Monstrancja z kościoła pw. św. Katarzyny w Płoskini - Historia wersji

Konrad o 08:33, 2 wrz 2015

2015-09-02T08:33:54Z

LPF o 07:16, 24 lip 2014

2014-07-24T07:16:08Z

Konrad o 08:00, 21 lip 2014

2014-07-21T08:00:02Z

Arom2001: /* Bibliografia */

2014-02-04T20:19:44Z

‎Bibliografia

Arom2001: Utworzył nową stronę „Źródło: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego'', Olsztyn 2006, s. 95. [[Image: monstrancja_ploskinia_2…”

2014-02-01T10:48:40Z

Utworzył nową stronę „thumb|right|200px|Źródło: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego'', Olsztyn 2006, s. 95. [[Image: monstrancja_ploskinia_2…”

Nowa strona

[[Image: monstrancja_ploskinia.jpg|thumb|right|200px|Źródło: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego'', Olsztyn 2006, s. 95.]]
[[Image: monstrancja_ploskinia_2.jpg|thumb|right|200px|Anioł na rozecie z szafirem u dołu nastawy.<br>Źródło: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego'', Olsztyn 2006, s. 96.]]

XVI-wieczny zabytek złotniczej sztuki sakralnej z [[Kościół pw. św. Katarzyny w Płoskini | kościoła pw. św. Katarzyny w Płoskini]].

==Historia==
Monstrancja retabulowa powstała na [[ewim:Warmia|Warmii]], być może w [[ewim:Braniewo|Braniewie]] na początku XVI wieku (pierwsza ćwierć). W 1634 roku została przekazana do [[Kościół pw. św. Katarzyny w Płoskini |kościoła w Płoskini]] przez ówczesnego proboszcza parafii – [[ewim:Szymon Lang|Szymona Langa]] z [[ewim:Pieniężno|Pieniężna]]. Już w 1724 roku została zapisana w inwentarzu jako „monstrantia turricularis”, czyli monstrancja wieżyczkowa. Uległa poważnemu zniszczeniu w 1945 roku, w czasie działań wojennych. Ocalały wówczas duże fragmenty nastawy i stopy, które przekazano do świątyni w [[Bazylika Mniejsza Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce|Świętej Lipce]] po kradzieży tamtejszej monstrancji [[ewim:Samuel Grewe|Samuela Grewe]]. Zachowane elementy przekazano do konserwacji i odbudowy do pracowni A. A. Kosickich w Poznaniu. Przy rekonstrukcji dzieła (trwającej od 1979 do 1983 roku) wzorowano się na [[Monstrancja z kościoła pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie|monstrancji z Pieniężna]], jednak jej budowa i proporcje zostały znacznie zmienione.<ref>Obecnie jest około 20 cm niższa niż była pierwotnie, brak kondygnacji ze św. Andrzejem oraz kopułki zamykającej od góry klosz. Z oryginalnych rzeźb zachowały się jedynie figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem i trzy aniołki.</ref> Monstrancja znajduje się nadal w [[Bazylika Mniejsza Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce|Bazylice w Świętej Lipce]].

==Opis==
Dzieło wykonane zostało z kutego, złoconego srebra, przy zastosowaniu technik złotniczych: repusowanie, odlewanie, cyzelowanie, grawerowanie i fakturowanie. Wymiary monstrancji to: wysokość - 91 cm, podstawa - 35 x 27 cm, szerokość części górnej - 28 cm. Obiekt waży 4910 gram. Pod stopą zachowała się inskrypcja:
DISSE MONSTRANTZ KOMMET ZU DER/ W. 550 Scl. KIRCHEN IN PLASTWIG SOLCHES ZEVG ICI SIMON LANG C: G: und PHARRHER DASELBS Ao Dni 1634.

==Charakterystyka==
Podstawą monstrancji jest sześciolistna stopa o brzegach w tzw. ośli grzbiet, na wywiniętej kryzie i dekoracyjnym ażurowym cokoliku z motywem roślinnym. Powierzchnię stopy wypełnia wypukły wzór grzbietowy, a całość zamyka drobna koronka z liści. Po środku sześciobocznego trzonu ozdobionego kolumienkami znajduje się kapliczkowy nodus. Na tle maswerkowych okienek nodusa umieszczono odtworzone figurki świętych. Wieża monstrancji, osadzona na koronkowym cokoliku, to wysmukłe pięcioosiowe retabulum z figurami świętych: Urszuli, Barbary, Sebastiana i Krzysztofa (pierwotnie też Stefana i Michała) stojącymi po bokach centralnie umieszczonego klosza na hostię (reservaculum). Od dołu widnieją poskręcane rozety z liści, ozdobione szafirami i aniołkami. Nadstawę wieńczą natomiast hełmy wież ze skręconych gałęzi chrustu lub też gałązek cierniowy bez kolców. Dwie wieże zewnętrzne zdobią korale w rozetkach, dwie wewnętrzne natomiast wieńczą figury Marii i Jana Ewangelisty, stanowiące wraz z krucyfiksem na wieży środkowej Grupę Ukrzyżowania. Przestrzenie nad kloszem i oryginalną figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem zamykają sześcioboczne baldachimy. Pierwotnie nad baldachimem z Matką Boską znajdował się kolejny, ze św. Andrzejem – niezachowany.

==Ciekawostki==
*Była to najbardziej strzelista ze wszystkich dotąd poznanych gotyckich monstrancji na [[ewim:Warmia|Warmii]]. Należy do najznakomitszych obiektów tego typu na terenie dawnych Prus. Wyróżnia ją doskonały warsztat złotnika, bogactwo form dekoracyjnych oraz uzyskane efekty artystyczne dzięki sztuce złocenia.

==Przypisy==
<references/>

==Bibliografia==
#Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. - Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 136.
#Dehio G., Gall E.: ''Handbuch der Deutschen Kunstdenkmaler. Deutschordensland Preussen'' / G. Dehio, E. Gall. – Monachium ; Berlin, 1952. - S. 192.
#Okulicz, Małgorzata: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego od połowy XIV do końca XVIII wieku: katalog wystawy'' / Małgorzata Okulicz. - Olsztyn : Muzeum Warmii i Mazur, 2006. – S. 94-97.
#Szczepkowska-Naliwajek, Kinga: ''Złotnictwo gotyckie Pomorza Gdańskiego, Ziemi Chełmińskiej i Warmii'' / Kinga Szczepkowska-Naliwajek. - Wrocław : Ossolineum, 1987. - S. 125-126, 228, il. 284.

[[Category:Rzemiosło artystyczne]]
[[Category:Historia kultury]]
[[Category:Powiat braniewski]]
[[Category:1501-1600]]

← poprzednia wersja		Wersja z 08:33, 2 wrz 2015
Linia 1:		Linia 1:
−	~~[[Image: monstrancja_ploskinia.jpg\|thumb\|right\|200px\|Źródło: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego'', Olsztyn 2006, s. 95.]]~~
−	~~[[Image: monstrancja_ploskinia_2.jpg\|thumb\|right\|200px\|Anioł na rozecie z szafirem u dołu nastawy.<br>Źródło: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego'', Olsztyn 2006, s. 96.]]~~

	XVI-wieczny zabytek złotniczej sztuki sakralnej z [[Kościół pw. św. Katarzyny w Płoskini \| kościoła pw. św. Katarzyny w Płoskini]].		XVI-wieczny zabytek złotniczej sztuki sakralnej z [[Kościół pw. św. Katarzyny w Płoskini \| kościoła pw. św. Katarzyny w Płoskini]].

@@ Linia 19: / Linia 19: @@
 ==Przypisy==
 <references/>
 ==Bibliografia==
@@ Linia 30: / Linia 37: @@
 [[Category:Historia kultury]]
 [[Category:Powiat braniewski]]
 [[Category:1501-1600]]

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 ==Bibliografia==
 #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. - Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 136.
-#Dehio G., Gall E.: ''Handbuch der Deutschen Kunstdenkmaler. Deutschordensland Preussen'' / G. Dehio, E. Gall. – Monachium ; Berlin, 1952. - S. 192.
+#Dehio Georg Christoph, Gall Ernst: ''Handbuch der Deutschen Kunstdenkmaler. Deutschordensland Preussen'' / G. Dehio, E. Gall. – Monachium ; Berlin, 1952. - S. 192.
 #Okulicz, Małgorzata: ''Złotnictwo sakralne dominium warmińskiego od połowy XIV do końca XVIII wieku: katalog wystawy'' / Małgorzata Okulicz. - Olsztyn : Muzeum Warmii i Mazur, 2006. – S. 94-97.
 #Szczepkowska-Naliwajek, Kinga: ''Złotnictwo gotyckie Pomorza Gdańskiego, Ziemi Chełmińskiej i Warmii'' / Kinga Szczepkowska-Naliwajek. - Wrocław : Ossolineum, 1987. - S. 125-126, 228, il. 284.