-1947 znajdowała się tu kwatera wojsk radzieckich i punkt zborny zwożonego z bliższych i dalszych okolic mienia, przeznaczonego do wywiezienia na wschód. W 1949 roku na terenie majątku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, natomiast pałac zaadaptowano na biura, mieszkania i pomieszczenia gospodarcze. Po opuszczeniu budynku przez PGR w 1983 roku jego użytkownicy zmieniali się kilkakrotnie. Od 1997 do 2009 roku cały majątek był własnością firmy Tiga Yacht & Marina prowadzącej tam port żeglarski. Aktualnie trwają próby ratowania obiektu przez Polsko-Niemiecką Fundację Ochrony Zabytków Kultury, która przejęła budynek późną jesienią 2009 roku.
 ==Opis==
@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 [[Category:Obiekty architektury]]
-[[Category:Historia kultury]]
+[[Category:Węgorzewo (gmina miejsko-wiejska)]]
 [[Category:Powiat giżycki]]
 [[Category:1601-1700]]

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 ==Zobacz też==
-*'Materiały zamieszczone na stronie internetowej [http://www.sztynort.nafali.net/ www.sztynort.nafali.net] [dostęp 05.03.2014 r.]
+*Materiały zamieszczone na stronie internetowej [http://www.sztynort.nafali.net/ www.sztynort.nafali.net] [dostęp 05.03.2014 r.]
 [[Category:Obiekty architektury]]

@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 ====Wyposażenie====
-Pałac słynął z bogatego i cennego wyposażenia. Były tam całe kolekcje obrazów, w tym galeria portretów rodowych, flamandzkie gobeliny, zbiory miniatur, porcelany, pasteli, cenne meble, m.in. gdańskie. Po odejściu wojska radzieckiego, z początkiem 1947 roku, resztki dawnego wyposażenia w postaci kilku obrazów oraz mebli zostały zabezpieczone przez [[Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie]]. Znajdujący się niegdyś na polanie parkowej zegar słoneczny (trzynastotarczowy), wykonany w 1741 roku, znajduje się obecnie na dziedzińcu [[Muzeum im. Johanna Gottfrieda Herdera w Morągu| Muzeum w Morągu]].
+Pałac słynął z bogatego i cennego wyposażenia. Były tam całe kolekcje obrazów, w tym galeria portretów rodowych, flamandzkie gobeliny, zbiory miniatur, porcelany, pasteli, cenne meble, m.in. gdańskie. Po odejściu wojska radzieckiego, z początkiem 1947 roku, resztki dawnego wyposażenia w postaci kilku obrazów oraz mebli zostały zabezpieczone przez [[Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie]]. Znajduje się w nim m.in. [[Portret Luizy Wilhelminy Lehndorff z pałacu w Sztynorcie|portret Luizy Wilhelminy Lehndorff von Schwerin]]. Stojący niegdyś na polanie parkowej zegar słoneczny (trzynastotarczowy), wykonany w 1741 roku, można zobaczyć obecnie na dziedzińcu [[Muzeum im. Johanna Gottfrieda Herdera w Morągu| Muzeum w Morągu]].
 ==Ciekawostki==

← poprzednia wersja		Wersja z 10:13, 5 mar 2014
Linia 1:		Linia 1:
		+	[[Image: palac_sztynort_7.jpg\|thumb\|right\|250px\|Źródło: [http://www.kormoran.aplus.pl/rejs/ROK_1/grudzien/od_sztynortu/od_sztynortu.htm www.kormoran.aplus.pl] ]]
	[[Image: palac_sztynort_1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Elewacja frontowa.<br>Źródło: [http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/7022/Sztynort/ www.polskiezabytki.pl] ]]		[[Image: palac_sztynort_1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Elewacja frontowa.<br>Źródło: [http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/7022/Sztynort/ www.polskiezabytki.pl] ]]
	[[Image: palac_sztynort_2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Korpus główny z ryzalitem frontowym. Fot. F. Blattgerste.<br>Źródło: [http://www.ostpreussen.net/ostpreussen/orte.php?bericht=148&gl148=0#gl148 www.ostpreussen.net] ]]		[[Image: palac_sztynort_2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Korpus główny z ryzalitem frontowym. Fot. F. Blattgerste.<br>Źródło: [http://www.ostpreussen.net/ostpreussen/orte.php?bericht=148&gl148=0#gl148 www.ostpreussen.net] ]]