LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR - Wkład użytkownika [pl]

Zbigniew Chojnowski

2022-05-18T09:13:28Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ **''Tarcze z pajęczyny. Sentencje o czytaniu, poecie, poezji, tworzeniu, wierszu, z dodatkiem'' (2022)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 16 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020, a następnie wybrany na kadencję 2021-2024). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)
**''Tarcze z pajęczyny. Sentencje o czytaniu, poecie, poezji, tworzeniu, wierszu, z dodatkiem'' (2022)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).
**''Polska tradycja literacka w piśmiennictwie mazurskim. Recepecja i wypisy'' (2021).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.
**''Odmiany pograniczności. Szkice o literaturze współczesnej i najnowszej'', redakcja i wstęp Z. Chojnowski, Kraków 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)
*Zasłużony dla Gminy Orzysz (2021)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2021-12-21T09:05:00Z

Zbigniew Chojnowski: **''Polska tradycja literacka w piśmiennictwie mazurskim. Recepecja i wypisy'' (2021).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 16 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020, a następnie wybrany na kadencję 2021-2024). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).
**''Polska tradycja literacka w piśmiennictwie mazurskim. Recepecja i wypisy'' (2021).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.
**''Odmiany pograniczności. Szkice o literaturze współczesnej i najnowszej'', redakcja i wstęp Z. Chojnowski, Kraków 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)
*Zasłużony dla Gminy Orzysz (2021)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2021-08-28T09:57:55Z

Zbigniew Chojnowski: /* Nagrody i odznaczenia */ Zasłużony dla Gminy Orzysz (2021)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 16 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020, a następnie wybrany na kadencję 2021-2024). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.
**''Odmiany pograniczności. Szkice o literaturze współczesnej i najnowszej'', redakcja i wstęp Z. Chojnowski, Kraków 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)
*Zasłużony dla Gminy Orzysz (2021)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Michał Kajka

2021-03-17T11:55:09Z

Zbigniew Chojnowski: /* Źródła */ 7. Zbigniew Chojnowski / Michał Kajka. Poeta mazurski. - Olsztyn: OBN im. W. Kętrzyńskiego, 1992.

[[Image:Kajka_1.jpg|thumb|right|350px|Michał Kajka 
Źródło:http:///www.iwamir.info/orzysz/]]

(1858-1940) - murarz i cieśla, mazurski poeta ludowy, działacz mazurski

== Rodzina ==
Urodził się 27 września 1858 r. w [[ewim:Skomack Wielki|Skomacku Wielkim]] jako najstarszy syn w chłopskiej rodzinie Frycza i Justyny
z Zawadzkich. Tu,w 1864 r. rozpoczął naukę w polskiej szkole elementarnej a w 1868 r. przeniósł się do Szkoły Ludowej w [[ewim:Rostki Skomackie|Rostkach]]. Po jej ukończeniu najmował się jako parobek u bogatszych chłopów, nauczył się ciesielstwa i murarstwa, które to zawody wykonywał później do końca życia. Od 1883 r. wraz z żoną Wilhelminą z Karasiów zamieszkał na stałe w [[ewim:Ogródek|Ogródku]] koło [[ewim:Ełk|Ełku]]. W 1886 r. postawił tu dom z zabudowaniami gospodarczymi. Kajkowie mieli dziesięcioro dzieci, ale przeżyło tylko dwóch synów. Starszy Gustaw, przejął od ojca gospodarstwo i mieszkał razem z rodzicami w Ogródku. Młodszy zaś, Adolf, zamieszkał w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Tu 22 września 1940 r. zmarł Michał Kajka. Został pochowany w Ogródku. Starszy syn poety, Gustaw, zginął w Gdańsku, w 1945 r. W Ogródku pozostała więc tylko synowa Kajki z dwojgiem dzieci. W 1966 r. całe gospodarstwo razem z budynkami przekazała na rzecz skarbu państwa. Sama zaś, z dorosłymi już wtedy dziećmi, wyjechała do Niemiec.

== Twórczość literacka i działalność narodowa ==
„Układał pieśni religijne w duchu luterańskim, pisał mazurskie humoreski, uprawiał wierszowaną publicystykę…”. Pisać zaczął około 17. roku życia. Pierwsze utwory poetyckie w języku polskim opublikował w ostródzkim "Mazurze" Jana Karola Sembrzyckiego (1884), a 1886 r. w "Nowinach Śląskich". W kolejnych latach jego wiersze ukazywały się w "Mazurze", "Gazecie Ludowej" (Ełk), "Mazurskim Przyjacielu Ludu" i w dodatkach do [[Gazeta Olsztyńska|„Gazety Olsztyńskiej”]]. Jednocześnie rozpoczął działalność społeczną i polityczną. Włączał się w działania ruchu polskiego w [[ewim:Prusy Wschodnie|Prusach Wschodnich]], sprzeciwiał się hitleryzmowi, opowiadał się za podtrzymaniem wśród Mazurów języka polskiego. Od 1890 r. prowadził biblioteczkę [[ewim:Towarzystwo Czytelni Ludowych|Towarzystwa Czytelni Ludowych w Ogródku]], był w gronie założycieli [[ewim:Mazurska Partia Ludowa|Mazurskiej Partii Ludowej]] (1896), uczestniczył w spotkaniu polskich działaczy z Mazur i Wielkopolski w [[ewim:Szczytno|Szczytnie]] (1907). Działał także na rzecz sprawy polskiej w okresie plebiscytu, a w kolejnych latach w [[ewim:Zjednoczenie Mazurskie|Zjednoczeniu Mazurskim]], [[ewim:Związek Polaków w Niemczech|Związku Polaków w Niemczech]] i [[ewim:Związek Polskich Towarzystw Szkolnych|Związku Polskich Towarzystw Szkolnych]]. Na licznych spotkaniach narodowych deklamował swoje wiersze. Już w 1897 r. określony przez Niemców mianem "zatwardziałego Polaka", od lat trzydziestych znajdował się pod stałą obserwacją narodowych socjalistów. Uniemożliwiono mu wyjazdy do Polski, nie mógł wziąć udziału m.in. w wycieczce Mazurów do Polski w 1930 r., ale mógł przyjąć w 1935 Melchiora Wańkowicza. W 1931 r. był współzałożycielem Komisji Szkolnej na Mazurach z siedzibą w Szczytnie. W ostatnich latach życia część utworów ogłaszał anonimowo.

Za życia doczekał się wydania zbioru '''Pieśni mazurskie''' (1927), który ukazał się nakładem redakcji "Gazety Mazurskiej" i "Mazura". Po jego śmierci wydano: '''Wybór wierszy''' (1954). '''Wiersze wybrane''' (1958), '''Zebrałem snop plonu'''... (1958), '''Opowiadania ucieszne''' (1970 ) '''Z duchowej mej niwy'''... (1982). Liczne odniesienia do postaci Michała Kajki można odnaleźć w powieści dla młodzieży "Pan Samochodzik i złota rękawica" autorstwa [[Zbigniew Nienacki|Zbigniewa Nienackiego]]. Część uratowanych w 1945 rękopisów poety znajduje się w Stacji Naukowej [[Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Olsztynie|Polskiego Towarzystwa Historycznego w Olsztynie]], część zaś w dziale rękopisów Biblioteki PAN w Krakowie.

== Upamiętnienie ==
Pośmiertnie odznaczony Orderem Polonia Restituta IV klasy (1945). W 1952 r. Związek Literatów Polskich odsłonił płytę pamiątkową na grobie Michała Kajki w Ogródku. W 1958 roku, nazwanym „Rokiem Kajkowskim”, z okazji 100 -lecia urodzin poety odsłonięto jego pomnik, autorstwa [[Balbina Świtycz-Widacka|Balbiny Świtycz-Widackiej]] w [[ewim:Ełk|Ełku]], a w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]] - kamień z pamiątkową tablicą. Dziesięć lat później w Ogródku powstało [[Muzeum Michała Kajki]]. Od 2005 r. odbywa się tu finał konkursu poetyckiego jego imienia.

==Galeria zdjęć==
<gallery widths=180px heights=180px perrow=5>
File:Dom Michala Kajki.jpg|Dom Kajki Źródło:http:///www.michalkajka.pl/
File:Muzeum Michala Kajki.jpg‎|Wnętrze Muzeum w Ogródku Źródło:http:///www.michalkajka.pl/
File:Kajka tabl.jpg|Tablica pamiątkowa ku czci Michała Kajki na budynku koło zbiegu ulic Kajki i Dąbrowszczaków w Olsztynie. Źródło: Archiwum [[Andrzej Cieślak|Andrzeja Cieślaka]]
File:Kajka wiersz.jpg|Wiersz Michała Kajki na Nowy Rok. Wydane na kartach życzenia [[Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie|WBP w Olsztynie]] Źródło: Archiwum [[Andrzej Cieślak|Andrzeja Cieślaka]]
</gallery>

== Źródła ==
1.http://pl.wikipedia.org/wiki/Micha%C5%82_Kajka 
2.http://www.michalkajka.pl/ 
3.Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku (do 1945 roku) / Tadeusz
Oracki. - Warszawa : „Pax”, 1983. 
4.Mazury: słownik stronniczy, ilustrowany/ red. Waldemar Mierzwa.- Dąbrówno: Retman; Warszawa: Baobab, 2008. 
5.Opowiadania uciesne / Michał Kajka, Michał Lengowski ; oprac. Władysław Gębik. – Olsztyn : Pojezierze, 1970. 
6.Ludzie godni pamięci: warmińsko-mazurscy patroni ulic / Jan Chłosta. – Olsztyn:Książnica Polska, 1997. 
7. Zbigniew Chojnowski / Michał Kajka. Poeta mazurski. - Olsztyn: OBN im. W. Kętrzyńskiego, 1992.

==Zobacz także==
*Materiał filmowy z muzeum na eŚwiatowid.pl [http://eswiatowid.pl/Aktualno%C5%9Bci/tabid/158/ItemId/37547/Default.aspx]
* Radiowa rozmowa o Michale Kajce na eŚwiatowid.pl [http://eswiatowid.pl/Aktualno%C5%9Bci.aspx?ItemId=36763&page=1]

[[Category:Historia kultury|Kajka,Michał]]
[[Category:1801-1918|Kajka,Michał]]
[[Category:1919-1944|Kajka,Michał]]
[[Category:Pisarze i poeci|Kajka,Michał]]
[[Category:Powiat piski|Kajka,Michał]]
[[Category:Orzysz (gmina miejsko-wiejska)|Kajka,Michał]]
[[Category:Prusy Wschodnie|Kajka,Michał]]
[[Category:Organizatorzy i animatorzy kultury|Kajka,Michał]]
[[Category:Działacze społeczni|Kajka,Michał]]
[[Category:Wielkie postaci Warmii i Mazur|Kajka,Michał]]

Zbigniew Chojnowski

2021-03-08T17:12:54Z

Zbigniew Chojnowski: **''Odmiany pograniczności. Szkice o literaturze współczesnej i najnowszej'', redakcja i wstęp Z. Chojnowski, Kraków 2020.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 16 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020, a następnie wybrany na kadencję 2021-2024). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.
**''Odmiany pograniczności. Szkice o literaturze współczesnej i najnowszej'', redakcja i wstęp Z. Chojnowski, Kraków 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2021-01-03T08:05:33Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ , a następnie wybrany na kadencję 2021-2024 ; ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 16 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020, a następnie wybrany na kadencję 2021-2024). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-12-31T12:29:49Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ **''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 31 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019,na lata 2020-2023 wybrany jako specjalista KNoL-u. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-10-03T20:21:47Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ **''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 31 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019,na lata 2020-2023 wybrany jako specjalista KNoL-u. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-10-03T20:14:51Z

Zbigniew Chojnowski: /* Nagrody i odznaczenia */ *Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 31 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019,na lata 2020-2023 wybrany jako specjalista KNoL-u. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-05-26T08:44:27Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ na lata 2020-2023 wybrany jako specjalista KNoL-u

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 31 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019,na lata 2020-2023 wybrany jako specjalista KNoL-u. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-05-22T09:12:13Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ na kadencje: 2015-2019, 2020-2023.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 31 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, 2020-2023. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-05-07T18:16:59Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 31 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2019. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-05-01T08:36:04Z

Zbigniew Chojnowski:

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 31 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). Od 1 stycznia 2020 dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2019. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2020-02-03T12:46:42Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ Od 1 stycznia 2020 dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). Od 1 stycznia 2020 dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019). Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-12-15T06:43:14Z

Zbigniew Chojnowski: /* Nagrody i odznaczenia */ *Zasłużony Działacz Kultury (2001) *Srebrny Krzyż Zasługi (2002) *Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009) *Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019). Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-12-15T06:39:42Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ Erwinowi Krukowi

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019). Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-12-15T06:35:00Z

Zbigniew Chojnowski: /* Nagrody i odznaczenia */ *Honorowy tytuł Przyjaciela Muzeum Ziemi Piskiej (2019)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019). Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-12-15T06:31:26Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ Członek Olsztyńskiego Forum Naukowego (od 13 grudnia 2019).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek [[Olsztyńskie Forum Naukowe|Olsztyńskiego Forum Naukowego]] (od 13 grudnia 2019). Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-12-03T16:54:21Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-12-03T16:53:31Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-12-03T16:52:44Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ *Proza: **''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego" (2019)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego" (2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-09-03T14:21:20Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ **''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018). **''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018). **''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny''

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-08-09T08:55:09Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ członek Rady Uczelni UWM (2019-2020) ; Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018) ; Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM; członek Rady Uczelni UWM (2019-2020). 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący). Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-05-25T05:22:38Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-05-25T05:20:51Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ Odcienie kultury literackiej

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-05-25T05:19:22Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ "Prace Literaturoznawcze"

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-05-23T06:48:28Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016). Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-05-23T06:48:01Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury; Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Promotor w przewodzie nadania Erwinowi Krukowi tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016. Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-05-23T06:37:44Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ **''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-05-23T06:32:18Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ "Forum Akademickiego",

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-03-29T16:54:15Z

Zbigniew Chojnowski: Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. Członek Rady Uczelni UWM w Olsztynie na kadencję 2019-2020. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-02-23T12:48:09Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ Martinek

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2019-02-22T19:58:50Z

Zbigniew Chojnowski: **''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Matinek, (Opava 2019)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Matinek, (Opava 2019)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2018-12-20T21:16:23Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2018-12-20T21:15:26Z

Zbigniew Chojnowski: **''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018). **''Północne miniatury krytyczne. KOloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Północne miniatury krytyczne. Kultura literacka na Warmii i Mazurach'' (2018).
**''Północne miniatury krytyczne. KOloryty ziem pruskich i varia'' (2018).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2018-08-29T19:53:42Z

Zbigniew Chojnowski: /* Twórczość */ czeski,

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2018-08-29T19:52:50Z

Zbigniew Chojnowski: /* Twórczość */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2018-05-17T06:13:48Z

Zbigniew Chojnowski: **''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2018-03-28T06:52:32Z

Zbigniew Chojnowski: za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' *Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2018-01-22T11:39:10Z

Zbigniew Chojnowski: **''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za badania nad polską poezją XX i XXI wieku oraz badania nad literaturą regionu – piśmiennictwem i kulturą Mazurów (2017)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2017-11-08T09:39:29Z

Zbigniew Chojnowski: Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za badania nad polską poezją XX i XXI wieku oraz badania nad literaturą regionu – piśmiennictwem i kulturą Mazurów (2017)

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za badania nad polską poezją XX i XXI wieku oraz badania nad literaturą regionu – piśmiennictwem i kulturą Mazurów (2017)

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2017-08-28T08:12:54Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2017-08-28T08:11:15Z

Zbigniew Chojnowski: **''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Z. Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Z. Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2017-08-11T06:38:22Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2016-12-28T11:45:16Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */ Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018. Jest pomysłodawcą i organizatorem Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (od 2012 roku).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2016-12-11T12:22:18Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */ **''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018.

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016.
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2016-12-05T09:36:27Z

Zbigniew Chojnowski: /* Biografia */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: Od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018.

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2016-08-12T08:54:47Z

Zbigniew Chojnowski: **''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach 2008-2012 oraz 2012-2016 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. Od 1 września 2012 członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018.

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski, Dąbrówno 2016

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2016-06-04T17:07:55Z

Zbigniew Chojnowski: /* Publikacje */

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach 2008-2012 oraz 2012-2016 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. Od 1 września 2012 członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018.

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2016-06-01T20:10:34Z

Zbigniew Chojnowski:

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Akcentu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kieruje Zakładem Literatury XX i XXI Wieku. W kadencjach 2008-2012 oraz 2012-2016 przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. Od 1 września 2012 członek Senatu UWM. 27 listopada 2012 r. został prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]]. W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ([["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Ruch Literacki", "Wiek XIX") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2015-2018.

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski). Zob. przekłady na język czeski: http://www.umirani.cz/poezie.html

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek(Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)

*Szkice i prace naukowe:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(Olsztyn 2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015''(Olsztyn 2016).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]