Kościół pw. św. Wawrzyńca w Gutkowie - Historia wersji

Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku

2023-10-18T18:11:44Z

dodanie zdjęcia z 2023 roku

Konrad o 08:35, 17 wrz 2015

2015-09-17T08:35:21Z

Konrad o 11:25, 17 mar 2015

2015-03-17T11:25:41Z

LPF o 11:21, 10 sie 2014

2014-08-10T11:21:38Z

LPF o 07:23, 28 lip 2014

2014-07-28T07:23:17Z

Arom2001 o 12:35, 2 lut 2014

2014-02-02T12:35:48Z

Arom2001: Utworzył nową stronę „[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Wojciech Benedyktowicz.
Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-ko…”

2014-02-01T09:38:01Z

Utworzył nową stronę „[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Wojciech Benedyktowicz. Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-ko…”

Nowa strona

[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Wojciech Benedyktowicz. Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]

[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_2.jpg|thumb|right|200px| Fot. Wojciech Benedyktowicz. Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]

[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_3.jpg|thumb|right|200px| Fot. Wojciech Benedyktowicz. Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]

[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_4.jpg|thumb|right|200px| Fot. Wojciech Benedyktowicz. Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]

Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na terenie wsi [[ewim:Gutkowo|Gutkowo]] pod koniec XIV wieku.

==Lokalizacja==
Świątynia została wybudowana w ówczesnej wsi [[ewim:Gutkowo|Gutkowo]]. Dziś jest to dzielnica [[ewim:Olsztyn |Olsztyna]], a sama budowla znajduje się przy ul. Bałtyckiej 135.

==Historia==
Kościół został wzniesiony pod koniec XIV wieku. W dniu 26 kwietnia 1500 roku jego konsekracji dokonał biskup warmiński pomocniczy [[ewim:Jan Wilde|Jan Wilde]]. Początkowo świątynią opiekowali się księża z Olsztyna. Samodzielną placówką duszpasterską została w 1871 roku. W 1957 roku [[ewim:Parafia pw. św. Wawrzyńca w Olsztynie|parafię]] objęli księża salezjanie, którzy opiekują się nią do dnia dzisiejszego.

==Opis==
Świątynia została wybudowana w stylu późnogotyckim. Wzniesiono ją z cegły o polskim wiązaniu, na granitowym fundamencie, na planie prostokąta (28 x 11,80 m). Prostokątny kształt mają też okna. Ściany wewnętrzne i zewnętrzne posiadają duże półkoliste ostrołukowe wnęki. Od strony zachodniej znajduje się wieża, zbudowana w dolnej części z wypalanej cegły i kamieni. Górna jej część pochodzi z XVIII wieku; składa się z filarów murowanych, oszalowanych deskami. Ozdobą wieży jest fryz z terakotowych płytek przedstawiający kobiece popiersia i motywy roślinne. Na szczycie wieży znajduje się chorągiewka ze św. Wawrzyńcem, patronem kościoła, i datą 1778 rok. Po północnej stronie kościoła dobudowano kaplicę chrzcielną i zakrystię. W wieżyczce po stronie wschodniej (nad prezbiterium) znajduje się mały dzwon. Dwa [[Dzwony z Kościoła p.w. św. Wawrzyńca w Gutkowie |duże dzwony]] zostały zdemontowane w 1942 r. i miały zostać przeznaczone na cele wojenne. Obecnie znajdują się w Niemczech.

==Wyposażenie==
Wnętrze kościoła zdobi późnobarokowe wyposażenie. Poza ołtarzem głównym, są tam dwa ołtarze boczne przeniesione pod koniec XIX wieku z olsztyńskiego [[Kościół p.w. Świętego Krzyża w Olsztynie |kościoła pod wezwaniem Świętego Krzyża]]. W środku ołtarza głównego znajduje się, namalowany techniką olejną, obraz św. Wawrzyńca. Otaczają go dwie kolumny romańsko-koszyczkowe i dwa rzeźbione w drewnie anioły. Ołtarz wieńczą w części centralnej Gołębica w glorii oraz alegorie Nadziei i Męstwa. Ołtarz boczny (XVIII w.), usytuowany po lewej stronie, poświęcony jest Matce Boskiej Bolesnej. W centralnej jego części znajduje się obraz Zdjęcie z Krzyża z 1914 r. Po obu jego stronach znajdują się znajdują się spiralne kolumienki. Nieco wyżej umieszczono ośmioboczny obraz św. Marii Magdaleny, a w zwieńczeniu obraz chusty św. Weroniki między rzeźbami świętych Piotra i Pawła. Po prawej stronie ołtarza głównego znajduje się ołtarz św. Andrzeja (XVIII w.). W centralnej jego części znajduje się obraz św. Andrzeja, nieco powyżej obraz św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus, a w zwieńczeniu obraz św. Mikołaja – po obu jego stronach znajdują się figury dwóch biskupów. Na wyposażenie kościoła składa się również XVIII-wieczna barokowa, drewniana, polichromowana ambona. Zdobią ją małe kolumienki i rzeźbione ornamenty roślinne, malowidło Dobrego Pasterza, baldachim, na którym znajduje się rzeźbiona Gołębica w promieniach oraz figura św. Wawrzyńca. Do zabytków należy zalicza się także barokowy konfesjonał z końca XVII wieku, ustawiony pod chórem, i rzeźbę Matki Boskiej stojącej na księżycu.

==Ciekawostki==
*Świątynia przez długi czas służyła trędowatym, którym nie wolno było wejść w obręb murów miejskich Olsztyna. Z tego czasu zachował się ślad po okienku w murze, przez które podawano chorym komunię.
*W 1807 r. z kościelnej wieży Napoleon Bonaparte miał podobno obserwować potyczkę wojsk francuskich i rosyjskich w pobliskim Jonkowie.
*We wrześniu 2007 r. rozpoczęto w kościele badania archeologiczne. Pod warstwą współczesnych tynków, odkryto wówczas średniowieczne malowidła (prawdopodobnie z końca XIV wieku). Ze względu na ich kompletność i stan zachowania zostały uznane za niezwykle cenne. W dwóch wnękach w kształcie okien, znajdujących się obok ołtarza, konserwatorzy odkryli zarysy postaci świętego, w innych kolorowe obramowania.
*Badając przyczynę pęknięć w murze, archeolodzy zrobili wykop przy jednej ze ścian kościoła i natknęli się na bardzo dobrze zachowany pochówek kobiety z dobrze zachowanymi elementami średniowiecznego ubioru.

==Bibliografia==
#Brzezińska, Magda: ''Gotyckie tajemnice kościoła w Gutkowie'' / Magda Brzezińska // „Gazeta Wyborcza”. – 2007, nr 228, dod. „Olsztyn”, s. 1.
#Brzezińska, Magda: ''W czepcu z mosiężnej nitki pochowana'' / Magda Brzezińska // „Gazeta Wyborcza”. – 2007, nr 230, dod. „Olsztyn”, s. 4.
#Kopiczko, Andrzej: ''Kościoły i kaplice w Olsztynie'' / Andrzej Kopiczko. - Olsztyn: AD REM, 2000. – S. 19-24.
#''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej'': praca zbiorowa. red. Bronisław Magdziarz. T. 1. - Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 54-55.
#Ulatowska, Urszula: ''Zabytki średniowieczne i szlak gotyku ceglanego'' / Urszula Ulatowska // „Renowacje i Zabytki”. – 2013, nr 4, s. 49.

==Zobacz też==
*''Kościół p.w. św. Wawrzyńca'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.atrakcje.olsztyn.pl/Koscioly/kocio-pw-w-wawrzyca.html www.atrakcje.olsztyn.pl] [dostęp 21.09.2013]
*''Olsztyn: odkryj zabytki, Urząd Miasta Olsztyn Wydział Kultury, Promocji i Turystyki'', dokument zamieszczony na stronie internetowej [http://www.olsztyn.eu/fileadmin/katalogi_wydzialowe/kultura/wydawnictwa/zabytki_pl.pdfwww.olsztyn.eu] [dostęp 20 września 2013 r.]

[[Category:Obiekty architektury]]
[[Category:Historia kultury]]
[[Category:Powiat olsztyński]]
[[Category:1301-1400]]

← poprzednia wersja		Wersja z 08:35, 17 wrz 2015
Linia 1:		Linia 1:
−	[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_1.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Wojciech Benedyktowicz.<br>Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]
−
−	[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_2.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Wojciech Benedyktowicz.<br>Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]
−
−	[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_3.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Wojciech Benedyktowicz.<br>Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]
−
−	[[Image: kosciol wawrzynca_gutkowo_4.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Wojciech Benedyktowicz.<br>Źródło: [http://olsztyn.wm.pl/27581-0,Spotkanie-poswiecone-konserwacji-kosciola-Sw-Wawrzynca-w-Gutkowie,650748.html? www.olsztyn.wm.pl] ]]

	Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na terenie wsi [[ewim:Gutkowo\|Gutkowo]] pod koniec XIV wieku.		Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na terenie wsi [[ewim:Gutkowo\|Gutkowo]] pod koniec XIV wieku.

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 [[Category:Kościoły i kaplice]]
+[[Kategoria:Napoleon na Warmii i Mazurach]]
 [[Category:Powiat olsztyński]]
 [[Category:Olsztyn]]
 [[Category:1301-1400]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na terenie wsi [[ewim:Gutkowo|Gutkowo]] pod koniec XIV wieku.
+[[Image: Gutkowo Kosciol Wawrzynca2023.jpg|thumb|right|400px| Fot. Janusz Gerszberg]]
 ==Lokalizacja==
 Świątynia została wybudowana w ówczesnej wsi [[ewim:Gutkowo|Gutkowo]]. Dziś jest to dzielnica [[ewim:Olsztyn |Olsztyna]], a sama budowla znajduje się przy ul. Bałtyckiej 135.

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 *We wrześniu 2007 r. rozpoczęto w kościele badania archeologiczne. Pod warstwą współczesnych tynków, odkryto wówczas średniowieczne malowidła (prawdopodobnie z końca XIV wieku). Ze względu na ich kompletność i stan zachowania zostały uznane za niezwykle cenne. W dwóch wnękach w kształcie okien, znajdujących się obok ołtarza, konserwatorzy odkryli zarysy postaci świętego, w innych kolorowe obramowania.
 *Badając przyczynę pęknięć w murze, archeolodzy zrobili wykop przy jednej ze ścian kościoła i natknęli się na bardzo dobrze zachowany pochówek kobiety z dobrze zachowanymi elementami średniowiecznego ubioru.
 ==Bibliografia==
@@ Linia 34: / Linia 45: @@
 #Ulatowska, Urszula: ''Zabytki średniowieczne i szlak gotyku ceglanego'' / Urszula Ulatowska // „Renowacje i Zabytki”. – 2013, nr 4, s. 49.
-==Zobacz też==
+==Linki==
 *''Kościół p.w. św. Wawrzyńca'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.atrakcje.olsztyn.pl/Koscioly/kocio-pw-w-wawrzyca.html www.atrakcje.olsztyn.pl] [dostęp 21.09.2013]
 *''Olsztyn: odkryj zabytki, Urząd Miasta Olsztyn Wydział Kultury, Promocji i Turystyki'', dokument zamieszczony na stronie internetowej [http://www.olsztyn.eu/fileadmin/katalogi_wydzialowe/kultura/wydawnictwa/zabytki_pl.pdfwww.olsztyn.eu] [dostęp 20 września 2013 r.]
 [[Category:Obiekty architektury]]
 [[Category:Historia kultury]]
 [[Category:Powiat olsztyński]]
 [[Category:1301-1400]]

@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 ==Opis==
-Świątynia została wybudowana w stylu późnogotyckim. Wzniesiono ją z cegły o polskim wiązaniu, na granitowym fundamencie, na planie prostokąta (28 x 11,80 m). Prostokątny kształt mają też okna. Ściany wewnętrzne i zewnętrzne posiadają duże półkoliste ostrołukowe wnęki. Od strony zachodniej znajduje się wieża, zbudowana w dolnej części z wypalanej cegły i kamieni. Górna jej część pochodzi z XVIII wieku; składa się z filarów murowanych, oszalowanych deskami. Ozdobą wieży jest fryz z terakotowych płytek przedstawiający kobiece popiersia i motywy roślinne. Na szczycie wieży znajduje się chorągiewka ze św. Wawrzyńcem, patronem kościoła, i datą 1778 rok. Po północnej stronie kościoła dobudowano kaplicę chrzcielną i zakrystię. W wieżyczce po stronie wschodniej (nad prezbiterium) znajduje się mały dzwon. Dwa [[Dzwony z Kościoła p.w. św. Wawrzyńca w Gutkowie |duże dzwony]] zostały zdemontowane w 1942 r. i miały zostać przeznaczone na cele wojenne. Obecnie znajdują się w Niemczech.
+Świątynia została wybudowana w stylu późnogotyckim. Wzniesiono ją z cegły o polskim wiązaniu, na granitowym fundamencie, na planie prostokąta (28 x 11,80 m). Prostokątny kształt mają też okna. Ściany wewnętrzne i zewnętrzne posiadają duże półkoliste ostrołukowe wnęki. Od strony zachodniej znajduje się wieża, zbudowana w dolnej części z wypalanej cegły i kamieni. Górna jej część pochodzi z XVIII wieku; składa się z filarów murowanych, oszalowanych deskami. Ozdobą wieży jest fryz z terakotowych płytek przedstawiający kobiece popiersia i motywy roślinne. Na szczycie wieży znajduje się chorągiewka ze św. Wawrzyńcem, patronem kościoła, i datą 1778 rok. Po północnej stronie kościoła dobudowano kaplicę chrzcielną i zakrystię. W wieżyczce po stronie wschodniej (nad prezbiterium) znajduje się mały dzwon. Dwa [[Dzwony z Kościoła pw. św. Wawrzyńca w Gutkowie |duże dzwony]] zostały zdemontowane w 1942 r. i miały zostać przeznaczone na cele wojenne. Obecnie znajdują się w Niemczech.
 ==Wyposażenie==
-Wnętrze kościoła zdobi późnobarokowe wyposażenie. Poza ołtarzem głównym, są tam dwa ołtarze boczne przeniesione pod koniec XIX wieku z olsztyńskiego [[Kościół p.w. Świętego Krzyża w Olsztynie |kościoła pod wezwaniem Świętego Krzyża]]. W środku ołtarza głównego znajduje się, namalowany techniką olejną, obraz św. Wawrzyńca. Otaczają go dwie kolumny romańsko-koszyczkowe i dwa rzeźbione w drewnie anioły. Ołtarz wieńczą w części centralnej Gołębica w glorii oraz alegorie Nadziei i Męstwa. Ołtarz boczny (XVIII w.), usytuowany po lewej stronie, poświęcony jest Matce Boskiej Bolesnej. W centralnej jego części znajduje się obraz Zdjęcie z Krzyża z 1914 r. Po obu jego stronach znajdują się znajdują się spiralne kolumienki. Nieco wyżej umieszczono ośmioboczny obraz św. Marii Magdaleny, a w zwieńczeniu obraz chusty św. Weroniki między rzeźbami świętych Piotra i Pawła. Po prawej stronie ołtarza głównego znajduje się ołtarz św. Andrzeja (XVIII w.). W centralnej jego części znajduje się obraz św. Andrzeja, nieco powyżej obraz św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus, a w zwieńczeniu obraz św. Mikołaja – po obu jego stronach znajdują się figury dwóch biskupów. Na wyposażenie kościoła składa się również XVIII-wieczna barokowa, drewniana, polichromowana ambona. Zdobią ją małe kolumienki i rzeźbione ornamenty roślinne, malowidło Dobrego Pasterza, baldachim, na którym znajduje się rzeźbiona Gołębica w promieniach oraz figura św. Wawrzyńca. Do zabytków należy zalicza się także barokowy konfesjonał z końca XVII wieku, ustawiony pod chórem, i rzeźbę Matki Boskiej stojącej na księżycu.
+Wnętrze kościoła zdobi późnobarokowe wyposażenie. Poza ołtarzem głównym, są tam dwa ołtarze boczne przeniesione pod koniec XIX wieku z olsztyńskiego [[Kościół pw. Świętego Krzyża w Olsztynie |kościoła pod wezwaniem Świętego Krzyża]]. W środku ołtarza głównego znajduje się, namalowany techniką olejną, obraz św. Wawrzyńca. Otaczają go dwie kolumny romańsko-koszyczkowe i dwa rzeźbione w drewnie anioły. Ołtarz wieńczą w części centralnej Gołębica w glorii oraz alegorie Nadziei i Męstwa. Ołtarz boczny (XVIII w.), usytuowany po lewej stronie, poświęcony jest Matce Boskiej Bolesnej. W centralnej jego części znajduje się obraz Zdjęcie z Krzyża z 1914 r. Po obu jego stronach znajdują się znajdują się spiralne kolumienki. Nieco wyżej umieszczono ośmioboczny obraz św. Marii Magdaleny, a w zwieńczeniu obraz chusty św. Weroniki między rzeźbami świętych Piotra i Pawła. Po prawej stronie ołtarza głównego znajduje się ołtarz św. Andrzeja (XVIII w.). W centralnej jego części znajduje się obraz św. Andrzeja, nieco powyżej obraz św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus, a w zwieńczeniu obraz św. Mikołaja – po obu jego stronach znajdują się figury dwóch biskupów. Na wyposażenie kościoła składa się również XVIII-wieczna barokowa, drewniana, polichromowana ambona. Zdobią ją małe kolumienki i rzeźbione ornamenty roślinne, malowidło Dobrego Pasterza, baldachim, na którym znajduje się rzeźbiona Gołębica w promieniach oraz figura św. Wawrzyńca. Do zabytków należy zalicza się także barokowy konfesjonał z końca XVII wieku, ustawiony pod chórem, i rzeźbę Matki Boskiej stojącej na księżycu.
 ==Ciekawostki==