LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR - Wkład użytkownika [pl]

Stowarzyszenie Pisarzy Polskich – Oddział Olsztyn

2026-06-01T08:38:05Z

Zbigniew: Funkcję prezesa SPP w oddziale pełnili: Zbigniew Chojnowski (1996-2005), Alicja Bykowska-Salczyńska, (2005-2014); od 2014 prezesem jest Krzysztof D. Szatrawski.

[[Image:spplogo.jpg|thumb|right|200px|Logo Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Olsztynie.]]
Oddział ogólnopolskiego stowarzyszenia, skupiający twórców i pisarzy z regionu [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]].

== Siedziba ==
10-900 Olsztyn, ul. Bałtycka 37 A

== Historia ==
Stowarzyszenie Pisarzy Polskich powstało z inicjatywy pisarzy, którzy w stanie wojennym i po rozwiązaniu Związku Literatów Polskich w 1983 r. tworzyli i podtrzymywali niezależne życie literackie i kulturalne ówczesnego społeczeństwa. Stowarzyszenie nawiązuje do tradycji Związku Zawodowego Literatów Polskich powstałego w 1920 r., a także do działań środowisk literackich w kraju i za granicą, podejmowanych w obronie niezależności literatury narodowej, prawa do swobody tworzenia. Pierwszy (założycielski) zjazd Stowarzyszenia odbył się w Warszawie 31 maja 1989 r. Wraz z przyjętym rok później statutem powołano do życia dwanaście odziałów terenowych Stowarzyszenia.

== Działalność ==
Stowarzyszenie jest organizacją twórczą i społeczną. Działa na rzecz interesów pisarzy, broni ich praw zawodowych i swobód twórczych. Realizuje te zadania m.in. poprzez:
*działanie na rzecz rozwoju życia literackiego, w tym także na rzecz współpracy z instytucjami i organizacjami artystycznymi, oświatowymi, naukowymi, tak w kraju jak i za granicą
*zabieganie o wszechstronną pomoc materialną i prawną pisarzom i ich rodzinom
*reprezentowanie zrzeszonych w nim pisarzy wobec władz, organizacji społecznych i innych instytucji
*organizowanie domów pracy twórczej, bibliotek, archiwów, ośrodków dokumentacji
*urządzanie dyskusji literackich i spotkań
*prowadzenie działalności wydawniczej i gospodarczej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa<ref>Statut Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, dokument zamieszczony na stronie internetowej Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Zarząd Oddziału w Olsztynie, http://sppolsztyn.pl/statut.html</ref>
Funkcję prezesa SPP w oddziale pełnili: Zbigniew Chojnowski (1996-2005), Alicja Bykowska-Salczyńska.<ref>bw, ''Nowy prezes SPP'', „Gazeta Olsztyńska” 2005, nr 32, s. 10.</ref> (2005-2014); od 2014 funkcję tę sprawuje Krzysztof D. Szatrawski.

== Publikacje ==
[[Image:pubspp.jpg|thumb|right|200px|Wybrane publikacje olsztyńskiego Stowarzyszenia.]]
Nakładem Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich ukazało się kilka serii publikacji, w większości tomików wierszy twórców regionalnych. Pierwszą pozycją była ''Szara Reneta. Antologia literacka'' pod redakcją [[Kazimierz Brakoniecki |Kazimierza Brakonieckiego]] i [[Zbigniew Chojnowski |Zbigniewa Chojnowskiego]] (2000). W tym samym roku wydano wiersze [[Alicja Bykowska-Salczyńska |Alicji Bykowskiej-Salczyńskiej]] ''Opowieści z litoralu''. W 2002 r. ukazały się [[Andrzej Wojciechowski |Andrzeja Wojciechowskiego]] ''A jeśli zgodzisz się być moją ojczyzną'', [[Zbigniew Chojnowski |Zbigniewa Chojnowskiego]] ''Prześwit'', [[Mirosław Słapik |Mirosława Słapika]] ''I dziś i wczoraj'', [[Piotr Piaszczyński |Piotra Piaszczyńskiego]] ''Mały kapitalizm. Wiersze 1997-2000''. W 2003 r. wydano tom prozy [[Andrzej Sulima-Suryn |Andrzeja Sulimy-Suryna]] ''Dialogi z Tomaszem'' w opracowaniu Wacława Sobaszka i tom wierszy [[Zenon Złakowski |Zenona Złakowskiego]] ''Boży gościniec''. Serię drugą otworzyły dwa tomiki wierszy wydane w 2002 r.: [[Renata Jabłońska Chamsin |Renaty Jabłońskiej Chamsin]] i [[Grażyna Zambrzycka |Grażyny Zambrzyckiej]] ''Litery dla Safony'', a trzecią serię tomik [[Marek Barański |Marka Barańskiego]] ''Wiersze magnetofonowe'' (2004). W cyklu Biblioteka autorów Warmii i Mazur ukazały się natomiast [[Piotr Piaszczyński |Piotra Piaszczyńskigo]], ''Mężczyzna z zapałkami'' (2006), [[Selim Chazbijewicz |Selima Chazbijewicza]], ''Hymn do Sofii'' (2005), [[Zbigniew Chojnowski |Zbigniewa Chojnowskiego]] ''Rozwidlenia'' (2008), ''Przed i za. Antologia literacka'', pod red. [[Zbigniew Chojnowski |Zbigniewa Chojnowskiego]], [[Alicja Bykowska-Salczyńska |Alicji Bykowskiej-Salczyńskiej]] (2007), a także [[Marek Barański |Marka Barańskiego]] ''Poezja w miejscach publicznych'' (2008).

== Przypisy ==
<references/>

== Bibliografia ==
#Chłosta, Jan: ''Ruch wydawniczy w Olsztynie'' / Jan Chłosta // W: ''Olsztyn 1945-2005 : kultura i nauka : praca zbiorowa'' / pod red. Stanisława Achremczyka i Władysława Ogrodzińskiego. - Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2006.

== Zobacz też ==
*Strona internetowa [http://www.sppolsztyn.pl Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Zarząd Oddziału w Olsztynie]

[[Category:Olsztyn]]
[[Category:Stowarzyszenia]]
[[Category:Literatura]]
[[Category:Wydawnictwa]]

[[Category: 1945-1989]] [[Category:1990-]]

Zbigniew Chojnowski

2025-12-17T09:40:28Z

Zbigniew: /* Publikacje */ **''Rozruchy. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2025).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 16 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020 do 31 grudnia 2022).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020, a następnie wybrany na kadencję 2021-2024). Był prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]] od 27 listopada 2012 r. do 8 listopada 2022 r. Członek [[Olsztyńskie Forum Nauki|Olsztyńskiego Forum Nauki]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ("Acta Neophilologica", [["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący, od 17 stycznia 2023 przewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (2012-2023). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019 do 31 maja 2024).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek (Opava 2019)
**''Tyle razy nie wiem'' (Szczecin-Bezrzecze 2022)
**''24. Wiersze ukraińskie i polskie / 24. Українські і польські поезії", współautorka i tłumaczka Iryna Betko / Ірина Бетко (Olsztyn 2023)
**''Co to to'' (Szczecin-Bezrzecze 2023)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)
**''Rozruchy. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2025).

**''Tarcze z pajęczyny. Sentencje o czytaniu, poecie, poezji, tworzeniu, wierszu, z dodatkiem'' (2022)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).
**''Polska tradycja literacka w piśmiennictwie mazurskim. Recepecja i wypisy'' (2021).
**''Prowincjusze, tubylcy i bywalcy'' (2024).
**''Ziemie słów: szkice o poezji wspólnotowej'' (2024).
**''Leszek Aleksander Moczulski. Zachwyt'' (2025).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.
**''Odmiany pograniczności. Szkice o literaturze współczesnej i najnowszej'', redakcja i wstęp Z. Chojnowski, Kraków 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)
*Zasłużony dla Gminy Orzysz (2021)
*Wyróżnienie za tom ''Co to to'' (2023) w ramach Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego za najciekawsze książki poetyckie wydane w roku 2023. Nagrody dla laureatów ufundowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]

Zbigniew Chojnowski

2025-07-25T13:49:06Z

Zbigniew: /* Publikacje */ **''Leszek Aleksander Moczulski. Zachwyt'' (2025).

[[Image:chojnowski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1962- ) – poeta, krytyk i historyk literatury, prof. zwyczajny nauk humanistycznych.

==Biografia==
Urodził się 30 maja 1962 r. w [[ewim:Orzysz|Orzyszu]]. Ukończył polonistykę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w [[ewim:Olsztyn|Olsztynie]]. Jako poeta debiutował w 1993 r. tomikiem poetyckim „Śniardwy”, choć wiersze publikował w czasopismach i almanachach od końca lat siedemdziesiątych XX wieku. Autor licznych recenzji literackich oraz artykułów krytycznych dot. współczesnej literatury polskiej, zamieszczanych od 1982 r. w prasie ogólnopolskiej ("Integracjach", "Poezji", "Przeglądzie Tygodniowym","Studencie", "Twórczości", "Tygodniku Kulturalnym", "Warmii i Mazurach", "Życiu Literackim", a później także [[Borussia|"Borussii"]], "Czasie Kultury", "Nowym Nurcie", "Pracowni" i in.). Od wielu lat współpracuje z redakcjami: "Nowych Książek", "Toposu", "Twórczości", "Forum Akademickiego", "Akcentu", "Nowego Napisu" i in.

Tytuł profesora nauk humanistycznych nadał mu Prezydent RP 18 kwietnia 2013 r. Pracował w Instytucie Filologii Polskiej, od 2016: Instytut Polonistyki i Logopedii [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]]. Kierował Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Przewodniczący Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo (od 16 października 2019). Dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa [[ewim:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]] (od 1 stycznia 2020 do 31 grudnia 2022).
W kadencjach: 2008-2012, 2012-2016, 2016-2020, przewodniczący Kolegium Wydawniczego UWM. W kadencjach: od 1 września 2012 do 31 sierpnia 2016 i od 1 września 2016 do 31 sierpnia 2020, członek Senatu UWM. Członek Rady Uczelni UWM (2019-2020, a następnie wybrany na kadencję 2021-2024). Był prezesem oddziału [[Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Olsztynie|Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Olsztynie]] od 27 listopada 2012 r. do 8 listopada 2022 r. Członek [[Olsztyńskie Forum Nauki|Olsztyńskiego Forum Nauki]] (od 13 grudnia 2019).
Promotor w przewodzie nadania [[Erwin Kruk|Erwinowi Krukowi]] tytułu doktora honoris causa (1 czerwca 2016).
W kręgu głównych zainteresowań literaturoznawczych Chojnowskiego pozostają: historia poezji polskiej XX w. (m.in. Jarosław Iwaszkiewicz, Anna Kamieńska, Witold Wirpsza) oraz literatura [[ewim:Warmia|Warmii]] i [[ewim:Mazury|Mazur]] XIX i XX w. (m.in. Marcin Gerss, Michał Kajka, Erwin Kruk). Studia i szkice historycznoliterackie ogłasza w czasopismach naukowych ("Acta Neophilologica", [["Archiwum Emigracji"]], [[Komunikaty Mazursko-Warmińskie]], "Napis", "Pamiętnik Literacki", "Prace Literaturoznawcze", "Ruch Literacki", "Wiek XIX", "Bibliotekarz Podlaski") oraz pracach zbiorowych wydawanych w ośrodkach akademickich kraju (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Szczecin, Toruń, Warszawa). Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1993), Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Został wybrany do Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk na kadencje: 2015-2019, ponownie został jego członkiem na okres od 2020 do 2023 r. Członek Komisji Nauk Humanistycznych przy PAN - Oddział w Olsztynie i w Białymstoku (od 2019 wiceprzewodniczący, od 17 stycznia 2023 przewodniczący). Pomysłodawca i organizator Konkursu Literackiego o Trzcinę Kortowa (2012-2023). Członek Rady Programowej Redakcji "Nowego Napisu" (od 2018), a następnie Instytutu Literatury w Krakowie (od 2019 do 31 maja 2024).

==Twórczość==
Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości jest mazurska przyroda – jeziora, lasy, niebo, przy czym można „zauważyć oszczędność w posługiwaniu się słowem, co może być oznaką nie tyle skromności czy braku pewności siebie, co raczej nieufności wobec tego sposobu porozumiewanie się (...). Poeta chce wyrazić to, co czasami bywa nieprzekładalne na ludzki język, uchwycić sens tego, co jawi się chaosem”<ref>Cyt. za: Sobieraj Sławomir, ''Mazurski splot. Studia i szkice literackie'', Warszawa, Towarzystwo „Ogród Ksiąg”, 2003, s. 126.</ref>. By ustalić porządek w tym chaosie, poeta odwołuje się do wspomnień z przeszłości, próbuje lirycznie opisać „tu i teraz”, życie codzienne, bliskich, swoje doświadczenia, odczucia i doznania – „zamyka świat w kręgu własnych impresji”<ref>Tamże.</ref>. W późniejszych tomikach zaobserwować można „próby zrozumienia siebie i losu, który doświadcza ludzi nieszczęściem.”<ref>Tamże, s. 129.</ref>. Autor podejmuje tematykę cierpienia, nie tylko osobistego, ale również mieszkańców regionu, sąsiadów i znajomych. Wiersze Chojnowskiego tłumaczono na języki obce (bułgarski,czeski, francuski, litewski, macedoński, niemiecki, rosyjski).

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Śniardwy'' (1993)
**''Cztery strony domu'' (1996)
**''Mam pytanie'' (2002)
**''Prześwit'' (2002)
**''Ląd gordyjski'' (2006)
**''Rozwidlenia'' (2008)
**''Kamienna kładka. Wiersze wybrane z lat 1980-2011'' (2012)
**''Bliźniego, swego'' (2012)
**''Mazurské odjezdy. Vybor poezie z let 1980-2011'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2012)
**''Mazurské dědictví'', przekład i posłowie Libor Martinek (Opava 2013)
**''Widny kres'' (2017)
**''Nic a nic'' = ''Vobec ale vobec'' = ''Rien de rien'', przekł. na jęz. franc.: Frédérick Laurent; przekł. na jęz. czes.: Libor Martinek (Olsztyn 2017)
**''Zawsze gdzieś jest noc'' (2018)
**''Viditelný obzor. Vždy je někde noc'', przekład na jęz. czeski Libor Matinek, posłowie: Piotr Michałowski, Stanisław Burkot, L. Martinek (Opava 2019)
**''Tyle razy nie wiem'' (Szczecin-Bezrzecze 2022)
**''24. Wiersze ukraińskie i polskie / 24. Українські і польські поезії", współautorka i tłumaczka Iryna Betko / Ірина Бетко (Olsztyn 2023)
**''Co to to'' (Szczecin-Bezrzecze 2023)

*Proza:
**''Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego'' (2019)
**''Tarcze z pajęczyny. Sentencje o czytaniu, poecie, poezji, tworzeniu, wierszu, z dodatkiem'' (2022)

*monografie:
**''Michał Kajka. Poeta mazurski'' (1992)
**''Metamorfozy Anny Kamieńskiej'' (1995)
**''Poetycka wiara Jarosława Iwaszkiewicza'' (1999)
**''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'' (2002)
**''Ku tajemnicy. Szkice o poezji po 1956 roku'' (2003)
**''Od biografii do recepcji. Ernst Wiechert, Konstanty I. Gałczyński, Zbigniew Herbert na Warmii i Mazurach'' (2011)
**''Raje i apokalipsy. Studia i szkice o literaturze dwudziestowiecznej'' (2011)
**''Ruiny przeciw wizji. O młodej "niepolitycznej" poezji dziewiątej dekady XX wieku'' (2012)
**''Przypominanie Fritza Skowronnka'' (2013)
**''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła''(2014).
**''Kanon prywatny. Książki poetyckie 1981-2015'' (2016).
**''Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Koloryty ziem pruskich i varia. Północne miniatury krytyczne'' (2018).
**''Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny'' (2019).
**''Czytanie czytania. Szkice i noty metakrytyczne'' (2020).
**''Polska tradycja literacka w piśmiennictwie mazurskim. Recepecja i wypisy'' (2021).
**''Prowincjusze, tubylcy i bywalcy'' (2024).
**''Ziemie słów: szkice o poezji wspólnotowej'' (2024).
**''Leszek Aleksander Moczulski. Zachwyt'' (2025).

*Prace redakcyjne i współwydane:
**''„Co nie jest wymówione zmierza do nieistnienia”. Interpretacje wierszy współczesnych'' (1995)
**''Gatunki literackie. Tradycja a współczesne przemiany'' (1996) [redakcja wspólnie z Danutą Ossowską]
**''Z dróg Erwina Kruka. W 65. urodziny twórcy'' (2006)
**Michał Kajka, ''Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Święte miejsca w literaturze'' [red. wspólnie z [[Anna Rzymska|Anną Rzymską]] i [[Beata Tarnowska|Beatą Tarnowską]]] (2009)
**''Marcin Giersz (Gerss). Człowiek z pogranicza'' (2009)
**''Wesele ptasząt. Piosenka mazurska'', oprac. i komentarz Z. Chojnowski, ilustr. Józef Wilkoń, Olsztyn 2013.
**''Michał Kajka'', oprac. wespół ze Z. Fałtynowiczem scenariusza wystawy w Muzeum Michała Kajki w Ogródku [otwarcie 7 czerwca 2014].
**''Literatura na progu XXI wieku'', re. J. Chłosta-Zielonka, Z. Chojnowski, Olsztyn 2014.
**''W rytmie zegara... Wokół zagadnień chronozoficznych'', red. Z. Chojnowski, B. Kurządkowska, A. Rzymska, Olsztyn 2015
**''Regionalizm literacki w Polsce. Zarys historyczny i wybór źródeł'', red. Zbigniew Chojnowski, Małgorzata Mikołajczak, Kraków 2016.
**''Regionalizm literacki - historia i pamięć, red. Zbigniew Chojnowski, Elżbieta Rybicka, Kraków 2017.
**''Marcin Gerss, Jest Bóg!'', wstęp i oprac. tekstu Z. Chojnowski, Białystok 2020.
**''Odmiany pograniczności. Szkice o literaturze współczesnej i najnowszej'', redakcja i wstęp Z. Chojnowski, Kraków 2020.

*Opracowane antologie:
**''Szara reneta. Antologia literacka Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich'' (2000) [redakcja wspólnie z [[Kazimierz Brakoniecki|Kazimierzem Brakonieckim]]]
**''Olsztyn w wierszach'' (2003)
**''Pieśni duchowne i poemata światowe. Antologia mazurska'' (2004)
**''Nasze wiersze i nie tylko... Antologia Klubu Literackiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Olsztynie'' (2005)
**''Paciorki : antologia maryjna z Warmii'' (2007)
**''Przed i za. Antologia literacka'' (2007) [redakcja wspólnie z [[Alicja Bykowska-Salczyńska|Alicją Bykowską Salczyńską]]]
**''Michał Kajka, Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne'' (2008)
**''Zwierzyniec mazurski'', wybór, oprac. i wstęp Z. Chojnowski (2016)

==Nagrody i odznaczenia==
*I nagroda za esej ''Rdzeń życia'' w konkursie Warszawskiej Jesieni Poezji (wrzesień 1987)
*Nagroda dla „wybitnych talentów liryki polskiej” (Niemiecko-Polskie Dni Literatury, Drezno, lipiec 1998)
*Nagroda Stowarzyszenia Literackiego w Suwałkach (2002)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
*Nominacja do Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego ORFEUSZ za najlepszy tom poetycki roku - tomik ''Bliźniego, swego,'' (2013)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Bliźniego, swego'' (2013)
*Tytuł Wilka Piskiego 2014 za przygotowanie wespół ze Zbigniewem Fałtynowiczem i Witoldem Błażejowskim wystawy ''Michał Kajka 1858-1940'' w Muzeum Michała Kajki w Ogródku.
*Wyróżnienie Kapituły Nagrody Naukowej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie i w Białymstoku za książkę ''Wyobraźnia historyczna Mazurów pruskich. Studia i źródła'' (2017)
*Nominacja do Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego - ''Widny kres'' (2017)
*Honorowy tytuł Przyjaciela [[Muzeum Ziemi Piskiej|Muzeum Ziemi Piskiej]] (2019)

*Zasłużony Działacz Kultury (2001)
*Srebrny Krzyż Zasługi (2002)
*Medal Komisji Edukacji Narodowej (2009)
*Medal Złoty za Długoletnią Służbę (2015)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Dziedzinie Kultury (2020)
*Zasłużony dla Gminy Orzysz (2021)
*Wyróżnienie za tom ''Co to to'' (2023) w ramach Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego za najciekawsze książki poetyckie wydane w roku 2023. Nagrody dla laureatów ufundowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

==Multimedia==
<youtube>Rt2JUvPMxAw</youtube>
<youtube>gdQIUo3RCAs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. III: ''Zbigniew Chojnowski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 3/4. ‑ Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_08-ie/krag_boruss.htm.
#''Wielki leksykon pisarzy polskich'', red. Jan Pieszczachowicz, Kraków 2005, tom II, s. 151-152.

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze i poeci|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Literatura|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Olsztyn|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:1990-|Chojnowski,Zbigniew]]
[[Category:Nauczyciele akademiccy i naukowcy|Chojnowski,Zbigniew]]