Pałac w Gardzieniu - Historia wersji

Konrad o 07:25, 9 kwi 2015

2015-04-09T07:25:06Z

Arom2001 o 10:17, 20 lis 2014

2014-11-20T10:17:49Z

LPF o 15:49, 9 sie 2014

2014-08-09T15:49:50Z

Arom2001 o 12:19, 20 mar 2014

2014-03-20T12:19:20Z

Arom2001: /* Bibliografia */

2014-03-13T06:50:46Z

‎Bibliografia

Arom2001 o 10:34, 1 mar 2014

2014-03-01T10:34:03Z

Arom2001 o 10:31, 1 mar 2014

2014-03-01T10:31:33Z

Arom2001 o 06:55, 26 lut 2014

2014-02-26T06:55:07Z

Arom2001: Utworzył nową stronę „[[Image: palac_gardzien_1.jpg|thumb|right|200px|Elewacja frontowa.
Źródło: W. Niesiobędzki, ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodn…”

2014-02-26T06:52:58Z

Utworzył nową stronę „[[Image: palac_gardzien_1.jpg|thumb|right|200px|Elewacja frontowa. Źródło: W. Niesiobędzki, ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodn…”

Nowa strona

[[Image: palac_gardzien_1.jpg|thumb|right|200px|Elewacja frontowa. Źródło: W. Niesiobędzki, ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodnik historyczno-krajoznawczy'', Iława 2003, s. 23.]]
[[Image: palac_gardzien_2.jpg|thumb|right|200px|Elewacja ogrodowa. Źródło: [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] ]]
[[Image: palac_gardzien_3.jpg|thumb|right|200px|Fragmenty murów. Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]
[[Image: palac_gardzien_4.jpg|thumb|right|200px|Fragmenty murów. Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]

Zabytek architektury wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku. Obecnie zachowały się tylko jego relikty.

==Lokalizacja==
Rezydencja została wybudowana na terenie wsi [[ewim:Gardzień| Gardzień]] (niem. Garden), w otoczeniu parku i zabudowań gospodarczych. Wieś położona jest w powiecie iławskim, w gminie [[ewim:Iława|Iława]].

==Historia==
Znajdujący się w Gardzieniu majątek ziemski w 1699 roku nabył od wielkiego marszałka Prus Wallenroda, hrabia Ernst Finck von Finckensteina. Jeszcze w tym samym roku wzniesiono tutaj rezydencję. Ponieważ kolejny spadkobierca hrabiego Fryderyk Karol Filip zmarł bezdzietnie w 1826 roku, dwór wraz z okolicznym majątkiem przeszedł w posiadanie jego siostrzeńca Hahnefeldta. Ten w 1830 roku odsprzedał go baronowi Wernerowi von Gutstedt. Wówczas dwór został przebudowany na wzór weimarskiego pałacu Wittum. Po śmierci barona w 1864 roku, jego żona Jenny von Gutstedt sprzedała pałac kupcowi z Berlina Jonasowi, który uczynił z niego swoją rezydencję myśliwską. Po Jonasie właścicielem Gardzienia w 1880 roku został niejaki Zidowitz, a w 1900 roku ponownie, po 200 latach, rodzina Finckenstein. Podczas I wojny światowej w pałacu mieściła się szkoła i kwatera dla uchodźców z terenów objętych działaniami wojennymi. Po wojnie pałac był rezydencją wdowy po grafie von Finckenstein. W 1932 roku utworzono w tym miejscu szkołę sportową dla młodzieży wychowywanej w duchu nazistowskim. Przed 1939 rokiem hrabia Finckenstein uczynił z pałacu siedzibę zarządu swych dóbr. Po drugiej wojnie światowej pałac zaadaptowano na mieszkania rodzin robotników leśnych. Nieremontowany, zdewastowany i w konsekwencji opuszczony pod koniec lat 60-tych XX wieku, powoli obracał się w ruinę.
Z czasem zniszczona konstrukcja stała się tak niebezpieczna, że zdecydowano o jej rozbiórce.

==Opis==
Pałac został zbudowany na planie prostokąta z dwoma wysuniętymi ku drodze dojazdowej, krótkimi skrzydłami i pomieszczeniami mieszkalnymi, w części środkowej. Była to budowla murowana z cegły, otynkowana, podpiwniczona, dwukondygnacyjna, z użytkowym poddaszem. Przykryto ją dachem z czerwonej dachówki z charakterystycznymi lukarnami powiekowymi. W dolnej kondygnacji budynku, w środkowej części znajdował się szeroki pokój z oknami wychodzącymi z jednej strony na park, z drugiej na dziedziniec. Do pałacu należały także budynki folwarczne położone obok dziedzińca: stajnie, wozownie, chlewnie i gorzelnia.

==Ciekawostki==
*W latach 1838-1864 w pałacu mieszkała Jenny von Gutstedt, nieślubna córka Hieronima Bonapartego ówczesnego króla Westfalii (brat cesarza Napoleona) i Diany von Pappenheim. Państwo Gutstedt poznali się w Weimarze na dworze Wielkiego Księcia Turyngii Karola Augusta. Na wieść o małżeństwie Jenny jej ojciec przekazał młodym małżonkom pokaźną sumę, za którą kupili majątek w Gardzieniu.

==Bibliografia==
#Binek, Monika: ''Pałac urzekł siostrzenicę Napoleona : wędrówka śladami dawnego majątku'' / Monika Binek // „Kurier Regionu Iławskiego”. - 2009, nr 24, s. 12-13.
#Niesiobędzki, Wiesław: ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodnik historyczno-krajoznawczy'' / Wiesław Niesiobędzki. - Iława : Wydawnictwo Tekst 2003. – S. 21-25.

==Zobacz też==
*''Gardzień (Garden)'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/7154/Gardzien/ www.polskiezabytki.pl] [dostęp 24.02.2014 r.]
*''Szlakiem wielkich postaci: Jenny von Pappenheim i Gardzień'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] [dostęp 25.02.2014 r.]

[[Category:Obiekty architektury]]
[[Category:Historia kultury]]
[[Category:Powiat iławski]]
[[Category:1801-1900]]

← poprzednia wersja		Wersja z 07:25, 9 kwi 2015
Linia 1:		Linia 1:
	[[Image: palac_gardzien_2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Elewacja ogrodowa.<br>Źródło: [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] ]]		[[Image: palac_gardzien_2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Elewacja ogrodowa.<br>Źródło: [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] ]]
−	~~[[Image: palac_gardzien_3.jpg\|thumb\|right\|250px\|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]~~
−	~~[[Image: palac_gardzien_4.jpg\|thumb\|right\|250px\|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]~~

	Zabytek architektury wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku. Obecnie zachowały się tylko jego relikty.		Zabytek architektury wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku. Obecnie zachowały się tylko jego relikty.

← poprzednia wersja		Wersja z 10:17, 20 lis 2014
Linia 1:		Linia 1:
−	[[Image: palac_gardzien_1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Elewacja frontowa.<br>Źródło: W. Niesiobędzki, ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodnik historyczno-krajoznawczy'', Iława 2003, s. 23.]]
	[[Image: palac_gardzien_2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Elewacja ogrodowa.<br>Źródło: [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] ]]		[[Image: palac_gardzien_2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Elewacja ogrodowa.<br>Źródło: [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] ]]
	[[Image: palac_gardzien_3.jpg\|thumb\|right\|250px\|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]		[[Image: palac_gardzien_3.jpg\|thumb\|right\|250px\|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Image: palac_gardzien_1.jpg|thumb|right|200px|Elewacja frontowa.<br>Źródło: W. Niesiobędzki, ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodnik historyczno-krajoznawczy'', Iława 2003, s. 23.]]
+[[Image: palac_gardzien_1.jpg|thumb|right|250px|Elewacja frontowa.<br>Źródło: W. Niesiobędzki, ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodnik historyczno-krajoznawczy'', Iława 2003, s. 23.]]
-[[Image: palac_gardzien_2.jpg|thumb|right|200px|Elewacja ogrodowa.<br>Źródło: [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] ]]
+[[Image: palac_gardzien_2.jpg|thumb|right|250px|Elewacja ogrodowa.<br>Źródło: [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] ]]
-[[Image: palac_gardzien_3.jpg|thumb|right|200px|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]
+[[Image: palac_gardzien_3.jpg|thumb|right|250px|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]
-[[Image: palac_gardzien_4.jpg|thumb|right|200px|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]
+[[Image: palac_gardzien_4.jpg|thumb|right|250px|Fragmenty murów.<br>Źródło: [http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?t=3028 www.marienburg.pl] ]]
 Zabytek architektury wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku. Obecnie zachowały się tylko jego relikty.

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 ==Lokalizacja==
-Rezydencja została wybudowana na terenie wsi [[ewim:Gardzień| Gardzień]] (niem. Garden), w otoczeniu parku i zabudowań gospodarczych. Wieś położona jest w [[ewim:Powiat iławski| powiecie iławskim]], w [[ewim:Gmina Iława| gminie Iława]].
+Rezydencja została wybudowana na terenie wsi [[ewim:Gardzień| Gardzień]] (niem. Garden), w otoczeniu parku i zabudowań gospodarczych. Wieś położona jest w [[ewim:Powiat iławski| powiecie iławskim]], w [[ewim:Iława (gmina wiejska)| gminie Iława]].
 ==Historia==
@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 *''Szlakiem wielkich postaci: Jenny von Pappenheim i Gardzień'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://mazuryzachodnie.blogspot.com/2009/09/szlakiem-wielkich-postaci-jenny-von.html www.mazuryzachodnie.blogspot.com] [dostęp 25.02.2014 r.]
-[[Category:Obiekty architektury]]
+[[Category:Pałace i dwory]]
-[[Category:Historia kultury]]
+[[Category:Iława (gmina wiejska)]]
 [[Category:Powiat iławski]]
-[[Category:1801-1900]]
+[[Category:1801-1918]]

@@ Linia 21: / Linia 21: @@
 #Binek, Monika: ''Pałac urzekł siostrzenicę Napoleona : wędrówka śladami dawnego majątku'' / Monika Binek // „Kurier Regionu Iławskiego”. - 2009, nr 24, s. 12-13.
 #Kluk, Iwona Beata: ''Zamki, pałace i dwory w okolicach Susza dawniej i dziś'' / Iwona Beata Kluk // W: ''Susz : z dziejów miasta i okolic'' / pod red. Janusza Cygańskiego. - Olsztyn : Muzeum Warmii i Mazur, 2006. – S. 121.
 #Niesiobędzki, Wiesław: ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego : przewodnik historyczno-krajoznawczy'' / Wiesław Niesiobędzki. - Iława : Wydawnictwo Tekst 2003. – S. 21-25.
 ==Zobacz też==

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
 ==Historia==
-Znajdujący się w Gardzieniu majątek ziemski w 1699 roku nabył od wielkiego marszałka Prus Wallenroda, hrabia Ernst Finck von Finckensteina. Jeszcze w tym samym roku wzniesiono tutaj rezydencję. Ponieważ kolejny spadkobierca hrabiego Fryderyk Karol Filip zmarł bezdzietnie w 1826 roku, dwór wraz z okolicznym majątkiem przeszedł w posiadanie jego siostrzeńca Hahnefeldta. Ten w 1830 roku odsprzedał go baronowi Wernerowi von Gutstedt. Wówczas dwór został przebudowany na wzór weimarskiego pałacu Wittum. Po śmierci barona w 1864 roku, jego żona Jenny von Gutstedt sprzedała pałac kupcowi z Berlina Jonasowi, który uczynił z niego swoją rezydencję myśliwską. Po Jonasie właścicielem Gardzienia w 1880 roku został niejaki Zidowitz, a w 1900 roku ponownie, po 200 latach, rodzina Finckenstein. Podczas I wojny światowej w pałacu mieściła się szkoła i kwatera dla uchodźców z terenów objętych działaniami wojennymi. Po wojnie pałac był rezydencją wdowy po grafie von Finckenstein. W 1932 roku utworzono w tym miejscu szkołę sportową dla młodzieży wychowywanej w duchu nazistowskim. Przed 1939 rokiem hrabia Finckenstein uczynił z pałacu siedzibę zarządu swych dóbr. Po drugiej wojnie światowej pałac zaadaptowano na mieszkania rodzin robotników leśnych. Nieremontowany, zdewastowany i w konsekwencji opuszczony pod koniec lat 60-tych XX wieku, powoli obracał się w ruinę.
+Znajdujący się w Gardzieniu majątek ziemski od 1690 roku były posiadaniu rodziny Finck von Finckensteina. Jeszcze w tym samym roku wzniesiono tutaj rezydencję. Ponieważ kolejny spadkobierca hrabiego Fryderyk Karol Filip zmarł bezdzietnie w 1826 roku, dwór wraz z okolicznym majątkiem przeszedł w posiadanie jego siostrzeńca Hahnefeldta. Ten w 1830 roku odsprzedał go baronowi Wernerowi von Gutstedt. Wówczas dwór został przebudowany na wzór weimarskiego pałacu Wittum. Po śmierci barona w 1864 roku, jego żona Jenny von Gutstedt sprzedała pałac kupcowi z Berlina Jonasowi, który uczynił z niego swoją rezydencję myśliwską. Po Jonasie właścicielem Gardzienia w 1880 roku został niejaki Zidowitz, a w 1900 roku ponownie, po 200 latach, rodzina Finckenstein. Podczas I wojny światowej w pałacu mieściła się szkoła i kwatera dla uchodźców z terenów objętych działaniami wojennymi. Po wojnie pałac był rezydencją wdowy po grafie von Finckenstein. W 1932 roku utworzono w tym miejscu szkołę sportową dla młodzieży wychowywanej w duchu nazistowskim. Przed 1939 rokiem hrabia Finckenstein uczynił z pałacu siedzibę zarządu swych dóbr. Po drugiej wojnie światowej pałac zaadaptowano na mieszkania rodzin robotników leśnych. Nieremontowany, zdewastowany i w konsekwencji opuszczony pod koniec lat 60-tych XX wieku, powoli obracał się w ruinę. Z czasem zniszczona konstrukcja stała się tak niebezpieczna, że zdecydowano o jej rozbiórce.
 ==Opis==