Marcin Kromer - Historia wersji

Konrad o 09:32, 10 kwi 2015

2015-04-10T09:32:49Z

Konrad o 13:32, 26 lut 2015

2015-02-26T13:32:40Z

LPF o 10:33, 25 lis 2014

2014-11-25T10:33:26Z

Konrad o 08:52, 6 lis 2014

2014-11-06T08:52:03Z

LPF o 10:39, 6 sie 2014

2014-08-06T10:39:23Z

HS o 08:01, 12 kwi 2013

2013-04-12T08:01:03Z

HS o 09:06, 22 mar 2013

2013-03-22T09:06:31Z

HS o 10:41, 21 mar 2013

2013-03-21T10:41:33Z

HS: Utworzył nową stronę „
Źródło: http://files.karnet.krakow.pl [[Image:‎ Winieta.jpg |thumb|right|350px|
Źródło…”

2013-03-21T10:06:02Z

Nowa strona

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 [[Image: Marcin_Kromer_Roberta_Huka.JPG‎ |thumb|right|250px|Marcin Kromer (1512-1589). <br>Źródło: http://files.karnet.krakow.pl ]]
+[[Image:kromer tabl.jpg|thumb|right|250px|Tablica w Olsztynie upamiętniająca Marcina Kromera.<br>Źródło: Archiwum [[Andrzej Cieślak|Andrzeja Cieślaka]]]]
 (1512-1589) - "polski Liwiusz”, sekretarz królewski i biskup warmiński,  historyk, polski kronikarz, pisarz i dyplomata, autor licznych dzieł historycznych, jeden z przywódców polskiej kontrreformacji, jego dzieło "Polska" spopularyzowało nasz kraj w XVI-wiecznej Europie

@@ Linia 55: / Linia 55: @@
-. Achremczyk S., Marchwiński R., Przeracki J.,  Poczet biskupów Warmińskich, Olsztyn 1984. <br>
+# Achremczyk S., Marchwiński R., Przeracki J.,  Poczet biskupów Warmińskich, Olsztyn 1984. <br>
-. Borawska T., Borzykowski M., Kopiczko A., Wojtkowski J., Słownik biograficzny kapituły warmińskiej, Olsztyn 1996. <br>
+# Borawska T., Borzykowski M., Kopiczko A., Wojtkowski J., Słownik biograficzny kapituły warmińskiej, Olsztyn 1996. <br>
-. Ludzie godni pamięci: warmińsko-mazurscy patroni olsztyńskich ulic/ Jan Chłosta.-Olsztyn: Książnica polska,1997. <br>
+# Ludzie godni pamięci: warmińsko-mazurscy patroni olsztyńskich ulic/ Jan Chłosta.-Olsztyn: Książnica polska,1997. <br>
-. Poczet biskupów warmińskich. Pod red. Stanislawa Achremczyka. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2008. <br>
+# Poczet biskupów warmińskich. Pod red. Stanislawa Achremczyka. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2008. <br>
-. Janusz Tazbir, Świt i zmierzch polskiej reformacji, Wiedza Powszechna, Warszawa 1956. <br>
+# Janusz Tazbir, Świt i zmierzch polskiej reformacji, Wiedza Powszechna, Warszawa 1956. <br>
-. http://dziedzictwo.ekai.pl<br>
+# http://dziedzictwo.ekai.pl<br>
-. http://www.kiermas.pl<br>
+# http://www.kiermas.pl<br>

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Image: Marcin_Kromer_Roberta_Huka.JPG‎ |thumb|right|250px|Marcin Kromer ((1512-1589). <br>Źródło: http://files.karnet.krakow.pl ]]
+[[Image: Marcin_Kromer_Roberta_Huka.JPG‎ |thumb|right|250px|Marcin Kromer (1512-1589). <br>Źródło: http://files.karnet.krakow.pl ]]
 (1512-1589) - "polski Liwiusz”, sekretarz królewski i biskup warmiński,  historyk, polski kronikarz, pisarz i dyplomata, autor licznych dzieł historycznych, jeden z przywódców polskiej kontrreformacji, jego dzieło "Polska" spopularyzowało nasz kraj w XVI-wiecznej Europie
@@ Linia 29: / Linia 29: @@
 == Pisarz, kronikarz, historyk <br>  ==
 Kromer wszedł do literatury polskiej jako wybitny pisarz łacińsko-polski. Do dzieł, które zapewniły mu miejsce wybitne wśród pisarzy renesansowych należy czteroczęściowy polemiczny utwór : ''"O wierze i nauce luterańskiej. Rozmowa dworzanina z mnichem"'' (1551- 1554.). Dzięki temu dziełu Kromer uważany jest przez  część badaczy literatury za pierwszego polskiego prozaika i humanistę w polskim piśmiennictwie katolickim.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 [[Image: Marcin_Kromer_Roberta_Huka.JPG‎ |thumb|right|250px|Marcin Kromer ((1512-1589). <br>Źródło: http://files.karnet.krakow.pl ]]
-Marcin Kromer ((1512-1589) - "polski Liwiusz”, sekretarz królewski i biskup warmiński,  historyk, polski kronikarz, pisarz i dyplomata, autor licznych dzieł historycznych, jeden z przywódców polskiej kontrreformacji, jego dzieło "Polska" spopularyzowało nasz kraj w XVI-wiecznej Europie
+(1512-1589) - "polski Liwiusz”, sekretarz królewski i biskup warmiński,  historyk, polski kronikarz, pisarz i dyplomata, autor licznych dzieł historycznych, jeden z przywódców polskiej kontrreformacji, jego dzieło "Polska" spopularyzowało nasz kraj w XVI-wiecznej Europie
 == Korzenie, studia <br>  ==

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 Marcin Kromer urodził się 11 listopada 1512 r. w Bieczu, spolonizowanej rodzinie mieszczanina Grzegorza i szlachcianki Agnieszki z Czermińskich. Miał czterech braci i siostrę. Po ukończeniu szkoły parafialnej studiował  w Akademii Krakowskiej ( 1528 – 1530), gdzie uzyskał tytuł bakalarza, a później także we Włoszech, w Padwie i Bolonii (1537), gdzie zdobył tytuł doktora. Powrócił do Polski w 1540 roku.
-== Kariera dworska , droga na stolicę biskupią <br>  ==
+== Kariera dworska, droga na stolicę biskupią <br>  ==
 W 1540 r. dostał się na dwór biskupa krakowskiego Piotra Gamrata. W 1542 r. przyjął święcenia kapłańskie, a w 1545 r. po jego śmierci znalazł kolejnego patrona w osobie biskupa krakowskiego Samuela Maciejowskiego.
@@ Linia 15: / Linia 15: @@
 W 1551 r. na polecenie króla dokonał rejestracji archiwum skarbca koronnego na Wawelu. Prace przy porządkowaniu Archiwum Koronnego były dla Kromera impulsem do napisania dwóch  najsłynniejszych dzieł: ''"Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego" oraz ''"O pochodzeniu i czynach Polaków ksiąg trzydzieści''"''. Za prace historyczne Kromer został w 1552 r. przez Zygmunta Augusta nobilitowany czyli podniesiony do stanu szlacheckiego. W latach 1558 - 64 Kromer był stałym posłem na dworze cesarza Ferdynanda I Habsburga.
-== biskup warmiński, kontreformator <br>  ==
+== Biskup warmiński, kontrreformator <br>  ==
-W 1579 r., po śmierci Stanisława Hozjusza, którego był współpracownikiem i koadiutorem, został mianowany biskupem warmińskim. Ogłosił to dokument wydany przez króla Stefana Batorego,w Wilnie 7 października 1579 roku.
+W 1579 r., po śmierci [[Stanisław Hozjusz|Stanisława Hozjusza]], którego był współpracownikiem i koadiutorem, został mianowany biskupem warmińskim. Ogłosił to dokument wydany przez króla Stefana Batorego, w Wilnie 7 października 1579 roku.
 Kromer rządził diecezją 20 lat, w pierwszej połowie jako koadiutor, w drugiej jako konsekrowany biskup. Sakry udzielił Kromerowi biskup włocławski Stanisław Karnkowski 6 grudnia 1579 r. w kościele ojców Bernardynów w Warszawie. Marcin Kromer jako koadiutor i biskup warmiński cieszył się wielkim zaufaniem i uznaniem papieży. W Kurii Rzymskiej oceniano go jako przyjaciela Hozjusza. Ponadto Kromer  przesyłał swoje działa teologiczne papieżom i kardynałom, dzięki czemu zdobył u wielu uznanie.
@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 W 1583 r. Kromer wydał poprawione statuty dla kapituły katedralnej i kolegiackiej. Dokonał reformy ksiąg liturgicznych. ''„Agenda czyli rytuał”'' ukazała się w dwóch częściach: ''„O sakramentach”'' ( 1574) i ''„O innych ceremoniach liturgicznych”'' ( 1578). W 1576 r. wydany został w jego opracowaniu brewiarz a w 1587  mszał. Niektóre księgi Kromera wydane zostały w języku ludowym, czyli niemieckim i polskim. W 1571 roku Kromer wydaje drukiem dwanaście katechez w języku łacińskim, polskim i  niemieckim. Związany z rodzinnym Bieczem pomógł w odbudowie wieży ratuszowej, w 1553 r. zreformował szkołę parafialną w duchu humanistycznym,
 a także ufundował stałe stypendium dla czterech mieszkańców Biecza studiujących w Krakowie.
-Zmarł w 1589 r. w Lidzbarku Warmińskim, pochowany został w katedrze fromborskiej.
+Zmarł w 1589 r. w [[ewim:Lidzbark Warmiński|Lidzbarku Warmińskim]], pochowany został w [[Bazylika Archikatedralna pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja we Fromborku|katedrze fromborskiej]].
 == Pisarz, kronikarz, historyk <br>  ==
@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 Kromer jest również autorem licznych dzieł historycznych, min. wydanego czterokrotnie w Bazylei ( 1555, 1558, 1568, 1582) : ''"De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX"'' (''„ O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich. ksiąg XXX”'').
-Publikacja obejmuje dzieje Polski od początków do 1506 roku. To dzięki temu dziełu Kromer zyskał sławę historyka narodowego, polskiego Liwiusza. Kromer pracując nad tym dziełem korzystał z kronik Jana długosza.
+Publikacja obejmuje dzieje Polski od początków do 1506 roku. To dzięki temu dziełu Kromer zyskał sławę historyka narodowego, polskiego Liwiusza. Kromer pracując nad tym dziełem korzystał z kronik Jana Długosza.
-Z inicjatywy króla Stefana Batorego sejm warszawski w 1580 r. złożył Kromerowi podziękowanie za to historyczne dzieło. Niewątpliwą zasługą Kromera było to, iż jego dzieła przybliżyły Polskę mieszkańcom XVI-wiecznej Europy. Pokazały, Europie państwo zorganizowane tak jak inne, potężne i zasługujące na uwagę.
+Z inicjatywy króla Stefana Batorego sejm warszawski w 1580 r. złożył Kromerowi podziękowanie za to historyczne dzieło. Niewątpliwą zasługą Kromera było to, iż jego dzieła przybliżyły Polskę mieszkańcom XVI-wiecznej Europy. Pokazały Europie państwo zorganizowane tak jak inne, potężne i zasługujące na uwagę.
 Drugie jego równie znane dzieło to ''"Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et republica regni Polonici libri duo"'' (1577 r.). Umownie nazywane jest jako „Polonia geograficzno - ustrojowa". Na język polski dzieło przełożył  Władysław Syrokomla. Wydano je w 1853 r. w Wilnie, w oficynie Józefa Zawadzkiego, pod tytułem: ''„Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego”.''
 == Upamiętnienie<br>  ==
-Od Hozjusza do Ignacego Krasickiego – powitanie nowego biskupa wjeżdżającego uroczyście do swej diecezji odbywało się w miejscowości Bałdy, leżącej jeszcze po stronie mazurskiej, o kilkaset zaledwie metrów od granic Warmii. Tam na spotkanie biskupa i jego orszaku udawała się delegacja kapituły warmińskiej.
+Od Hozjusza do Ignacego Krasickiego – powitanie nowego biskupa wjeżdżającego uroczyście do swej diecezji odbywało się w miejscowości [[ewim:Bałdy|Bałdy]], leżącej jeszcze po stronie mazurskiej, o kilkaset zaledwie metrów od granic [[ewim:Warmia|Warmii]]. Tam na spotkanie biskupa i jego orszaku udawała się delegacja kapituły warmińskiej.
 W Bałdach składano biskupom pierwszy hołd i witano ich uroczyście w imieniu kapituły warmińskiej – partnera biskupa w rządach na Warmii. Następnie nowy biskup witany był również przez kapłana z Butryn, który wychodził na jego spotkanie wraz ze swymi parafianami. Powitaniom towarzyszyły śpiew i muzyka. Następnie uroczysty orszak kierował się wprost do kościoła w Butrynach. Tam ustawiano ozdobną, specjalnie na ten cel wybudowaną drewnianą bramę – symboliczne „Wrota Warmii”, przez które pasterz wkraczał do swego dominium. Na bramie umieszczano herby: Warmii, kapituły warmińskiej i biskupa. Tym samym traktem – „warszawskim”, którym przyjeżdżali biskupi odbywał się kiedyś szmugiel broni dla powstańców walczących w Powstaniu Styczniowym.
 W 2006 r., wiele lat po tych wydarzeniach aleja została zrekonstruowana. Obok symbolicznych „Wrót Warmii” stoją tu gabloty z informacjami historycznymi. Na obsadzonym starymi lipami odcinku o długości około 1200 metrów umieszczono pamiątkowe kamienie i 51 tablic poświęconych biskupom warmińskim.
-września 2012 roku w Zamku Biskupów Warmińskich w Lidzbarku Warmińskim ( a dnia kolejnego w Olsztynie) po raz jedenasty, w ramach cyklu "Dni Dziedzictwa Warmii" odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa, tym razem poświęcona Marcinowi Kromerowi, zat.: „Marcin Kromer i jego czasy”. Organizatorem Konferencji było Starostwo Powiatowe w Lidzbarku Warmińskim, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Warmińska Kapituła Katedralna, Muzeum Warmii i Mazur oraz Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych UWM w Olsztynie. Konferencja stała się okazją do uczczenia 500 - setnej rocznicy urodzin wybitnego warmińskiego biskupa.
+września 2012 roku w [[Zamek w Lidzbarku Warmińskim|Zamku Biskupów Warmińskich w Lidzbarku Warmińskim]] (a dnia kolejnego w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]) po raz jedenasty, w ramach cyklu "Dni Dziedzictwa Warmii" odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa, tym razem poświęcona Marcinowi Kromerowi, zat.: „Marcin Kromer i jego czasy”. Organizatorem Konferencji było Starostwo Powiatowe w Lidzbarku Warmińskim, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Warmińska Kapituła Katedralna, Muzeum Warmii i Mazur oraz Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych UWM w Olsztynie. Konferencja stała się okazją do uczczenia 500 - setnej rocznicy urodzin wybitnego warmińskiego biskupa.
 == Multimedia <br>  ==
@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 [[Category: Historia kultury|Kromer,Marcin]]
   [[Category:Powiat lidzbarski|Kromer,Marcin]]
-[[Category: Pisarze |Kromer,Marcin]]
+[[Category: Pisarze i poeci|Kromer,Marcin]]
 [[Category: Literatura|Kromer,Marcin]]
 [[Category: 1501-1600|Kromer,Marcin]]

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 == biskup warmiński, kontreformator <br>  ==
 W 1579 r., po śmierci bp. Stanisława Hozjusza, którego był współpracownikiem i koadiutorem, został mianowany biskupem warmińskim. Ogłosił to dokument wydany w Wilnie 7 października 1579 roku przez króla Stefana Batorego. Kromer rządził diecezją 20 lat, w pierwszej połowie jako koadiutor, w drugiej jako konsekrowany biskup. Sakry udzielił Kromerowi biskup włocławski Stanisław Karnkowski  6 grudnia 1579 r. w kościele ojców Bernardynów w Warszawie.
-Marcin Kromer jako koadiutor i biskup warmiński cieszył się wielkim zaufaniem i uznaniem papieży. W Kurii Rzymskiej oceniano go jako przyjaciela Hozjusza. Ponadto Kromer  przesyłał swoje działa teologiczne papieżom i kardynałom, dzięki czemu zdobył u wielu uznanie. Wielkim upokorzeniem dla Kromera był fakt ,że nie brał udziału w sejmiku pruskim. Stany pruskie nie dopuściły go do przysięgi i objęcia urzędu przewodniczącego. Jedynym powodem był brak obywatelstwa pruskiego. Przy każdej okazji występowali do króla o pozbawienie Kromera biskupstwa warmińskiego. Pozbawiony możliwości działania w dzielnicy pruskiej Kromer skupiał się na biskupstwie warmińskim. W latach 1572-1574 dokończył wizytację rozpoczętą przez Hozjusza, potem przeprowadził wizytację generalną diecezji warmińskiej ( 1581- 1582). Zrealizował także trzy synody diecezjalne ( 1575, 1577, 1582). Ostro traktował innowierców. Często skazywał ich na banicję. Konfiskował książki innowiercze wystawiane na rynkach miast warmińskich.. Przestrzegał przepisów konstytucji biskupa Maurycego Ferbera z 1526 roku, zabraniającej innowiercom posiadania ziemi na Warmii. Współpracował z jezuitami w Braniewie, dbał o seminarium i wydawał księgi liturgiczne. W 1583 r. Kromer wydał poprawione statuty dla kapituły katedralnej i kolegiackiej. Dokonał reformy ksiąg liturgicznych. ''„Agenda czyli rytuał”'' ukazała się w dwóch częściach: ''„O sakramentach”'' ( 1574) i ''„O innych ceremoniach liturgicznych”'' ( 1578). W 1576 r wydany został w jego opracowaniu brewiarz a w 1587  mszał. Niektóre księgi Kromera wydane zostały w języku ludowym, czyli niemieckim i polskim. W 1571 roku Kromer wydaje drukiem dwanaście katechez w języku łacińskim, polskim i  niemieckim. Zmarł w 1589 r. w Lidzbarku Warmińskim, pochowany został w katedrze fromborskiej. Związany z rodzinnym Bieczem pomógł w odbudowie wieży ratuszowej, w 1553r. zreformował szkołę parafialną w duchu humanistycznym, a także ufundował stałe stypendium dla 4 bieczan studiujących w Krakowie.
+Marcin Kromer jako koadiutor i biskup warmiński cieszył się wielkim zaufaniem i uznaniem papieży. W Kurii Rzymskiej oceniano go jako przyjaciela Hozjusza. Ponadto Kromer  przesyłał swoje działa teologiczne papieżom i kardynałom, dzięki czemu zdobył u wielu uznanie. Wielkim upokorzeniem dla Kromera był fakt, że nie brał udziału w sejmiku pruskim. Stany pruskie nie dopuściły go do przysięgi i objęcia urzędu przewodniczącego. Jedynym powodem był brak obywatelstwa pruskiego. Przy każdej okazji występowały one do króla o pozbawienie Kromera biskupstwa warmińskiego. Przy braku możliwości działania w dzielnicy pruskiej Kromer skupiał się na biskupstwie warmińskim. W latach 1572-1574 dokończył wizytację rozpoczętą przez Hozjusza, potem przeprowadził wizytację generalną diecezji warmińskiej ( 1581- 1582). Zrealizował także trzy synody diecezjalne ( 1575, 1577, 1582).
 == Pisarz, kronikarz, historyk <br>  ==
 [[Image:‎ Winieta.jpg |thumb|right|250px|''„ O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich. ksiąg XXX”''.<br>Źródło: http:// www.artinfo.pl ]]
-Kromer wszedł do literatury polskiej jako wybitny pisarz łacińsko-polski. Z dzieł, które zapewniły mu miejsce wybitne wśród pisarzy renesansowych wyróżnić należy te dotyczące teologii i historii. Do nich należy czteroczęściowe dzieło polemiczne antyreformacyjne:
-''"O wierze i nauce luterańskiej. Rozmowa dworzanina z mnichem"'' (1551- 1554.), dzięki któremu Kromer uważany jest przez  część badaczy za pierwszego polskiego prozaika i humanistę w polskim piśmiennictwie katolickim.
+Kromer wszedł do literatury polskiej jako wybitny pisarz łacińsko-polski. Do dzieł, które zapewniły mu miejsce wybitne wśród pisarzy renesansowych należy czteroczęściowy polemiczne polemiczny utwór : ''"O wierze i nauce luterańskiej. Rozmowa dworzanina z mnichem"'' (1551- 1554.). Dzięki temu dziełu Kromer uważany jest przez  część badaczy literatury za pierwszego polskiego prozaika i humanistę w polskim piśmiennictwie katolickim.
 Kromer jest również autorem licznych dzieł historycznych, min. wydanego czterokrotnie w Bazylei ( 1555, 1558, 1568, 1582) : ''"De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX"'' (''„ O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich. ksiąg XXX”'').
@@ Linia 31: / Linia 37: @@
 == Upamiętnienie<br>  ==
 Od Hozjusza do Ignacego Krasickiego – powitanie nowego biskupa wjeżdżającego uroczyście do swej diecezji odbywało się w miejscowości Bałdy, leżącej jeszcze po stronie mazurskiej, o kilkaset zaledwie metrów od granic Warmii. Tam na spotkanie biskupa i jego orszaku udawała się delegacja kapituły warmińskiej.
-W Bałdach składano biskupom pierwszy hołd i witano ich uroczyście w imieniu kapituły warmińskiej – partnera biskupa w rządach na Warmii. Następnie nowy biskup witany był przez kapłana z Butryn, który wraz ze swymi parafianami również wychodził na spotkanie księcia biskupa. Powitaniom towarzyszyły śpiew i muzyka. Następnie uroczysty orszak kierował się wprost do kościoła w Butrynach. Tam ustawiano ozdobną, specjalnie na ten cel wybudowaną drewnianą bramę – symboliczne „Wrota Warmii” przez które pasterz wkraczał do swego dominium. Na bramie umieszczano herby: Warmii, kapituły warmińskiej i biskupa. Tym samym traktem – „warszawskim”, którym przyjeżdżali biskupi odbywał się także szmugiel broni dla powstańców walczących w Powstaniu Styczniowym. W 2006 r., wiele lat po tych wydarzeniach aleja została zrekonstruowana. Obok symbolicznych „Wrót Warmii” stoją tu gabloty z informacjami historycznymi. Na obsadzonym starymi lipami odcinku o długości około 1200 metrów umieszczono 51 tablic poświęconych biskupom warmińskim. oraz pamiątkowe kamienie  z imionami wszystkich biskupów.
+W Bałdach składano biskupom pierwszy hołd i witano ich uroczyście w imieniu kapituły warmińskiej – partnera biskupa w rządach na Warmii. Następnie nowy biskup witany był przez kapłana z Butryn, który wraz ze swymi parafianami również wychodził na spotkanie księcia biskupa. Powitaniom towarzyszyły śpiew i muzyka. Następnie uroczysty orszak kierował się wprost do kościoła w Butrynach. Tam ustawiano ozdobną, specjalnie na ten cel wybudowaną drewnianą bramę – symboliczne „Wrota Warmii” przez które pasterz wkraczał do swego dominium. Na bramie umieszczano herby: Warmii, kapituły warmińskiej i biskupa. Tym samym traktem – „warszawskim”, którym przyjeżdżali biskupi odbywał się także szmugiel broni dla powstańców walczących w Powstaniu Styczniowym.
 == Multimedia <br>  ==
@@ Linia 54: / Linia 64: @@
   [[Category:Powiat lidzbarski|Kromer,Marcin]]
 [[Category: Pisarze |Kromer,Marcin]]
-[[Category: Literatura| Kromer,Marcin]]
+[[Category: Literatura|Kromer,Marcin]]
-[[Category: 1501-1600| Kromer,Marcin]]
+[[Category: 1501-1600|Kromer,Marcin]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:41, 21 mar 2013
Linia 1:		Linia 1:
−	[[Image: Marcin_Kromer_Roberta_Huka.JPG‎ \|thumb\|right\|~~350px~~\| <br>Źródło: http://files.karnet.krakow.pl ]]	+	[[Image: Marcin_Kromer_Roberta_Huka.JPG‎ \|thumb\|right\|250px\|Marcin Kromer ((1512-1589). <br>Źródło: http://files.karnet.krakow.pl ]]
−	[[Image:‎ Winieta.jpg \|thumb\|right\|~~350px~~\| <br>Źródło: http:// www.artinfo.pl ]]	+
		+	Marcin Kromer ((1512-1589) - <polski Liwiusz”, sekretarz królewski i biskup warmiński, historyk, polski kronikarz, pisarz i dyplomata, autor licznych dzieł historycznych, jeden z przywódców polskiej kontrreformacji, jego dzieło "Polska" spopularyzowało nasz kraj w XVI-wiecznej Europie
		+
		+	== Korzenie, studia <br> ==
		+
		+	Marcin Kromer urodził się 11 listopada 1512 r. w Bieczu, spolonizowanej rodzinie mieszczanina Grzegorza i szlachcianki Agnieszki z Czermińskich. Miał czterech braci i siostrę. Po ukończeniu szkoły parafialnej studiował w Akademii Krakowskiej ( 1528 – 1530), gdzie uzyskał tytuł bakalarza, a później także we Włoszech, w Padwie i Bolonii (1537), gdzie zdobył tytuł doktora. Powrócił do Polski w 1540 roku.
		+
		+	== Kariera dworska , droga na stolicę biskupią <br> ==
		+
		+	W 1540 r. dostał się na dwór biskupa krakowskiego Piotra Gamrata. W 1542 r. przyjął święcenia kapłańskie, a w 1545 r. po śmierci Piotra Gamrata znalazł kolejnego patrona w osobie biskupa krakowskiego Samuela Maciejowskiego. Błyskotliwie robił karierę.
		+	W latach 1545-58 został sekretarzem królewskim, uczestnicząc m.in. w licznych i ważnych poselstwach. Międzynarodową sławę zapewniła Kromerowi publikacja zawierająca tłumaczenia z greckiego na łacinę katechez homiletycznych Jana Chryzostoma.
		+
		+	W 1551 r. na polecenie króla dokonał rejestracji archiwum skarbca koronnego na Wawelu. Prace przy porządkowaniu Archiwum Koronnego były dla Kromera impulsem do napisania dwóch jego najsłynniejszych dzieł: ''"Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego" oraz ''"O pochodzeniu i czynach Polaków ksiąg trzydzieści''"''. Za prace historyczne Kromer został w 1552 r. przez Zygmunta Augusta nobilitowany czyli podniesiony do stanu szlacheckiego.
		+	W latach 1558 - 64 Kromer był stałym posłem na dworze cesarza Ferdynanda I Habsburga.
		+
		+	== biskup warmiński, kontreformator <br> ==
		+	W 1579 r., po śmierci bp. Stanisława Hozjusza, którego był współpracownikiem i koadiutorem, został mianowany biskupem warmińskim. Ogłosił to dokument wydany w Wilnie 7 października 1579 roku przez króla Stefana Batorego. Kromer rządził diecezją 20 lat, w pierwszej połowie jako koadiutor, w drugiej jako konsekrowany biskup. Sakry udzielił Kromerowi biskup włocławski Stanisław Karnkowski 6 grudnia 1579 r. w kościele ojców Bernardynów w Warszawie.
		+	Marcin Kromer jako koadiutor i biskup warmiński cieszył się wielkim zaufaniem i uznaniem papieży. W Kurii Rzymskiej oceniano go jako przyjaciela Hozjusza. Ponadto Kromer przesyłał swoje działa teologiczne papieżom i kardynałom, dzięki czemu zdobył u wielu uznanie. Wielkim upokorzeniem dla Kromera był fakt ,że nie brał udziału w sejmiku pruskim. Stany pruskie nie dopuściły go do przysięgi i objęcia urzędu przewodniczącego. Jedynym powodem był brak obywatelstwa pruskiego. Przy każdej okazji występowali do króla o pozbawienie Kromera biskupstwa warmińskiego. Pozbawiony możliwości działania w dzielnicy pruskiej Kromer skupiał się na biskupstwie warmińskim. W latach 1572-1574 dokończył wizytację rozpoczętą przez Hozjusza, potem przeprowadził wizytację generalną diecezji warmińskiej ( 1581- 1582). Zrealizował także trzy synody diecezjalne ( 1575, 1577, 1582). Ostro traktował innowierców. Często skazywał ich na banicję. Konfiskował książki innowiercze wystawiane na rynkach miast warmińskich.. Przestrzegał przepisów konstytucji biskupa Maurycego Ferbera z 1526 roku, zabraniającej innowiercom posiadania ziemi na Warmii. Współpracował z jezuitami w Braniewie, dbał o seminarium i wydawał księgi liturgiczne. W 1583 r. Kromer wydał poprawione statuty dla kapituły katedralnej i kolegiackiej. Dokonał reformy ksiąg liturgicznych. ''„Agenda czyli rytuał”'' ukazała się w dwóch częściach: ''„O sakramentach”'' ( 1574) i ''„O innych ceremoniach liturgicznych”'' ( 1578). W 1576 r wydany został w jego opracowaniu brewiarz a w 1587 mszał. Niektóre księgi Kromera wydane zostały w języku ludowym, czyli niemieckim i polskim. W 1571 roku Kromer wydaje drukiem dwanaście katechez w języku łacińskim, polskim i niemieckim. Zmarł w 1589 r. w Lidzbarku Warmińskim, pochowany został w katedrze fromborskiej. Związany z rodzinnym Bieczem pomógł w odbudowie wieży ratuszowej, w 1553r. zreformował szkołę parafialną w duchu humanistycznym, a także ufundował stałe stypendium dla 4 bieczan studiujących w Krakowie.
		+
		+	== Pisarz, kronikarz, historyk <br> ==
		+	[[Image:‎ Winieta.jpg \|thumb\|right\|250px\|''„ O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich. ksiąg XXX”''.<br>Źródło: http:// www.artinfo.pl ]]
		+	Kromer wszedł do literatury polskiej jako wybitny pisarz łacińsko-polski. Z dzieł, które zapewniły mu miejsce wybitne wśród pisarzy renesansowych wyróżnić należy te dotyczące teologii i historii. Do nich należy czteroczęściowe dzieło polemiczne antyreformacyjne:
		+	''"O wierze i nauce luterańskiej. Rozmowa dworzanina z mnichem"'' (1551- 1554.), dzięki któremu Kromer uważany jest przez część badaczy za pierwszego polskiego prozaika i humanistę w polskim piśmiennictwie katolickim.
		+
		+	Kromer jest również autorem licznych dzieł historycznych, min. wydanego czterokrotnie w Bazylei ( 1555, 1558, 1568, 1582) : ''"De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX"'' (''„ O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich. ksiąg XXX”'').
		+	Publikacja obejmuje dzieje Polski od początków do 1506 roku. To dzięki temu dziełu Kromer zyskał sławę historyka narodowego, polskiego Liwiusza. Kromer pracując nad tym dziełem korzystał z kronik Jana długosza. Z inicjatywy króla Stefana Batorego sejm warszawski w 1580 r. złożył Kromerowi podziękowanie za to historyczne dzieło. Niewątpliwą zasługą Kromera było to, iż jego dzieła przybliżyły Polskę mieszkańcom XVI-wiecznej Europy. Pokazały, Europie państwo zorganizowane tak jak inne, potężne i zasługujące na uwagę.
		+
		+	Drugie jego równie znane dzieło to ''"Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et republica regni Polonici libri duo"'' (1577 r.). Umownie nazywane jest jako „Polonia” geograficzno - ustrojowa. Na język polski przełożył je Władysław Syrokomla .Wydano je w 1853 r. w Wilnie, w oficynie Józefa Zawadzkiego, pod tytułem: ''„Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego”.''
		+
		+	== Upamiętnienie<br> ==
		+	Od Hozjusza do Ignacego Krasickiego – powitanie nowego biskupa wjeżdżającego uroczyście do swej diecezji odbywało się w miejscowości Bałdy, leżącej jeszcze po stronie mazurskiej, o kilkaset zaledwie metrów od granic Warmii. Tam na spotkanie biskupa i jego orszaku udawała się delegacja kapituły warmińskiej.
		+	W Bałdach składano biskupom pierwszy hołd i witano ich uroczyście w imieniu kapituły warmińskiej – partnera biskupa w rządach na Warmii. Następnie nowy biskup witany był przez kapłana z Butryn, który wraz ze swymi parafianami również wychodził na spotkanie księcia biskupa. Powitaniom towarzyszyły śpiew i muzyka. Następnie uroczysty orszak kierował się wprost do kościoła w Butrynach. Tam ustawiano ozdobną, specjalnie na ten cel wybudowaną drewnianą bramę – symboliczne „Wrota Warmii” przez które pasterz wkraczał do swego dominium. Na bramie umieszczano herby: Warmii, kapituły warmińskiej i biskupa. Tym samym traktem – „warszawskim”, którym przyjeżdżali biskupi odbywał się także szmugiel broni dla powstańców walczących w Powstaniu Styczniowym. W 2006 r., wiele lat po tych wydarzeniach aleja została zrekonstruowana. Obok symbolicznych „Wrót Warmii” stoją tu gabloty z informacjami historycznymi. Na obsadzonym starymi lipami odcinku o długości około 1200 metrów umieszczono 51 tablic poświęconych biskupom warmińskim. oraz pamiątkowe kamienie z imionami wszystkich biskupów.
		+
		+	== Multimedia <br> ==
		+	<youtube>sZORpaOjD1Y</youtube><br>
		+	<youtube>nneYWeJKDjk</youtube><br>
		+
		+
		+	== Bibliografia<br> ==
		+
		+
		+	1. Achremczyk S., Marchwiński R., Przeracki J., Poczet biskupów Warmińskich, Olsztyn 1984. <br>
		+	2. Borawska T., Borzykowski M., Kopiczko A., Wojtkowski J., Słownik biograficzny kapituły warmińskiej, Olsztyn 1996. <br>
		+	1. Ludzie godni pamięci: warmińsko-mazurscy patroni olsztyńskich ulic/ Jan Chłosta.-Olsztyn: Książnica polska,1997. <br>
		+	3. Poczet biskupów warmińskich. Pod red. Stanislawa Achremczyka. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2008. <br>
		+	4. Janusz Tazbir, Świt i zmierzch polskiej reformacji, Wiedza Powszechna, Warszawa 1956. <br>
		+	5. http://dziedzictwo.ekai.pl<br>
		+	6. http://www.kiermas.pl<br>
		+
		+
		+	[[Category: Wielkie postaci Warmii i Mazur\|Kromer,Marcin]]
		+	[[Category: Historia kultury\|Kromer,Marcin]]
		+	[[Category:Powiat lidzbarski\|Kromer,Marcin]]
		+	[[Category: Pisarze \|Kromer,Marcin]]
		+	[[Category: Literatura\| Kromer,Marcin]]
		+	[[Category: 1501-1600\| Kromer,Marcin]]

Marcin Kromer - Historia wersji

Konrad o 09:32, 10 kwi 2015

Konrad o 13:32, 26 lut 2015

LPF o 10:33, 25 lis 2014

Konrad o 08:52, 6 lis 2014

LPF o 10:39, 6 sie 2014

HS o 08:01, 12 kwi 2013

HS o 09:06, 22 mar 2013

HS o 10:41, 21 mar 2013

HS: Utworzył nową stronę „ Źródło: http://files.karnet.krakow.pl [[Image:‎ Winieta.jpg |thumb|right|350px| Źródło…”

HS: Utworzył nową stronę „
Źródło: http://files.karnet.krakow.pl [[Image:‎ Winieta.jpg |thumb|right|350px|
Źródło…”