Kościół pw. św. Wawrzyńca w Plutach - Historia wersji

Maja: Dodanie zdjęcia z 2020 roku usunięcie słowa i otynkowany, Kościół nie jest już otynkowany.

2021-01-04T19:46:44Z

Dodanie zdjęcia z 2020 roku usunięcie słowa i otynkowany, Kościół nie jest już otynkowany.

Konrad o 07:18, 11 sie 2015

2015-08-11T07:18:51Z

Konrad o 12:00, 23 cze 2015

2015-06-23T12:00:14Z

Arom2001 o 16:14, 23 sty 2015

2015-01-23T16:14:11Z

LPF o 11:19, 10 sie 2014

2014-08-10T11:19:55Z

LPF o 07:31, 28 lip 2014

2014-07-28T07:31:56Z

Arom2001 o 12:05, 20 mar 2014

2014-03-20T12:05:12Z

Arom2001 o 13:12, 6 lut 2014

2014-02-06T13:12:12Z

Arom2001 o 08:38, 2 lut 2014

2014-02-02T08:38:42Z

Arom2001: Utworzył nową stronę „[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_1.jpg|thumb|right|200px|Źródło: [http://pieniezno.pl/pl/galleries/list/4/45/1/15 pieniezno.pl] ]] [[Image: kosciol_wawrzyniec_plu…”

2014-02-02T08:38:23Z

Utworzył nową stronę „thumb|right|200px|Źródło: [http://pieniezno.pl/pl/galleries/list/4/45/1/15 pieniezno.pl] [[Image: kosciol_wawrzyniec_plu…”

Nowa strona

[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_1.jpg|thumb|right|200px|Źródło: [http://pieniezno.pl/pl/galleries/list/4/45/1/15 pieniezno.pl] ]]

[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_2.jpg|thumb|right|200px|Źródło: [http://pieniezno.pl/pl/galleries/list/4/45/1/15 pieniezno.pl] ]]

[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_3.jpg|thumb|right|200px|Elewacja wschodnia. Fot. Krauth. 1939 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 57827.]]

[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_4.jpg|thumb|right|200px| Widok w stronę ołtarza głównego. Fot. Krauth. 1904/1909 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 57830.]]

[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_5.jpg|thumb|right|200px| Widok w stronę chóru. Fot. Krauth. 1939 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 57833.]]

Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku.

==Lokalizacja==
Świątynię wybudowano na wzniesieniu we wsi [[ewim:Pluty |Pluty]] (niem. Plauten). Wieś położona jest nad rzeką Wałszą, niedaleko [[ewim:Pieniężno |Pieniężna]], w powiecie braniewskim.

==Historia==
Uposażenie kościoła w tej miejscowości przewidziano już w przywileju lokacyjnym z 1326 roku. Obecna budowla pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku, natomiast pierwsze informacje na temat proboszcza z tej miejscowości zapisano w dokumencie z 1343 roku. Kościół został zdewastowany w 1410 roku, podczas wojny polsko-krzyżackiej. Po odbudowie, jego ponownej konsekracji dokonał w 1531 roku biskup warmiński [[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]. W 1801 roku budynek świątyni został przedłużony w kierunku zachodnim i dobudowano do niego obecną wieżę.

==Opis==
Jest to kościół orientowany, gotycki, o częściowo zatartych cechach, murowany z kamienia, z użyciem cegły w górnych częściach ścian i otynkowany. Wzniesiono go na rzucie wydłużonego prostokąta. Posiada przybudówki: zakrystię od północy i kruchtą od południa. Ściany opięte są uskokowymi szkarpami, ponad którymi biegnie wokół korpusu fryz opaskowy. Okna występują naprzemiennie z ostrołukowymi blendami. Szczyt wschodni zwieńczony został drewnianą wieżyczką (sygnaturka). Nad zakrystią znajduje się gotycki szczyt schodkowy ze sterczynami i blendami. W jednej z nich widnieje data 1526. Nie otynkowaną wieżę zdobią wnęki i okna o łukach półkolistych. Strop przykryto dachem tzw. namiotowym z chorągiewką z datą 1801. Wnętrze nawy przykrywa strop płaski, a zakrystię gotyckie sklepienie kolebkowe.

==Wyposażenie==
Wewnątrz zachował się cenny i urozmaicony stylowo wystrój: barokowy ([[Ołtarze z kościoła pw. św. Wawrzyńca w Plutach |ołtarze]] i ambona), rokokowy (ława kolatorska i konfesjonały) oraz klasycystyczny (emopra organowa i obrazy). Ołtarz główny wykonano w 1694 roku, w [[ewim:Królewiec |Królewcu]], w pracowni [[ewim:Izaac Riga |Izaaca Rigi]], natomiast ołtarze boczne pochodzą z 1697 roku. Ambona została wykonana w 1732 roku. Zdobią ją rzeźby Chrystusa i Ewangelistów oraz w zaplecku obraz Kazanie św. Jana Chrzciciela. Chór muzyczny pochodzi z XIX wieku, natomiast organy z początku wieku XX. Granitowa chrzcielnica i kropielnica są średniowieczne. Ława kolatorska oraz pozostałe ławy wykonano w XVIII wieku. Z tego samego okresu pochodzą dwa konfesjonały. W pierwszej połowie XIX wieku wykonano obrazy Dwunastu Apostołów oraz Stacje Drogi Krzyżowej, zaś na początku XVIII wieku dwa rzeźbione krucyfiksy. W kościele znajdują się też cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:
*barokowa monstrancja w kształcie słońca z 1723 roku,
*kielich z 1687 roku, wykonany prawdopodobnie przez [[ewim: Michael Jacobi |Michaela Jacobiego]] z [[ewim:Braniewo |Braniewa]],
*dwa srebrne kielichy: jeden z 1699 roku, drugi datowany na XVII wiek,
*pacyfikał wykonany przez złotnika dobromiejskiego, [[ewim:Antoni Krieger |Antoniego Kriegera]],
*kadzielnica srebrna i łódka z około 1731 roku,
*lampa wieczna srebrna, z ażurowym ornamentem regencyjnym z około 1730 roku,
*dzban srebrny z około 1772 roku, wykonany przez złotnika elbląskiego [[ewim:Christof Hermann |Christofa Hermanna]].

==Bibliografia==
#Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. - Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. - S. 133-135.
#''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 255-256.
#Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku''. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 89-91.
#Skurzyński, Piotr: ''Warmia o polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. - Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. - S. 141.

==Zobacz też==
#''Kultura i sztuka: kościół św. Wawrzyńca w Plutach'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.pieniezno.bil-wm.pl/index.php?inf=7&idsl=14&id=6 www.pieniezno.bil-wm.pl] [dostęp 11.12.2013 r.]

[[Category:Obiekty architektury]]
[[Category:Historia kultury]]
[[Category:Powiat braniewski]]
[[Category:1301-1400]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 [[image:kosc pluty.jpg|thumb|right|290px|Fot. Mieczysław Kalski]]
+[[Image: Pluty. Kościół pw. św. Wawrzyńca.jpg|thumb|right|200px| Fot. J. Gerszberg rok 2020.]]
 Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku.
@@ Linia 10: / Linia 10: @@
 ==Opis==
-Jest to kościół orientowany, gotycki, o częściowo zatartych cechach, murowany z kamienia, z użyciem cegły w górnych częściach ścian i otynkowany. Wzniesiono go na rzucie wydłużonego prostokąta. Posiada przybudówki: zakrystię od północy i kruchtą od południa. Ściany opięte są uskokowymi szkarpami, ponad którymi biegnie wokół korpusu fryz opaskowy. Okna występują naprzemiennie z ostrołukowymi blendami. Szczyt wschodni zwieńczony został drewnianą wieżyczką (sygnaturka). Nad zakrystią znajduje się gotycki szczyt schodkowy ze sterczynami i blendami. W jednej z nich widnieje data 1526. Nie otynkowaną wieżę zdobią wnęki i okna o łukach półkolistych. Strop przykryto dachem tzw. namiotowym z chorągiewką z datą 1801. Wnętrze nawy przykrywa strop płaski, a zakrystię gotyckie sklepienie kolebkowe.
+Jest to kościół orientowany, gotycki, o częściowo zatartych cechach, murowany z kamienia, z użyciem cegły w górnych częściach ścian. Wzniesiono go na rzucie wydłużonego prostokąta. Posiada przybudówki: zakrystię od północy i kruchtą od południa. Ściany opięte są uskokowymi szkarpami, ponad którymi biegnie wokół korpusu fryz opaskowy. Okna występują naprzemiennie z ostrołukowymi blendami. Szczyt wschodni zwieńczony został drewnianą wieżyczką (sygnaturka). Nad zakrystią znajduje się gotycki szczyt schodkowy ze sterczynami i blendami. W jednej z nich widnieje data 1526. Nie otynkowaną wieżę zdobią wnęki i okna o łukach półkolistych. Strop przykryto dachem tzw. namiotowym z chorągiewką z datą 1801. Wnętrze nawy przykrywa strop płaski, a zakrystię gotyckie sklepienie kolebkowe.
 ==Wyposażenie==

@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 ==Zobacz też==
 *[[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]
 *[[ewim: Michael Jacobi |Michael Jacobi]]

← poprzednia wersja		Wersja z 12:00, 23 cze 2015
Linia 1:		Linia 1:
−	[[~~Image~~: ~~kosciol_wawrzyniec_pluty_1~~.jpg\|thumb\|right\|~~200px~~\|~~Źródło: [http://pieniezno.pl/pl/galleries/list/4/45/1/15 pieniezno.pl] ]]~~	+	[[image:kosc pluty.jpg\|thumb\|right\|290px\|Fot. Mieczysław Kalski]]
−
−
−	~~[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_2.jpg\|thumb\|right\|200px\|Źródło: [http://pieniezno.pl/pl/galleries/list/4/45/1/15 pieniezno.pl] ]]~~
−
−	~~[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_3.jpg\|thumb\|right\|200px\|Elewacja wschodnia.~~ Fot. ~~Krauth. 1939 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 57827.]]~~
−
−	[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_4.jpg\|thumb\|right\|200px\| Widok w stronę ołtarza głównego. Fot. Krauth. 1904/1909 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 57830.]]
−
−	[[Image: kosciol_wawrzyniec_pluty_5.jpg\|thumb\|right\|200px\| Widok w stronę chóru. Fot. Krauth. 1939 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 57833.]]

	Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku.		Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku.

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 ==Wyposażenie==
-Wewnątrz zachował się cenny i urozmaicony stylowo wystrój: barokowy ([[Ołtarze z kościoła pw. św. Wawrzyńca w Plutach |ołtarze]] i ambona), rokokowy (ława kolatorska i konfesjonały) oraz klasycystyczny (empora organowa i obrazy). Ołtarz główny wykonano w 1694 roku, w [[ewim:Królewiec |Królewcu]], w pracowni [[ewim:Izaac Riga |Izaaca Rigi]], natomiast ołtarze boczne pochodzą z 1697 roku. Ambona została wykonana w 1732 roku. Zdobią ją rzeźby Chrystusa i Ewangelistów oraz w zaplecku obraz Kazanie św. Jana Chrzciciela. Chór muzyczny pochodzi z XIX wieku, natomiast organy z początku wieku XX. Granitowa chrzcielnica i kropielnica są średniowieczne. Ława kolatorska oraz pozostałe ławy wykonano w XVIII wieku. Z tego samego okresu pochodzą dwa konfesjonały. W pierwszej połowie XIX wieku wykonano obrazy Dwunastu Apostołów oraz Stacje Drogi Krzyżowej, zaś na początku XVIII wieku dwa rzeźbione krucyfiksy. W kościele znajdują się też cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:
+Wewnątrz zachował się cenny i urozmaicony stylowo wystrój: barokowy ([[Ołtarze z kościoła pw. św. Wawrzyńca w Plutach |ołtarze]] - w jednym z nich znajduje się obraz [[ewim:Piotr Kolberg|Piotra Kolberga]] z 1702 r., ambona), rokokowy (ława kolatorska i konfesjonały) oraz klasycystyczny (empora organowa i obrazy). Ołtarz główny wykonano w 1694 roku, w [[ewim:Królewiec |Królewcu]], w pracowni [[ewim:Izaac Riga |Izaaca Rigi]], natomiast ołtarze boczne pochodzą z 1697 roku. Ambona została wykonana w 1732 roku. Zdobią ją rzeźby Chrystusa i Ewangelistów oraz w zaplecku obraz Kazanie św. Jana Chrzciciela. Chór muzyczny pochodzi z XIX wieku, natomiast organy z początku wieku XX. Granitowa chrzcielnica i kropielnica są średniowieczne. Ława kolatorska oraz pozostałe ławy wykonano w XVIII wieku. Z tego samego okresu pochodzą dwa konfesjonały. W pierwszej połowie XIX wieku wykonano obrazy Dwunastu Apostołów oraz Stacje Drogi Krzyżowej, zaś na początku XVIII wieku dwa rzeźbione krucyfiksy. W kościele znajdują się też cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:
 *barokowa monstrancja w kształcie słońca z 1723 roku,
 *kielich z 1687 roku, wykonany prawdopodobnie przez [[ewim: Michael Jacobi |Michaela Jacobiego]] z [[ewim:Braniewo |Braniewa]],

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 #''Kultura i sztuka: kościół św. Wawrzyńca w Plutach'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.pieniezno.bil-wm.pl/index.php?inf=7&idsl=14&id=6 www.pieniezno.bil-wm.pl] [dostęp 11.12.2013 r.]
-[[Category:Obiekty architektury]]
 [[Category:Kościoły i kaplice]]
-[[Category:Historia kultury]]
 [[Category:Powiat braniewski]]
 [[Category:Pieniężno (gmina miejsko-wiejska)]]
 [[Category:1301-1400]]

@@ Linia 30: / Linia 30: @@
 *lampa wieczna srebrna, z ażurowym ornamentem regencyjnym z około 1730 roku,
 *dzban srebrny z około 1772 roku, wykonany przez złotnika elbląskiego [[ewim:Christof Hermann |Christofa Hermanna]].
 ==Bibliografia==
@@ Linia 37: / Linia 45: @@
 #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku''. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 89-91.
-==Zobacz też==
+==Linki==
 #''Kultura i sztuka: kościół św. Wawrzyńca w Plutach'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.pieniezno.bil-wm.pl/index.php?inf=7&idsl=14&id=6 www.pieniezno.bil-wm.pl] [dostęp 11.12.2013 r.]
 [[Category:Obiekty architektury]]
 [[Category:Historia kultury]]
 [[Category:Powiat braniewski]]
 [[Category:1301-1400]]

@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 ==Lokalizacja==
-Świątynię wybudowano na wzniesieniu we wsi [[ewim:Pluty |Pluty]] (niem. Plauten). Wieś położona jest nad rzeką Wałszą, niedaleko [[ewim:Pieniężno |Pieniężna]], w powiecie braniewskim.
+Świątynię wybudowano na wzniesieniu we wsi [[ewim:Pluty |Pluty]] (niem. Plauten). Wieś położona jest nad [[ewim:Rzeka Wałsza|rzeką Wałszą]], niedaleko [[ewim:Pieniężno |Pieniężna]], w [[ewim:Powiat braniewski| powiecie braniewskim]].
 ==Historia==