http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?action=history&feed=atom&title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skimOranżeria w Lidzbarku Warmińskim - Historia wersji2026-05-18T14:39:25ZHistoria wersji tej strony wikiMediaWiki 1.30.0http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82879&oldid=prevKonrad o 10:07, 4 lut 20252025-02-04T10:07:57Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr style="vertical-align: top;" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">Wersja z 10:07, 4 lut 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >Linia 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Image: LidzbarkWarmińskiOranżeria.jpg|thumb|right|<del class="diffchange diffchange-inline">290px</del>| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Image: LidzbarkWarmińskiOranżeria.jpg|thumb|right|<ins class="diffchange diffchange-inline">390px</ins>| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td></tr>
</table>Konradhttp://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82878&oldid=prevKonrad o 10:07, 4 lut 20252025-02-04T10:07:30Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr style="vertical-align: top;" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">Wersja z 10:07, 4 lut 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2" >Linia 2:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 2:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==Lokalizacja==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ul. Ignacego Krasickiego 2, 11-100 Lidzbark Warmiński</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Opis==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Opis==</div></td></tr>
</table>Konradhttp://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82876&oldid=prevKonrad o 10:04, 4 lut 20252025-02-04T10:04:58Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr style="vertical-align: top;" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">Wersja z 10:04, 4 lut 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2" >Linia 2:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 2:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==Opis==</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Główna struktura jednokondygnacyjnej budowli (nowego domu ogrodowego), powstałej za rządów kolejnego biskupa Teodora Potockiego (1711-1724) posiadała rzut wydłużonego prostokąta, z główną częścią środkową, którą tworzyła oktogonalna sala przykryta spłaszczoną kopułą. Do sali tej dobudowano dwa prostokątne pomieszczenia. Salon pokrywały malowidła o tematyce mitologiczno-alegorycznej. Ogrzewanie w postaci kominków znajdowało się jedynie w bocznych izbach. Z kolei w gorące dni lata, chłód i orzeźwienie dawała fontanna umieszczona w sali głównej.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Główna struktura jednokondygnacyjnej budowli (nowego domu ogrodowego), powstałej za rządów kolejnego biskupa Teodora Potockiego (1711-1724) posiadała rzut wydłużonego prostokąta, z główną częścią środkową, którą tworzyła oktogonalna sala przykryta spłaszczoną kopułą. Do sali tej dobudowano dwa prostokątne pomieszczenia. Salon pokrywały malowidła o tematyce mitologiczno-alegorycznej. Ogrzewanie w postaci kominków znajdowało się jedynie w bocznych izbach. Z kolei w gorące dni lata, chłód i orzeźwienie dawała fontanna umieszczona w sali głównej.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==XVIII-XIX wiek==</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Kolejny biskup Adam Stanisław Grabowski nie przebywał chętnie w domu ogrodowym, dlatego w tym czasie budynek został zaniedbany.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Kolejny biskup Adam Stanisław Grabowski nie przebywał chętnie w domu ogrodowym, dlatego w tym czasie budynek został zaniedbany.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Następca biskupa Grabowskiego - książę biskup Ignacy Krasicki (1767-1795) zlecił w latach 80-tych nowy projekt ogrodu, który zyskał liczne klomby kwiatowe (m.in. różane), w ogrodzie umieszczono także grotę i kamienne figury. Oprócz tego powiększono budynek o dwie trzyosiowe, otwarte przybudówki z półkolumnami toskańskimi, które dołączono po bokach do budynku głównego. Jakiś czas po ukończeniu prac, budynki te zamknięto dużymi oknami i podzielono ściankami działowymi, tworząc właściwą oranżerię. Po wyjeździe biskupa zamek lidzbarski i oranżeria długi czas stały puste i niszczały.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Następca biskupa Grabowskiego - książę biskup Ignacy Krasicki (1767-1795) zlecił w latach 80-tych nowy projekt ogrodu, który zyskał liczne klomby kwiatowe (m.in. różane), w ogrodzie umieszczono także grotę i kamienne figury. Oprócz tego powiększono budynek o dwie trzyosiowe, otwarte przybudówki z półkolumnami toskańskimi, które dołączono po bokach do budynku głównego. Jakiś czas po ukończeniu prac, budynki te zamknięto dużymi oknami i podzielono ściankami działowymi, tworząc właściwą oranżerię. Po wyjeździe biskupa zamek lidzbarski i oranżeria długi czas stały puste i niszczały.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1859 roku biskup Ambroży Geritz założył na zamku sierociniec, zaś w oranżerii ustawiono ścianki działowe, które zaburzyły przestrzeń.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1859 roku biskup Ambroży Geritz założył na zamku sierociniec, zaś w oranżerii ustawiono ścianki działowe, które zaburzyły przestrzeń.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==XX-XXI wiek==</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1969 roku odsłonięto fragment malowideł ściennych w sali centralnej przedstawiający Alegorię czterech pór roku.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1969 roku odsłonięto fragment malowideł ściennych w sali centralnej przedstawiający Alegorię czterech pór roku.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W latach 2013-2015 trwały w oranżerii prace konserwatorskie, w trakcie których odkryto malowidła ścienne autorstwa Macieja Jana Meyera.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W latach 2013-2015 trwały w oranżerii prace konserwatorskie, w trakcie których odkryto malowidła ścienne autorstwa Macieja Jana Meyera.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Obecnie w oranżerii mieści się Miejska Biblioteka Pedagogiczna, sama zaś oranżeria jest miejscem, gdzie odbywają się wydarzenia kulturalne i artystyczne.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Obecnie w oranżerii mieści się Miejska Biblioteka Pedagogiczna, sama zaś oranżeria jest miejscem, gdzie odbywają się wydarzenia kulturalne i artystyczne.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bibliografia<del class="diffchange diffchange-inline">:</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==</ins>Bibliografia<ins class="diffchange diffchange-inline">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W. Czermak, Lidzbark Warmiński i okolice, Lidzbark Warmiński 1985.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">#</ins>W. Czermak, Lidzbark Warmiński i okolice, Lidzbark Warmiński 1985.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Historia Lidzbarka Warmińskiego, T. 1, red. K. Mikulski, E. Borodij, Lidzbark Warmiński 2008.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">#</ins>Historia Lidzbarka Warmińskiego, T. 1, red. K. Mikulski, E. Borodij, Lidzbark Warmiński 2008.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>A. Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">#</ins>A. Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline"> </del>[[category:Lidzbark Warmiński]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[category:Lidzbark Warmiński<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[Category:Architektura]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[Category:Biblioteki i archiwa]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[Category:1701-1800</ins>]]</div></td></tr>
</table>Konradhttp://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82863&oldid=prevMaja: dodano stronę2025-02-04T09:15:01Z<p>dodano stronę</p>
<table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr style="vertical-align: top;" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: white; color:black; text-align: center;">Wersja z 09:15, 4 lut 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >Linia 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Image: <del class="diffchange diffchange-inline">LidzbarkWamińskiOranżeria</del>.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Image: <ins class="diffchange diffchange-inline">LidzbarkWarmińskiOranżeria</ins>.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku,  na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.</div></td></tr>
</table>Majahttp://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82862&oldid=prevMaja: dodano stronę2025-02-04T09:14:06Z<p>dodano stronę</p>
<p><b>Nowa strona</b></p><div>[[Image: LidzbarkWamińskiOranżeria.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br />
<br />
Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku, na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.<br />
Główna struktura jednokondygnacyjnej budowli (nowego domu ogrodowego), powstałej za rządów kolejnego biskupa Teodora Potockiego (1711-1724) posiadała rzut wydłużonego prostokąta, z główną częścią środkową, którą tworzyła oktogonalna sala przykryta spłaszczoną kopułą. Do sali tej dobudowano dwa prostokątne pomieszczenia. Salon pokrywały malowidła o tematyce mitologiczno-alegorycznej. Ogrzewanie w postaci kominków znajdowało się jedynie w bocznych izbach. Z kolei w gorące dni lata, chłód i orzeźwienie dawała fontanna umieszczona w sali głównej.<br />
Kolejny biskup Adam Stanisław Grabowski nie przebywał chętnie w domu ogrodowym, dlatego w tym czasie budynek został zaniedbany. <br />
Następca biskupa Grabowskiego - książę biskup Ignacy Krasicki (1767-1795) zlecił w latach 80-tych nowy projekt ogrodu, który zyskał liczne klomby kwiatowe (m.in. różane), w ogrodzie umieszczono także grotę i kamienne figury. Oprócz tego powiększono budynek o dwie trzyosiowe, otwarte przybudówki z półkolumnami toskańskimi, które dołączono po bokach do budynku głównego. Jakiś czas po ukończeniu prac, budynki te zamknięto dużymi oknami i podzielono ściankami działowymi, tworząc właściwą oranżerię. Po wyjeździe biskupa zamek lidzbarski i oranżeria długi czas stały puste i niszczały. <br />
W 1859 roku biskup Ambroży Geritz założył na zamku sierociniec, zaś w oranżerii ustawiono ścianki działowe, które zaburzyły przestrzeń.<br />
W 1969 roku odsłonięto fragment malowideł ściennych w sali centralnej przedstawiający Alegorię czterech pór roku.<br />
W latach 2013-2015 trwały w oranżerii prace konserwatorskie, w trakcie których odkryto malowidła ścienne autorstwa Macieja Jana Meyera.<br />
Obecnie w oranżerii mieści się Miejska Biblioteka Pedagogiczna, sama zaś oranżeria jest miejscem, gdzie odbywają się wydarzenia kulturalne i artystyczne.<br />
<br />
Bibliografia:<br />
W. Czermak, Lidzbark Warmiński i okolice, Lidzbark Warmiński 1985.<br />
Historia Lidzbarka Warmińskiego, T. 1, red. K. Mikulski, E. Borodij, Lidzbark Warmiński 2008.<br />
A. Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.<br />
<br />
<br />
[[category:Lidzbark Warmiński]]</div>Maja