Pałac w Słobitach - Historia wersji

Konrad: Zastępowanie tekstu - "Fot. Mirosław" na "© Mirosław"

2016-01-11T12:46:00Z

Zastępowanie tekstu - "Fot. Mirosław" na "© Mirosław"

Konrad o 10:44, 30 cze 2015

2015-06-30T10:44:12Z

Konrad o 07:25, 14 kwi 2015

2015-04-14T07:25:09Z

Konrad o 07:47, 26 mar 2015

2015-03-26T07:47:54Z

LPF o 12:27, 10 sie 2014

2014-08-10T12:27:29Z

LPF o 12:27, 10 sie 2014

2014-08-10T12:27:11Z

Arom2001 o 12:51, 20 mar 2014

2014-03-20T12:51:18Z

Arom2001 o 20:46, 18 mar 2014

2014-03-18T20:46:59Z

Arom2001 o 14:16, 11 mar 2014

2014-03-11T14:16:15Z

Arom2001 o 14:02, 11 mar 2014

2014-03-11T14:02:48Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:46, 11 sty 2016
Linia 1:		Linia 1:
−	[[Image:slobity.JPG\|thumb\|right\|300px\|Ruiny Pałacu w 2010 r.<br>~~Fot.~~ Mirosław Garniec]]	+	[[Image:slobity.JPG\|thumb\|right\|300px\|Ruiny Pałacu w 2010 r.<br>© Mirosław Garniec]]
	[[Image: palac_slobity_6.jpg\|thumb\|right\|300px\| Fot. Igor Hrywna.<br>Źródło: [http://mojemazury.pl/14086-0,Ruiny-palacu-w-Slobitach,334963.html? www.mojemazury.pl] ]]		[[Image: palac_slobity_6.jpg\|thumb\|right\|300px\| Fot. Igor Hrywna.<br>Źródło: [http://mojemazury.pl/14086-0,Ruiny-palacu-w-Slobitach,334963.html? www.mojemazury.pl] ]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 [[Image:slobity.JPG|thumb|right|300px|Ruiny Pałacu w 2010 r.<br>Fot. Mirosław Garniec]]
 [[Image: palac_slobity_6.jpg|thumb|right|300px| Fot. Igor Hrywna.<br>Źródło: [http://mojemazury.pl/14086-0,Ruiny-palacu-w-Slobitach,334963.html? www.mojemazury.pl] ]]
 Zabytek architektury wzniesiony na przełomie XVII i XVIII wieku.

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 [[Image: palac_slobity_1.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://schlobitten.tumblr.com/ www.schlobitten.tumblr.com] ]]
 [[Image: palac_slobity_2.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://schlobitten.tumblr.com/ www.schlobitten.tumblr.com] ]]
 [[Image: palac_slobity_6.jpg|thumb|right|300px| Fot. Igor Hrywna.<br>Źródło: [http://mojemazury.pl/14086-0,Ruiny-palacu-w-Slobitach,334963.html? www.mojemazury.pl] ]]
 [[Image: palac_slobity_3.jpg|thumb|right|300px| Rekonstrukcja założenia pałacowego według C. Lorka.<br>Źródło: A. Rzempołuch, ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1992, s. 128.]]
 Zabytek architektury wzniesiony na przełomie XVII i XVIII wieku.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Image: palac_slobity_1.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://schlobitten.tumblr.com/ www.schlobitten.tumblr.com] ]]
+[[Image:slobity.JPG|thumb|right|300px|Ruiny Pałacu w 2010 r.<br>Fot. Mirosław Garniec]]
-[[Image: palac_slobity_2.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://schlobitten.tumblr.com/ www.schlobitten.tumblr.com] ]]
+[[Image: palac_slobity_1.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://schlobitten.tumblr.com/ www.schlobitten.tumblr.com] ]]
-[[Image: palac_slobity_4.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://cichomir.blog.pl/2010/10/13/pacent582acent-w-scent582oebitacenth/ www.cichomir.blog.pl] ]]
+[[Image: palac_slobity_2.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://schlobitten.tumblr.com/ www.schlobitten.tumblr.com] ]]
-[[Image: palac_slobity_5.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://cichomir.blog.pl/2010/10/13/pacent582acent-w-scent582oebitacenth/ www.cichomir.blog.pl] ]]
+[[Image: palac_slobity_4.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://cichomir.blog.pl/2010/10/13/pacent582acent-w-scent582oebitacenth/ www.cichomir.blog.pl] ]]
-[[Image: palac_slobity_8.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://rygielpisz.eu/sercemazur/viewtopic.php?t=634&start=20 www.rygielpisz.eu] ]]
+[[Image: palac_slobity_5.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://cichomir.blog.pl/2010/10/13/pacent582acent-w-scent582oebitacenth/ www.cichomir.blog.pl] ]]
-[[Image: palac_slobity_6.jpg|thumb|right|250px| Fot. Igor Hrywna.<br>Źródło: [http://mojemazury.pl/14086-0,Ruiny-palacu-w-Slobitach,334963.html? www.mojemazury.pl] ]]
+[[Image: palac_slobity_8.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://rygielpisz.eu/sercemazur/viewtopic.php?t=634&start=20 www.rygielpisz.eu] ]]
-[[Image: palac_slobity_3.jpg|thumb|right|250px| Rekonstrukcja założenia pałacowego według C. Lorka.<br>Źródło: A. Rzempołuch, ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1992, s. 128.]]
+[[Image: palac_slobity_6.jpg|thumb|right|300px| Fot. Igor Hrywna.<br>Źródło: [http://mojemazury.pl/14086-0,Ruiny-palacu-w-Slobitach,334963.html? www.mojemazury.pl] ]]
-[[Image: palac_slobity_7.jpg|thumb|right|250px| Fot. Frederik Blattgerste.<br>Źródło: [http://www.ostpreussen.net/ostpreussen/orte.php?bericht=780&gl780=8#gl780 www.ostpreussen.net] ]]
+[[Image: palac_slobity_3.jpg|thumb|right|300px| Rekonstrukcja założenia pałacowego według C. Lorka.<br>Źródło: A. Rzempołuch, ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1992, s. 128.]]
 Zabytek architektury wzniesiony na przełomie XVII i XVIII wieku.

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 [[Image: palac_slobity_8.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://rygielpisz.eu/sercemazur/viewtopic.php?t=634&start=20 www.rygielpisz.eu] ]]
 [[Image: palac_slobity_6.jpg|thumb|right|250px| Fot. Igor Hrywna.<br>Źródło: [http://mojemazury.pl/14086-0,Ruiny-palacu-w-Slobitach,334963.html? www.mojemazury.pl] ]]
-[[Image: palac_slobity_3.jpg|thumb|left|250px| Rekonstrukcja założenia pałacowego według C. Lorka.<br>Źródło: A. Rzempołuch, ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1992, s. 128.]]
+[[Image: palac_slobity_3.jpg|thumb|right|250px| Rekonstrukcja założenia pałacowego według C. Lorka.<br>Źródło: A. Rzempołuch, ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1992, s. 128.]]
 [[Image: palac_slobity_7.jpg|thumb|right|250px| Fot. Frederik Blattgerste.<br>Źródło: [http://www.ostpreussen.net/ostpreussen/orte.php?bericht=780&gl780=8#gl780 www.ostpreussen.net] ]]

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 ==Lokalizacja==
-Założenie pałacowo-parkowe usytuowane zostało na obrzeżach wsi [[ewim:Słobity|Słobity]] (niem. Schlobitten). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat braniewski| powiecie braniewskim]], w [[ewim:Gmina Wilczęta| gminie Wilczęta]], około 15 km na wschód od [[ewim:Pasłęk|Pasłęka]].
+Założenie pałacowo-parkowe usytuowane zostało na obrzeżach wsi [[ewim:Słobity|Słobity]] (niem. Schlobitten). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat braniewski| powiecie braniewskim]], w [[ewim:Wilczęta (gmina wiejska)| gminie Wilczęta]], około 15 km na wschód od [[ewim:Pasłęk|Pasłęka]].
 ==Historia==
@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 *Materiały zamieszczone na stronie internetowej [http://slobity.com.pl/ www.slobity.com.pl] [dostęp 11.03.2014 r.]
-[[Category:Obiekty architektury]]
+[[Category:Pałace i dwory]]
-[[Category:Historia kultury]]
+[[Category:Wilczęta (gmina wiejska)]]
 [[Category:Powiat braniewski]]
 [[Category:1601-1700]]

@@ Linia 14: / Linia 14: @@
 ==Historia==
-Znajdujący się tu majątek ziemski od 1525 do 1945 roku należał do rodu zu Dohna (od 1589 roku była tu główna siedziba linii Dohna-Schlobitten). Piotr Dohna otrzymał go za zasługi w służbie zakonu krzyżackiego. Rezydencja rodziny powstała w Słobitach już w pierwszej połowie XVI wieku. W latach 1622-1628 wnuk Piotra, Abraham wzniósł tutaj pierwszy pałac, nawiązujący stylistycznie do architektury niderlandzkiej. Była to dwukondygnacyjna budowla założona na planie litery H, o elewacjach zwieńczonych licznymi renesansowymi szczytami. Zachowano jej zasadniczy kształt podczas wielkiej rozbudowy, która miała miejsce w latach 1696-1723, za czasów Aleksandra zu Dohna. Przekształcono wówczas pałac w monumentalną barokową rezydencję, położoną pomiędzy układem dziedzińców a ogrodem. Sam budynek został wówczas podwyższony i przedłużony galeriami, do których dostawiono prostopadle skrzydła boczne. Projekty całego założenia (w tym i kompozycji ogrodów) wykonał francuski architekt [[ewim:Jean Baptista Broebes| Jean Baptista Broebes]]. Od 1704 roku pracami kierował [[ewim: Johann Caspar Hindersin |Johann Caspar Hindersin]], architekt pracujący dla Dohnów także przy innych realizacjach. Nowe elewacje opracował [[ewim:Joachim Schultheiss von Unfriedt| Joachim Schultheiss von Unfriedt]], architekt z [[ewim:Królewiec| Królewca]]. We wnętrzach pracowali artyści: rzeźbiarz i sztukator [[ewim: Josef Anthon Kraus| Josef Anthon Kraus]], malarze [[ewim: Giovanni Baptista Schannes| Giovanni Baptista Schannes]], [[ewim:Johann Blommendae| Johann Blommendael]]. W latach 1718-1725 wybudowano w odległości l km na południowy-wschód od pałacu barokowy folwark według projektu Johanna C. Hindersina. Zasadnicze zmiany w otoczeniu pałacu zaszły w XIX wieku, kiedy to zgodnie z nową modą barokowe założenie ogrodowo-parkowe przekształcono w park o swobodnej kompozycji krajobrazowej, z nieregularnymi alejkami i romantycznymi zakątkami. Do barokowej kompozycji zaczęto częściowo wracać na początku XX wieku. Wówczas to za sprawą Richarda Wilhelma zu Dohny przeprowadzono kompleksowe prace restauratorskie pałacu, odtwarzając brakujące detale rzeźbiarskie i odświeżając tynki, które zyskały różową barwę z białymi podziałami gzymsów, pilastrów i portali. Zmieniono także spadziste dachy wieńczące oba skrzydła boczne na mansardowe, nawiązując do stylu głównej budowli. Ostatnim właścicielem dóbr przed drugą wojną światową był książę Aleksander zu Dohna (1899-1997). W początkach 1945 roku, pałac został spalony i od tego czasu pozostaje w ruinie. Obecnie obiekt znajduje się w dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
+Znajdujący się tu majątek ziemski od 1525 do 1945 roku należał do rodu Dohnów (niem. zu Dohna) (od 1589 roku była tu główna siedziba linii Dohna-Schlobitten). Piotr Dohna otrzymał go za zasługi w służbie zakonu krzyżackiego. Rezydencja rodziny powstała w Słobitach już w pierwszej połowie XVI wieku. W latach 1622-1628 wnuk Piotra, Abraham wzniósł tutaj pierwszy pałac, nawiązujący stylistycznie do architektury niderlandzkiej. Była to dwukondygnacyjna budowla założona na planie litery H, o elewacjach zwieńczonych licznymi renesansowymi szczytami. Zachowano jej zasadniczy kształt podczas wielkiej rozbudowy, która miała miejsce w latach 1696-1723, za czasów Aleksandra Dohny. Przekształcono wówczas pałac w monumentalną barokową rezydencję, położoną pomiędzy układem dziedzińców a ogrodem. Sam budynek został wówczas podwyższony i przedłużony galeriami, do których dostawiono prostopadle skrzydła boczne. Projekty całego założenia (w tym i kompozycji ogrodów) wykonał francuski architekt [[ewim:Jean Baptista Broebes| Jean Baptista Broebes]]. Od 1704 roku pracami kierował [[ewim: Johann Caspar Hindersin |Johann Caspar Hindersin]], architekt pracujący dla Dohnów także przy innych realizacjach. Nowe elewacje opracował [[ewim:Joachim Schultheiss von Unfriedt| Joachim Schultheiss von Unfriedt]], architekt z [[ewim:Królewiec| Królewca]]. We wnętrzach pracowali artyści: rzeźbiarz i sztukator [[ewim: Josef Anthon Kraus| Josef Anthon Kraus]], malarze [[ewim: Giovanni Baptista Schannes| Giovanni Baptista Schannes]], [[ewim:Johann Blommendae| Johann Blommendael]]. W latach 1718-1725 wybudowano w odległości l km na południowy-wschód od pałacu barokowy folwark według projektu Johanna C. Hindersina. Zasadnicze zmiany w otoczeniu pałacu zaszły w XIX wieku, kiedy to zgodnie z nową modą barokowe założenie ogrodowo-parkowe przekształcono w park o swobodnej kompozycji krajobrazowej, z nieregularnymi alejkami i romantycznymi zakątkami. Do barokowej kompozycji zaczęto częściowo wracać na początku XX wieku. Wówczas to za sprawą Ryszarda Dohny (niem. Richard Wilhelm zu Dohna) przeprowadzono kompleksowe prace restauratorskie pałacu, odtwarzając brakujące detale rzeźbiarskie i odświeżając tynki, które zyskały różową barwę z białymi podziałami gzymsów, pilastrów i portali. Zmieniono także spadziste dachy wieńczące oba skrzydła boczne na mansardowe, nawiązując do stylu głównej budowli. Ostatnim właścicielem dóbr przed drugą wojną światową był książę Aleksander Dohna (1899-1997). W początkach 1945 roku, pałac został spalony i od tego czasu pozostaje w ruinie. Obecnie obiekt znajduje się w dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
 ==Opis==
@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 Po rozbudowie przeprowadzonej na przełomie XVII i XVIII wieku główny korpus zachował plan pierwszego pałacu – spłaszczonej litery H (około 51 metrów szerokości i 21 metrów długości). Była to budowla trzykondygnacyjna, z czterema ryzalitami i czterema małymi ukośnymi wykuszami w narożnikach, zwieńczona dachem mansardowym z owalnymi lukarnami. Do głównego budynku dołączone były boczne galerie, które stanowiły łączniki z dwiema symetrycznymi oficynami dostawionymi prostopadle do rezydencji. Całość tworzyła rozległą budowlę położoną na planie wielkiej podkowy (około 122 metrów szerokości i 60 metrów długości), otaczającej prostokątny dziedziniec honorowy. Elewacje pałacu ozdobiono bogatym detalem architektonicznym (gzymsy, pilastry, kartusze herbowe, portale) z elementami rzeźbiarskimi. Nietypowym elementem był brak reprezentacyjnego wejścia na osi frontu budynku. Miał on za to dwa symetryczne wejścia po bokach frontowej elewacji. Zostały one zaakcentowane zwieńczeniami w postaci kwadratowych tarasów wspartych na kolumnach. Pozostałe zabudowania znajdowały się wokół dziedzińca wjazdowego (m.in. budynek stajni i wozowni zwieńczony wieżyczką zegarową, dwie oficyny i mniejsze budynki gospodarcze), tworząc uporządkowany zespół architektoniczny.
-====Wyposażenie====
+===Wyposażenie===
 W pałacu znajdowały się bogate kolekcje dzieł sztuki, gromadzone pieczołowicie przez kolejne pokolenia właścicieli. Inwentarz pałacowych zbiorów wymienia aż 450 obrazów, z m.in. wspaniałą kolekcją rodowych portretów holenderskich. Znajdowały się tu kolekcje cennych mebli, porcelany (miśnieńskiej, berlińskiej, chińskiej), fajansów z Delft, sreber, monet. Bogate i cenne były zbiory biblioteczne – w połowie XIX wieku liczyły one 55 tysięcy woluminów. Tylko niewielką część tych zbiorów udało się rodzinie ocalić, pozostałe przedmioty uległy rozproszeniu bądź zniszczeniu.
@@ Linia 29: / Linia 29: @@
 *Powstałe tu w dobie baroku założenie architektoniczno-przestrzenne określa się mianem najwybitniejszej realizacji epoki na terenie Prus.
 *Był to jeden z czterech pałaców w rejonie [[ewim:Prusy Wschodnie|Prus Wschodnich]], zwanych królewskimi (przygotowanych na przyjęcie podróżującego po prowincji monarchy wraz z jego liczną świtą), obok takich rezydencji jak [[Pałac w Kamieńcu|Kamieniec]], [[Pałac w Drogoszach|Drogosze]] i [[Pałac w Friedrichstein |Friedrichstein]].
-*Słobity były jednym z kilku majątków należących do rodu zu Dohna. Wśród najważniejszych wymienia się posiadłości w [[ewim:Gładysze|Gładyszach]], [[ewim:Ławki|Ławkach]], [[ewim:Karwiny|Karwinach]], [[ewim:Markowo|Markowie]], a także szereg innych, jak np. w [[ewim:Dawidy|Dawidach]], [[ewim:Bielica|Bielicy]], [[ewim:Sasiny|Sasinach]], [[ewim:Parkwice|Parkwicach]], [[ewim:Kamieniec|Kamieńcu]] i [[ewim:Morąg|Morągu]].
+*Słobity były jednym z kilku majątków należących do rodu Dohnów (niem. zu Dohna). Wśród najważniejszych wymienia się posiadłości w [[ewim:Gładysze|Gładyszach]], [[ewim:Ławki|Ławkach]], [[ewim:Karwiny|Karwinach]], [[ewim:Markowo|Markowie]], a także szereg innych, jak np. w [[ewim:Dawidy|Dawidach]], [[ewim:Bielica|Bielicy]], [[ewim:Sasiny|Sasinach]], [[ewim:Parkwice|Parkwicach]], [[ewim:Kamieniec|Kamieńcu]] i [[ewim:Morąg|Morągu]].
 ==Bibliografia==