http://leksykonkultury.ceik.eu/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Maja 2026-04-04T08:15:16Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.30.0 http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Anny_i_%C5%9Bw._Szczepana_w_Barczewie&diff=82891 2025-02-04T11:17:22Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div>[[Image: Barczewo1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024 ]]<br /> [[Image: kosciol anny_barczewo_8.jpg|thumb|right|290px|Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> [[Image: kosciol anny_barczewo_9.jpg|thumb|right|290px|Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na terenie [[ewim:Barczewo |Barczewa]] pod koniec XIV wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół wzniesiono w południowo-wschodniej części śródmieścia. Obecnie znajduje się przy ulicy Nowowiejskiego. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Z zachowanych informacji wynika, że budowę kościoła ukończono w 1386 roku, a jego fundatorem był biskup [[ewim:Henryk III Sorbom|Henryk III Sorbom]]. W początkowym okresie wzniesiono tylko główny korpus budynku, z częścią prezbiterialną skierowaną ku wschodowi. Pod koniec XV wieku dobudowano wieżę. Budowla wielokrotnie ulegała uszkodzeniu w wyniku pożarów, m.in. w 1414 roku, w latach 1454-1466 i w 1544 roku. W trakcie odbudowy, podjętej po tym ostatnim wydarzeniu, nad nawami założono kunsztowne sklepienia sieciowe, kryształowe i gwiaździste. W trakcie kolejnego pożaru z 1798 roku w dużym stopniu zniszczeniu uległo wnętrze świątyni (spłonęło 7 z 10 ołtarzy oraz konfesjonały), uszkodzona została także wieża. W trakcie odbudowy nadano jej dzisiejszy kształt (około 1800 roku). W kolejnych latach kościół odrestaurowano, w 1894 roku dobudowano neogotyckie prezbiterium. Kościół ucierpiał także w trakcie II wojny światowej. Prace remontowe prowadzone były etapami i zakończono i je w 1962 roku. W latach 1988-1989 przeprowadzono renowację jego wnętrza. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, murowany z cegły. Od strony zachodniej przylega do niego wysoka wieża. Składa się ona z siedmiu kondygnacji, rozdzielonych tynkowanymi fryzami. Wieńczy ją barokowy hełm z latarnią i chorągiewką, na której widnieje data „1800”. Wieżę zdobią blendy o różnorodnym typie łuków. Znajdujący się w niej portal jest ostrołukowy, zdobiony profilowaniem na ościeżach. Ściany wieży i korpusu nawowego wzmocnione są szkarpami. Pod okapem dachu i pod ostrołukowymi oknami znajdują się gzymsy. Nad oknami umieszczono też tynkowany fryz. Na wschodniej ścianie szczytowej głównego korpusu jest dziesięć tynkowanych, ostrołukowych wnęk. Nad nimi usytuowano lunety. Zachodni szczyt budowli wieńczy późnobarokowa wieżyczka z chorągiewką, na której umieszczono datę „1798”. Halowe, pięcioprzęsłowe wnętrze świątyni podzielone jest na trzy nawy. Ich sklepienia dźwigają cztery pary ośmiobocznych filarów. Sklepienie zakrystii jest dwuprzęsłowe. Prowadzą do niej ostrołukowe drzwi. Portal w ścianie południowej kruchty także ma formę ostrołukową, profilowaną. Od zabudowy miejskiej budowla jest oddzielona murem z trzema bramami. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wyposażenie kościoła pochodzi głównie z XIX wieku i dominują w nim akcenty neogotyckie. Starsze są [[Organy w kościele pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie |organy]], z około 1700 roku, przeniesione z miejscowego [[Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła w Barczewie |kościoła bernardynów]]. Jest tutaj dziewięć ołtarzy, w tym najstarszy z zachowanych – [[Ołtarz św. Szczepana w kościele pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie |ołtarz św. Szczepana]], z 1800 roku. W ołtarzach i na ścianach świątyni znajdują się zabytkowe obrazy, m.in. wizerunek św. Antoniego i Ukamienowanie św. Szczepana z pierwszej połowy XVII wieku, wizerunek św. Anny Samotrzeciej (patronki kościoła) i Ukrzyżowanie Chrystusa z pierwszej połowy XVIII wieku czy obraz św. Rocha z XIX wieku. W ośmiu niszach ściany południowej ustawiono późnobarokowe figury: św. Dominika, św. Krzysztofa, św. Agaty oraz pięć rzeźb nieopatrzonych podpisem. Pod chórem, po prawej stronie, ustawiono baptysterium. Jest to drewniana konstrukcja z drugiej ćwierci XIX wieku, wykonana w stylu neobarokowym. Wiele przedmiotów, mających wartość zabytkową i artystyczną, znajduje się także w kościelnym skarbcu. Są tam m.in. gotycki [[Kielich z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie |kielich]] z 1488 roku, [[Gotycki krucyfiks z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie |krucyfiks]] z około 1500 roku, wieżyczkowe, trójdzielne [[Naczynie na oleje święte z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie |naczynie do olejów świętych]] z XV wieku, [[Relikwiarz z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie | barokowy relikwiarz]] z herbem Szembeków z połowy XVIII wieku, [[Pacyfikał z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie |pacyfikał]] z 1737 roku, wykonany przez złotnika [[ewim:Jerzy Mittag |Jerzego Mittaga]] z [[ewim:Dobre Miasto |Dobrego Miasta]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Anny w Barczewie|Parafia pw. św. Anny w Barczewie]]<br /> *[[Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła w Barczewie]]<br /> *[[ewim:Henryk III Sorbom|Henryk III Sorbom]]<br /> *[[Ołtarz św. Szczepana w kościele pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie]]<br /> *[[Kielich z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie]]<br /> *[[Gotycki krucyfiks z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie]]<br /> *[[Naczynie na oleje święte z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie]]<br /> *[[Pacyfikał z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie]]<br /> *[[Relikwiarz z kościoła pw. św. Anny i św. Szczepana w Barczewie]]<br /> *[[ewim:Jerzy Mittag |Jerzy Mittag]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 2 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 92-93.<br /> #Laskowska, Urszula: ''Barczewo: z dziejów parafii św. Anny'' / Urszula Laskowska. - Olsztyn: AD REM, 1999. – S. 105-141. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempołuch. - Olsztyn: Remix, 1992. – S. 107. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. - Gdynia: Wydawnictwo Region, 2012. – S. 51-52. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *Kościoły Warmii - Gmina Barczewo, materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=88:koscioly-warmii-gmina-barczewo&amp;catid=22&amp;Itemid=121 www.domwarminski.pl] [dostęp 06.11.2013 r.] <br /> *Strona projektu digitalizacji zabytków Warmii [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2014 r.] <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> <br /> [[Category:Powiat olsztyński]] <br /> [[Category:Barczewo (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Awi%C4%99tej_Tr%C3%B3jcy_w_Braniewie&diff=82890 2025-02-04T11:05:13Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div>[[Image: Braniewo1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> Kościół zbudowany pierwotnie w 1437 roku, mocno zniszczony w trakcie wojny trzynastoletniej, odbudowany częściowo w 1583 roku, powiększony w 1681 roku. Bryła świątyni prosta, bez szczególnych efektów dekoracyjnych, prostokątna, zamknięta trójbocznie od strony wschodniej. Fasada zachodnia z portalem ostrołukowym, zdobionym blendami i sterczynami. Całość wieńczy neogotycka wieżyczka na sygnaturkę. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> *Kościół Greckokatolicki Świętej Trójcy<br /> *Ulica Kościuszki 11, 14-500 Braniewo<br /> <br /> ==Ołtarz główny==<br /> Ołtarz główny z około 1725 roku, z centralnym obrazem Świętej Trójcy, wykonanym przez Jana Frey z Braniewa (?) i rzeźbami Ojców Kościoła – św. Augustyna i św. Ambrożego. <br /> <br /> ==Ołtarze boczne==<br /> Dwa ołtarze boczne, barokowe z 1686 roku, architektoniczne, z dekoracją o motywach chrząstkowych i wzorem liści akantu, z rzeźbami wykonanymi w wieku XIX przez Karola Jaroszewicza (?). W lewym ołtarzu figury św. Jana Ewangelisty i św. Andrzeja, w prawym ołtarzu figury św. Piotra i św. Pawła. Obrazy w zwieńczeniu, w lewym przedstawienie św. Józefa, w prawym N. M. Panna z Dzieciątkiem. <br /> <br /> ==Zabytki==<br /> * Ambona rokokowa z ok. 1770 roku, na zaplecku ambony płaskorzeźbiony wizerunek Chrystusa Salwatora, na baldachimie figura Boga Ojca<br /> * Chrzcielnica z wieku XVIII<br /> * Konfesjonał z wieku XVIII<br /> * Obraz przedstawiający św. Rocha z wieku XIX. Dzieło prezentuje patrona anty-zarazowego w towarzystwie psa i anioła<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #T. Chrzanowski, Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii, Olsztyn 1978.<br /> #Katalog Zabytków Sztuki. Województwo elbląskie. Braniewo, Frombork, Orneta i okolice, red. M. Arszyński, M. Kutzner, Warszawa 1981.<br /> #''Projekt digitalizacji zabytków Warmii'' [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2024 r.] <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat braniewski]]<br /> [[Category:Braniewo]]<br /> [[Category:1401-1500]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_w_Purdzie_Wielkiej&diff=82889 2025-02-04T10:50:52Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div>[[Image: Purda1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image: kosciol_michal_purda_2.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol_michal_purda_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na początku XVI wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Purda Wielka |Purda Wielka]] (niem. Groβ Purden). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat olsztyński| powiecie olsztyńskim]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Obecna świątynia została wzniesiona w 1503 roku, w miejsce poprzedniej, drewnianej budowli. W kolejnych latach stopniowo ja rozbudowano i w 1580 roku została konsekrowana przez biskupa warmińskiego [[Marcin Kromer |Marcina Kromera]] ku czci świętego Krzyża i świętego Michała Archanioła. W 1817 roku na ceglanej obszernej kruchcie zachodniej została osadzona drewniana wieża, a w 1929 roku dobudowano nawy boczne. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół murowany z cegły z dodatkiem kamieni polnych, użytych w cokole korpusu i w przyziemiu wieży. Pierwotną nawę wzniesiono na rzucie prostokąta. Nawy boczne są węższe od nawy głównej. Korpus budowli został oszkarpowany. Kwadratowa wieża o zwężających się ścianach ku górze w przyziemiu jest murowana, wyżej drewniana o konstrukcji słupowej i oszalowana deskami. Wieńczy ją hełm ostrosłupowy pokryty gontem. W kruchcie wieży znajdują się fragmenty nie ukończonego sklepienia krzyżowo-żebrowego. Wschodni szczyt budowli zdobią blendy otynkowane na różowo. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wyposażenie wnętrza jest gównie barokowe i pochodzi z XVIII wieku. W tym właśnie okresie wykonano drewniany ołtarz główny. W jego centrum umieszczono obraz św. Michała walczącego ze smokiem, a po bokach rzeźby św. Antoniego i św. Franciszka. W górnej części znajduje się obraz przedstawiający koronację Maryi oraz rzeźby św. Katarzyny i św. Barbary. W ołtarzu bocznym lewym z 1746 roku znajduje się obraz Przemienienia Pańskiego oraz Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a także figury Mojżesza, Eliasza i świętych: Mikołaja, Wawrzyńca, Rocha, Sebastiana. W prawym ołtarzu bocznym, pochodzącym z tego samego okresu, umieszczono obrazy Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Józefa z Dzieciątkiem, a także figury św. Piotra i św. Andrzeja. Z XVIII wieku pochodzi także ambona o bogatej dekoracji rzeźbiarskiej oraz empora organowa. Prospekt organowy wykonano w 1841 roku. W kruchcie kościoła znajduje się rzeźbiarska grupa pasyjna z XVII wieku, natomiast w prezbiterium, obraz Madonny z Dzieciątkiem z 1611 roku, ufundowany przez proboszcza z Purdy – [[ewim:Błażej Ruta |Błażeja Rutę]]. Wnętrze naw zdobią klasycystyczne polichromie z początku XIX wieku. W kościele znajduje się także szereg cennych zabytków sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *[[Puszka na komunikanty z kościoła pw. św. Michała Archanioła w Purdzie Wielkiej| puszka na komunikanty]] z XVII wieku,<br /> *monstrancja późnobarokowa z 1775 roku,<br /> *kielich renesansowy z 1633 roku,<br /> *kielich z 1690 roku,<br /> *sukienka srebrna na obrazie Przemienienia Pańskiego z około 1746 roku, sygnowana przez złotnika olsztyńskiego, [[ewim:Jan Geese |Jana Geese’go]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Michała Archanioła w Purdzie|Parafia pw. św. Michała Archanioła w Purdzie]]<br /> *[[ewim:Prywatna Katolicka Szkoła Powszechna w Purdzie|Prywatna Katolicka Szkoła Powszechna w Purdzie]]<br /> *[[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]<br /> *[[ewim:Błażej Ruta |Błażej Ruta]]<br /> *[[Puszka na komunikanty z kościoła pw. św. Michała Archanioła w Purdzie Wielkiej]]<br /> *[[ewim:Jan Geese |Jan Geese]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 82. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku''. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 92-93. <br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii'' – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 73-75. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia: Wydawnictwo Region, 2012. – S. 83.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Projekt digitalizacji zabytków Warmii'' [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2024 r.] <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Purda (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1501-1600]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_w_Purdzie_Wielkiej&diff=82888 2025-02-04T10:50:10Z

<p>Maja: aktualne zdjęcie i link</p> <hr /> <div>[[Image: kosciol_michal_purda_2.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol_michal_purda_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: Purda1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na początku XVI wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Purda Wielka |Purda Wielka]] (niem. Groβ Purden). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat olsztyński| powiecie olsztyńskim]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Obecna świątynia została wzniesiona w 1503 roku, w miejsce poprzedniej, drewnianej budowli. W kolejnych latach stopniowo ja rozbudowano i w 1580 roku została konsekrowana przez biskupa warmińskiego [[Marcin Kromer |Marcina Kromera]] ku czci świętego Krzyża i świętego Michała Archanioła. W 1817 roku na ceglanej obszernej kruchcie zachodniej została osadzona drewniana wieża, a w 1929 roku dobudowano nawy boczne. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół murowany z cegły z dodatkiem kamieni polnych, użytych w cokole korpusu i w przyziemiu wieży. Pierwotną nawę wzniesiono na rzucie prostokąta. Nawy boczne są węższe od nawy głównej. Korpus budowli został oszkarpowany. Kwadratowa wieża o zwężających się ścianach ku górze w przyziemiu jest murowana, wyżej drewniana o konstrukcji słupowej i oszalowana deskami. Wieńczy ją hełm ostrosłupowy pokryty gontem. W kruchcie wieży znajdują się fragmenty nie ukończonego sklepienia krzyżowo-żebrowego. Wschodni szczyt budowli zdobią blendy otynkowane na różowo. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wyposażenie wnętrza jest gównie barokowe i pochodzi z XVIII wieku. W tym właśnie okresie wykonano drewniany ołtarz główny. W jego centrum umieszczono obraz św. Michała walczącego ze smokiem, a po bokach rzeźby św. Antoniego i św. Franciszka. W górnej części znajduje się obraz przedstawiający koronację Maryi oraz rzeźby św. Katarzyny i św. Barbary. W ołtarzu bocznym lewym z 1746 roku znajduje się obraz Przemienienia Pańskiego oraz Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a także figury Mojżesza, Eliasza i świętych: Mikołaja, Wawrzyńca, Rocha, Sebastiana. W prawym ołtarzu bocznym, pochodzącym z tego samego okresu, umieszczono obrazy Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Józefa z Dzieciątkiem, a także figury św. Piotra i św. Andrzeja. Z XVIII wieku pochodzi także ambona o bogatej dekoracji rzeźbiarskiej oraz empora organowa. Prospekt organowy wykonano w 1841 roku. W kruchcie kościoła znajduje się rzeźbiarska grupa pasyjna z XVII wieku, natomiast w prezbiterium, obraz Madonny z Dzieciątkiem z 1611 roku, ufundowany przez proboszcza z Purdy – [[ewim:Błażej Ruta |Błażeja Rutę]]. Wnętrze naw zdobią klasycystyczne polichromie z początku XIX wieku. W kościele znajduje się także szereg cennych zabytków sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *[[Puszka na komunikanty z kościoła pw. św. Michała Archanioła w Purdzie Wielkiej| puszka na komunikanty]] z XVII wieku,<br /> *monstrancja późnobarokowa z 1775 roku,<br /> *kielich renesansowy z 1633 roku,<br /> *kielich z 1690 roku,<br /> *sukienka srebrna na obrazie Przemienienia Pańskiego z około 1746 roku, sygnowana przez złotnika olsztyńskiego, [[ewim:Jan Geese |Jana Geese’go]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Michała Archanioła w Purdzie|Parafia pw. św. Michała Archanioła w Purdzie]]<br /> *[[ewim:Prywatna Katolicka Szkoła Powszechna w Purdzie|Prywatna Katolicka Szkoła Powszechna w Purdzie]]<br /> *[[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]<br /> *[[ewim:Błażej Ruta |Błażej Ruta]]<br /> *[[Puszka na komunikanty z kościoła pw. św. Michała Archanioła w Purdzie Wielkiej]]<br /> *[[ewim:Jan Geese |Jan Geese]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 82. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku''. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 92-93. <br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii'' – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 73-75. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia: Wydawnictwo Region, 2012. – S. 83.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Projekt digitalizacji zabytków Warmii'' [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2024 r.] <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Purda (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1501-1600]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._Trzech_Kr%C3%B3li_w_Kolnie&diff=82887 2025-02-04T10:44:33Z

<p>Maja: dodanie aktualnego zdjęcia</p> <hr /> <div>[[Image: Kolno1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> [[Image: kosciol_kolno_1a.jpg|thumb|right|250px| Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> [[Image: kosciol_kolno_1b.jpg|thumb|right|250px| Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony pod koniec XIV wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum wsi [[ewim:Kolno|Kolno]]. W dniu dzisiejszym jest to siedziba gminy w [[ewim:Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsza wzmianka o kościele w Kolnie pochodzi z 1403 roku. Obecna świątynia powstała pod koniec wieku XIV, a jej patronem był św. Jakub. W 1758 roku biskup [[ewim:Adam Stanisław Grabowski|Adam Stanisław Grabowski]] dokonał powtórnej konsekracji kościoła, ku czci Trzech Króli. W 1890 roku budowlę powiększono przez dodanie neogotyckiego transeptu, prezbiterium z zakrystiami oraz wieży z kaplicami i kruchtami po bokach. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki (elementy późniejsze neogotyckie), orientowany, wzniesiony na rzucie prostokąta. Do jego budowy wykorzystano cegły, a także kamienie polne. Od zachodu do korpusu budowli przylega pięciokondygnacyjna kwadratowa wieża. W jej bryle umieszczono wąskie ostrołukowe okna, a zwieńczono spiczastym hełmem. Na skrzyżowaniu transeptu z nawą główną znajduje się sygnaturka. Korpus budowli, wsparty szkarpami w narożach, wieńczą szczyty schodkowo-sterczynowe. Gotycki szczyt wschodni zdobią też małe blendy. Salowe wnętrze przykryto sklepieniami kolebkowymi. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> We wnętrzu kościoła zachowała się część barokowego wyposażenia z XVIII wieku. Znajduje się tam m.in. drewniana ambona oraz konfesjonał wykonane około 1830 roku przez rzeźbiarza, snycerza [[ewim:Wilhelm Biereichel|Wilhelma Biereichela]]. Na hełmie ambony umieszczono figurę biskupa, a po lewej stronie od jej schodów – barokowe stalle. W kościele znajdują się także dwa inne barokowe konfesjonały, a także drewniany krucyfiks w owalnej ramie, z narzędziami Męki Pańskiej z połowy XVIII wieku. Drugi drewniany krucyfiks pochodzi z drugiej połowy XVII wieku. Jeden z ołtarzy bocznych wykonano około 1735 roku. Pierwotnie w centrum ołtarza głównego znajdowała się późnogotycka grupa rzeźbiarska przedstawiająca Pokłon Trzech Króli z około 1500 roku (wcześniej była umiejscowiona w szafie ołtarza z początku XVI wieku). Obecnie znajduje się ona w Zbiorach Archidiecezjalnych w Olsztynie.<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Niegdyś na wieży kościelnej znajdował się [[Dzwony z kościoła pw. Trzech Króli w Kolnie|dzwon]] odlany w [[ewim:Królewiec|Królewcu]] w 1796 roku. W 1942 roku został on zdemontowany i miał być przeznaczony na cele wojenne. Uniknął jednak tego losu i obecnie znajduje się w Niemczech.<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. Trzech Króli w Kolnie|Parafia pw. Trzech Króli w Kolnie]]<br /> *[[Dzwony z kościoła pw. Trzech Króli w Kolnie]]<br /> *[[ewim:Adam Stanisław Grabowski|Adam Stanisław Grabowski]]<br /> *[[ewim:Wilhelm Biereichel|Wilhelm Biereichel]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 118-119. <br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii''. - Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 44-47. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościoły Warmii - Gmina Kolno'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=95:koscioly-warmii-gmina-kolno&amp;catid=22&amp;Itemid=121 www.domwarminski.pl] [dostęp 11.11.2013 r.]<br /> *''Projekt digitalizacji zabytków Warmii'' [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2024 r.] <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]] <br /> [[Category:Kolno (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Jakuba_Starszego_Aposto%C5%82a_w_Butrynach&diff=82886 2025-02-04T10:38:15Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div>[[Image: Butryny1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]][[Image: kosciol_jakub_butryny_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Teresa Kulpaka.&lt;br&gt;Źródło: [http://kandyty.wm.pl/19755-0,Kosciol-w-Butrynach,486955.html? kandyty.wm.pl] ]]<br /> [[Image: kosciol_jakub_butryny_3.jpg|thumb|right|200px| Fot. Jerzy Laskowski.&lt;br&gt;Źródło: [http://kandyty.wm.pl/19755-0,Kosciol-w-Butrynach,786374.html? kandyty.wm.pl] ]]<br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony pod koniec XIX wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Butryny |Butryny]] (niem. Wuttrienen). Wieś położona jest w południowej części [[ewim:Purda (gmina wiejska) |gminy Purda]], w [[ewim:Powiat olsztyński| powiecie olsztyńskim]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwszy, drewniany kościół istniał w tej miejscowości już prawdopodobnie w 1412 roku, kiedy to wieś otrzymała lokację od Kapituły Warmińskiej. Został on zniszczony w wyniku pożaru w 1682 roku. W latach 1689-1724 powstała nowa świątynia. W 1724 roku jej konsekracji dokonał biskupa pomocniczy [[ewim:Jan Franciszek Kurdwanowski |Jan Franciszek Kurdwanowski]] ku czci św. Jakuba Starszego. I ta budowla została zniszczona w wyniku pożaru w 1886 roku Jej odbudowę rozpoczęto w następnym roku wykorzystując ocalałe mury dawnej nawy. Wieżę dobudowano w 1934 roku.<br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół orientowany, salowy, wzniesiony na rzucie prostokąta z czerwonej cegły, nieotynkowany. Po stronie zachodniej wzniesiono małą wieżę wtopioną w bryłę nawy. W elewacji wschodniej znajduje się szeroki, płaski ryzalit, natomiast od południa – dwie prostokątne wnęki przy narożnikach oraz zakrystia. Ściany korpusu nawowego podzielone zostały wysokimi ostrołukowymi oknami. Wieżę i korpus przykryto dwuspadowymi dachami. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Większość wystroju i wyposażenia kościoła pochodzi z okresu jego ostatniej odbudowy i utrzymana jest w stylu neogotyckim. W ołtarzu głównym umieszczono figurę Matki Bożej. W lewym ołtarzy bocznym znajduje się figura św. Jakuba i barokowy obraz św. Antoniego z Dzieciątkiem z XVII wieku w srebrnych sukienkach, natomiast w prawym – obraz św. Józefa. W kościele znajdują się także cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *monstrancja z 1690 roku z herbem i sygnaturą Z.I.S.C.V. oraz barokowy kielich, wykonane przez [[ewim:Jan Bartolomowicz |Jana Bartolomowicza]], złotnika z [[ewim:Lidzbark Warmiński |Lidzbarka Warmińskiego]],<br /> *srebrny pacyfikał w formie krzyża, wykonany w warsztacie [[ewim:Jan Geese |Jana Geese]], złotnika z [[ewim:Olsztyn |Olsztyna]], <br /> *relikwiarz rokokowy św. Antoniego z Korca na Wołyniu. <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Jakuba w Butrynach|Parafia pw. św. Jakuba w Butrynach]]<br /> *[[ewim:Jan Franciszek Kurdwanowski |Jan Franciszek Kurdwanowski]] <br /> *[[ewim:Jan Bartolomowicz |Jan Bartolomowicz]]<br /> *[[ewim:Jan Geese |Jan Geese]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 74-75. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 22-23.<br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii.'' – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 19-20. <br /> <br /> ==Linki==<br /> #Butryny: Kościół św. Jakuba Starszego, materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://naszawarmia.pl/110359,Butryny-Kosciol-sw-Jakuba-Starszego.html#axzz2myHz2OmM www.naszawarmia.pl] [dostęp 09.12.2013 r.]<br /> *''Projekt digitalizacji zabytków Warmii'' [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2024 r.] <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> <br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Purda (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1801-1918]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_w_Blankach&diff=82885 2025-02-04T10:31:53Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div>[[Image: Blanki1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> [[Image: kosciol_michal_blanki_1a.jpg|thumb|right|250px|Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol_michal_blanki_2a.jpg|thumb|right|250px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na wyniesieniu, w centrum wsi [[ewim:Blanki|Blanki]] (niem. Blankensee). Wieś znajduje się [[ewim:Powiat lidzbarski|powiecie lidzbarskim]], w [[ewim:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)| gminie Lidzbark Warmiński]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsze wzmianki o planowaniu budowy kościoła w Blankach pochodzą z czasu lokacji wsi w 1363 roku. Budowa została podjęta z inicjatywy jej założyciela, wójta krajowego [[ewim:Henryk Luter |Henryka Lutra]]. Z zachowanych informacji wiadomo, że w 1437 roku świątynia stała się kościołem parafialnym, a jej patronem został św. Michał. Ponownej jej konsekracji dokonano w 1868 roku. Wówczas też dodano jej tytuł św. Apolonii. Około 1870 roku do korpusu budowli dostawiono wieżę dzwonniczą. Wnętrze restaurowano w latach 1892, 1964 i 1974. Obecnie jest on filią [[Kościół pw. św. Jana w Żegotach|kościoła parafialnego w Żegotach]]. W 2000 roku, w trakcie prac konserwatorskich, odkryto na ścianach i stropie świątyni średniowieczne polichromie. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół orientowany, salowy, wzniesiony na rzucie prostokąta. Do jego budowy wykorzystano kamienie polne (w dolnej części) i wypalane cegły (w górnej). Z zewnątrz został otynkowany. Do jego korpusu przylegają dobudówki: zakrystia od wschodu, kaplica od południa i wieża od zachodu. Murowaną z cegły kaplicę boczną, dawną kaplicę chrzcielną, wzniesiono na planie kwadratu. Podobnej konstrukcji jest zakrystia. Kwadratowa wieża dzwonnicza została posadowiona na kamiennym cokole. W dolnej części jest murowana z cegły, nie tynkowana, w górnej – drewniana. Wieńczy ją iglicą. Korpus, zakrystię i kaplicę boczną przykryto oddzielnymi dachami dwuspadowymi. Czterospadowy dach wieży pokryto blachą ocynkowaną. Wcześniej dzwonnica posiadała gont. Elewacje nawy i przybudówek ozdobiono prostym fryzem opaskowym wykonanym w tynku. W ścianie szczytowej, zachodniej zachowały się gotyckie ostrołukowe otwory okienne i blendy. We wnętrzach zastosowano strop deskowy płaski. W zachodniej części świątyni znajduje się drewniany chór muzyczny. Odsłonięte w 2000 roku gotyckie malowidła (na ścianach i stropie) przedstawiają ornamenty ze stylizowaną wicią roślinną, geometryczne, krzyże, gwiazdki, i draperie.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> W kościele zachowały się cenne elementy wyposażenia. Znajdują się tam trzy ołtarze: barokowy ołtarz główny z 1730 roku i dwa boczne z drugiej połowy XVIII wieku, zbudowane w stylu rokokowym. Ambona pochodzi z około 1660 roku. W drugiej połowie XVII wieku powstał chór muzyczny, na jego parapecie wymalowano postacie muzykujących aniołów. Prospekt organowy zbudowano w wieku XVIII. Na wieży kościoła znajduje się dzwon z XV wieku. W kościele znajdują się także cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.: barokowa monstrancja, wykonana przez złotnika dobromiejskiego [[ewim:Michał Bartolomowicz |Michała Bartolomowicza]], a także kielich srebrny, także z okresu baroku. <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Michała Archanioła w Blankach|Parafia pw. św. Michała Archanioła w Blankach]]<br /> *[[ewim:Henryk Luter |Henryk Luter]]<br /> *[[Kościół pw. św. Jana w Żegotach]]<br /> *[[ewim:Michał Bartolomowicz |Michała Bartolomowicza]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Birezowska, Małgorzata: ''Odkrycie późnogotyckich malowideł ściennych w kościele filialnym w Blankach'' / Małgorzata Birezowska // „Warmińsko-Mazurski Biuletyn Konserwatorski”. – R. 2 (2000), s. 168-177. <br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. - Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 12-13. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościół p.w. św. Michała Archanioła – Blanki'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://gminalidzbark.pnet.pl/pl/zabytki/5-kocio-pw-w-michaa-archanioa-blanki.html www.gminalidzbark.pnet.pl] [dostęp 31.10.2013 r.]<br /> *''Kościoły Warmii – Gmina Lidzbark Warmiński'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=781 www.domwarminski.pl] [dostęp 31.10.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]] <br /> [[Category:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Barbary_w_Rog%C3%B3%C5%BCu&diff=82882 2025-02-04T10:14:56Z

<p>Maja: /* Linki */</p> <hr /> <div>[[Image: Rogóż1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> [[image:kosc rogoz.jpg|thumb|roght|290px|Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rog%C3%B3%C5%BC,_01.jpg Wikimedia Commons]]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku.<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Rogóż (gmina Lidzbark Warmiński)|Rogóż]] (niem. Roggenhausen). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]] (4 km na północny-wschód od [[ewim:Lidzbark Warmiński |Lidzbarka Warmińskiego]], przy trasie do [[ewim:Bartoszyce |Bartoszyc]]). <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsza wzmianka o [[ewim:Parafia pw. św. Barbary w Rogożu|parafii w Rogóżu]] pochodzi z 1337 roku. Obecny kościół zbudowano w dwóch etapach w drugiej połowie XIV wieku (łącznie z dolną kondygnacją wieży). Około 1772 roku dobudowano od północy kruchtę, natomiast w 1797 roku nadbudowano wieżę (do tego czasu górna kondygnacja była drewniana). W latach 1886, 1918 i 1954 świątynia była odnawiana. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, salowy, murowany na cokole z kamienia narzutowego i cegły. Od strony północnej znajduje się kruchta i zakrystia, natomiast od strony zachodniej wieża. W górnej jej części znajdują się tarcze zegarowe. Wieżę przykryto dachem namiotowym z drewnianą kwadratową latarnią, zakończoną blaszanym daszkiem i chorągiewką z datami 1797 i 1954. Ściany korpusu nawowego opięte zostały szkarpami. W narożach wschodnich kościół wieńczą sterczyny z przełomu XIX i XX wieku. Od strony południowej znajduje się zamurowany portal ostrołukowy. Ostrołukowe są również okna. Wnętrze kruchy nakryto sklepieniem krzyżowym z XVIII wieku, w zakrystii jest ono gotyckie – krzyżowo-żebrowe. We wnętrzu nawy znajdują się rzędy wysokich, płytkich wnęk ostrołukowych. Strop nawy jest polichromowany (z początku XVIII wieku). <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Ołtarz główny rokokowy został wykonany około 1770 w warsztacie [[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernarda Chrystiana Schmidta]]. Znajdujący się w centrum ołtarza obraz św. Barbary pochodzi z około 1850 roku i namalowany został przez [[ewim:Johann Strunge |Johanna Strunge]]. Dwa ołtarze boczne z 1715 roku wyposażono w nowsze obrazy. Prawy ołtarz ufundowany został przez rodzinę Hozjuszów. Ambona, pierwotnie manierystyczna, pochodząca z 1620 roku, została w końcu XX wieku zbarokizowana. Pomiędzy wnękami umieszczono stiukowe medaliony (tzw. tonda) z wizerunkami Chrystusa, Maryi oraz Apostołów z XVIII wieku, zapewne wykonane przez [[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztofa Perwangera]]. W kościele znajdują się także: granitowa chrzcielnica i kropielnica, prawdopodobnie, średniowieczne, ława lokatorska z XVII wieku, dwa barokowe konfesjonały z około 1700 roku, barokowy krucyfiks z przełomu XVII i XVIII wieku oraz dwie płyty nagrobne umieszczone w posadzce z XVII wieku – jedna małżonków von Hatten, druga, proboszcza Paternostera. Są tutaj również cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *monstrancja barokowa w kształcie słońca, <br /> *kielich z 1799 roku, wykonany przez złotnika reszelskiego, [[ewim:Andrzej Gerden|Andrzeja Gerdena]],<br /> *puszka srebrna z końca XVII wieku, wykonana przez złotnika [[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenza Hoffmanna]],<br /> *naczynie na oleje święte z 1651 roku,<br /> *srebrny dzban chrzcielny, wykonany przez złotnika lidzbarskiego [[ewim:Jan Bartolomowicz |Jana Bartolomowicza]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernard Chrystian Schmidt]]<br /> *[[ewim:Johann Strunge |Johann Strunge]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztof Perwanger]]<br /> *[[ewim:Andrzej Gerden|Andrzej Gerden]]<br /> *[[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenz Hoffmann]]<br /> *[[ewim:Jan Bartolomowicz |Jan Bartolomowicz]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 141-143. <br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 2 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 204-205. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 98. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempouch. – Olsztyn : Agencja Wydawnicza Remix, 1992. – S. 79. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 103. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościoły Warmii – Gmina Lidzbark Warmiński'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=781:koscioly-warmii-gmina-lidzbark-warminski&amp;catid=22&amp;Itemid=121 www.domwarminski.pl] [dostęp 10.12.2013 r.]<br /> *''Projekt digitalizacji zabytków Warmii'' [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2024 r.]<br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]]<br /> [[Category:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Miko%C5%82aja_w_Ba%C5%BCynach&diff=82881 2025-02-04T10:11:35Z

<p>Maja: dodanie aktualnego zdjęcia</p> <hr /> <div>Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XVI wieku na terenie wsi [[ewim:Bażyny|Bażyny]].<br /> [[Image: Bażyny1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> <br /> [[Image: bazynyk.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://archipelag.ceik.eu archipelag.ceik.eu]]]<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum wsi [[ewim:Bażyny|Bażyny]] (niem. Basien, Baysen), obecnie położonej w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]], w [[ewim:Orneta (gmina miejsko-wiejska)|gminie Orneta]] (9 km na wschód od miasta).<br /> <br /> ==Historia==<br /> Katolicki kościół parafialny pw. św. Mikołaja został wzniesiony w I połowie XIV wieku, choć pierwsze informacje o istnieniu parafii w Bażynach pochodzą już z 1289 roku. Do dziś dotrwały XIV-wieczne relikty dawnej świątyni tkwiące w murach obecnego kościoła. Po gruntownej przebudowie na przełomie XV i XVI wieku, jego prawdopodobnie ponowna konsekracja miała miejsce w 1517 roku. W 1611 roku obiekt przeszedł znaczący remont i został poddany restauracji z inicjatywy [[ewim:Jakub Barcz|Jakuba Barcza]] (Bartscha), ówczesnego właściciela wsi, co upamiętniono na tablicy z herbem (wiewiórka) i inskrypcją, umieszczonej na zewnętrznej, południowej ścianie kościoła. W 1845 roku podjęto decyzję o rozbiórce kościelnej wieży, w miejsce której w 1866 roku od zachodu zbudowano przedsionek. W tym samym roku wymurowano obecny szczyt wschodni i przywrócono oknom wykrój ostrołukowy. Prace prowadzone były pod kierunkiem Hillenkampa. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej, w 1937 roku dobudowano nad przedsionkiem drewnianą wieżę kościelną (choć niektóre publikacje wskazują na 1940 rok).<br /> <br /> ==Opis==<br /> Kościół jest murowany z cegły i kamienia, tynkowany. W dolnych częściach murów ukazuje tzw. wendyjski układ cegieł, świadczący o pochodzeniu części murów jeszcze z czasów pierwotnej świątyni. Jest to budowla salowa, nakryta wewnątrz stropem belkowym. Co wyjątkowe, zakrystię pokrywa sklepienie kolebkowe. Z zewnątrz w narożnikach znajdują się szkarpy (przypory wzmacniające budowlę). Od wschodu świątynię zdobi neogotycki szczyt.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wystrój wnętrza reprezentuje prowincjonalny, późny barok z XVIII wieku. Stary ołtarz nie zachował się do dziś. Obecny pochodzi z 1745 roku. Zdobią go rzeźby: św. Jana Nepomucena, św. Kazimierza, św. Rocha, św. Krzysztofa i dwóch biskupów (nierozpoznanych) oraz obrazy z II połowy XIX wieku: św. Wojciecha i Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej. Rokokowe tabernakulum z II połowy XVIII wieku zawiera krucyfiks, a jego wykonanie przypisywane jest [[ewim:Chrystian Bernard Schmid|Chrystianowi Bernardowi Schmidtowi]]. W tym samym stylu wykonano ołtarze boczne datowane na około 1780 roku. Na nich widnieją obrazy św. Rocha (lewy) i Matki Boskiej Różańcowej (prawy). <br /> Zabytkowy wystrój kościoła pochodzi głównie z XVII i XVIII wieku. Należą do nich:<br /> *XVII-wieczne: ambona (z XIX wieku z elementami z XVII wieku), płyty nagrobne<br /> *XVIII-wieczne: dwie stalle i dwa konfesjonały barokowe (ok. 1740 roku), malowidła w kruchcie (z ok. 1700 roku), zegar szafkowy, lustro w ramie rokokowej, drewniana, barokowa, ludowa rzeźba Madonny (datowana na czas między 1701 a 1800 rokiem)<br /> *XIX-wieczne: klasycystyczny chór muzyczny oraz obrazy: Biczowanie, Matka Boska Bolesna, Matka Boska z Dzieciątkiem, św. Szymon, św. Arnold (?) i Modlitwa w Ogrójcu (dzieło malarza [[ewim:L. Hintz|L. Hintza]] z Pieniężna, z 1858 roku, autora m.in. obrazów w [[Kościół pw. św. Marcina w Tolkowcu |kościele pw. św. Marcina w Tolkowcu]])<br /> Jednak do najcenniejszych zabytków z Bażyn należą średniowieczne elementy sztuki sakralnej: granitowa kropielnica i [[Dzwon z kościoła pw. św. Mikołaja w Bażynach|dzwon]] z II połowy XV wieku.<br /> W zakrystii kościoła zachowała się ponadto szafa ścienna o żelaznych okutych drzwiach, zaś w drzwiach kościoła - zamek z około 1500 roku.<br /> <br /> ==Ciekawostka==<br /> *Znajdujący się niegdyś na wieży kościelnej [[Dzwon z kościoła pw. św. Mikołaja w Bażynach |dzwon]] w 1942 roku został zdemontowany z przeznaczeniem na cele wojenne. Na szczęście uniknął tego losu i obecnie znajduje się na terenie Niemiec. <br /> *Kościół, poza wezwaniem św. Mikołaja, nosi imię kilku patronów: św. Rocha, św. Eustachego, św. Katarzyny.<br /> *Obok kościoła znajduje się grób właścicielki wsi [[ewim:Josephine Woisky|Josephine Woisky]] (1789-1863).<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Mikołaja i św. Rocha w Bażynach|Parafia pw. św. Mikołaja i św. Rocha w Bażynach]]<br /> *[[ewim:Chrystian Bernard Schmid|Chrystian Bernard Schmidt]]<br /> *[[ewim:Josephine Woisky|Josephine Woisky]]<br /> *[[Kościół pw. św. Marcina w Tolkowcu]]<br /> *[[Dzwon z kościoła pw. św. Mikołaja w Bażynach]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Bażyny: kościół z XIV wieku'' // „Gazeta Olsztyńska”. - 20 V 2011, nr 116, s. 21.<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 10-11. <br /> #Chrzanowski, Witold: ''Ziemia bogata w cenne zabytki'' / Witold Chrzanowski // „Dziennik Elbląski”. - 23 V 2008, nr 119, dod. IKAT - Gazeta Braniewska, nr 21, s. 9.<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 227. <br /> #jus: ''Piękne, cenne i mało znane: wiejskie zabytki w gminie Orneta'' / jus // „Dziennik Elbląski”. - 2001, nr 292, dod. „IKAT - Gazeta Braniewska”, nr 50, s. 8, 14.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Bażyny: kościół z XIV wieku'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://naszawarmia.pl/49705,Bazyny-kosciol-z-XIV-wieku.html#axzz2kKrXOOGX www.naszawarmia.pl] [dostęp 11.11.2013 r.] <br /> *''Zabytkowy kościół parafialny pw. św. Mikołaja i św. Rocha » Bażyny'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://zabytki.ocalicodzapomnienia.eu/zabytek-2-9-1-2484.html www.zabytki.ocalicodzapomnienia.eu] [dostęp 11.11.2013 r.] <br /> *''Projekt digitalizacji zabytków Warmii'' [http://www.swietawarmia.pl] [dostęp 17.12.2024 r.] <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]] <br /> [[Category:Orneta (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1501-1600]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Miko%C5%82aja_w_Ba%C5%BCynach&diff=82877 2025-02-04T10:07:21Z

<p>Maja: dodanie aktualnego zdjęcia</p> <hr /> <div>Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XVI wieku na terenie wsi [[ewim:Bażyny|Bażyny]].<br /> [[Image: Bażyny1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> <br /> [[Image: bazynyk.jpg|thumb|right|250px|Źródło: [http://archipelag.ceik.eu archipelag.ceik.eu]]]<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum wsi [[ewim:Bażyny|Bażyny]] (niem. Basien, Baysen), obecnie położonej w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]], w [[ewim:Orneta (gmina miejsko-wiejska)|gminie Orneta]] (9 km na wschód od miasta).<br /> <br /> ==Historia==<br /> Katolicki kościół parafialny pw. św. Mikołaja został wzniesiony w I połowie XIV wieku, choć pierwsze informacje o istnieniu parafii w Bażynach pochodzą już z 1289 roku. Do dziś dotrwały XIV-wieczne relikty dawnej świątyni tkwiące w murach obecnego kościoła. Po gruntownej przebudowie na przełomie XV i XVI wieku, jego prawdopodobnie ponowna konsekracja miała miejsce w 1517 roku. W 1611 roku obiekt przeszedł znaczący remont i został poddany restauracji z inicjatywy [[ewim:Jakub Barcz|Jakuba Barcza]] (Bartscha), ówczesnego właściciela wsi, co upamiętniono na tablicy z herbem (wiewiórka) i inskrypcją, umieszczonej na zewnętrznej, południowej ścianie kościoła. W 1845 roku podjęto decyzję o rozbiórce kościelnej wieży, w miejsce której w 1866 roku od zachodu zbudowano przedsionek. W tym samym roku wymurowano obecny szczyt wschodni i przywrócono oknom wykrój ostrołukowy. Prace prowadzone były pod kierunkiem Hillenkampa. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej, w 1937 roku dobudowano nad przedsionkiem drewnianą wieżę kościelną (choć niektóre publikacje wskazują na 1940 rok).<br /> <br /> ==Opis==<br /> Kościół jest murowany z cegły i kamienia, tynkowany. W dolnych częściach murów ukazuje tzw. wendyjski układ cegieł, świadczący o pochodzeniu części murów jeszcze z czasów pierwotnej świątyni. Jest to budowla salowa, nakryta wewnątrz stropem belkowym. Co wyjątkowe, zakrystię pokrywa sklepienie kolebkowe. Z zewnątrz w narożnikach znajdują się szkarpy (przypory wzmacniające budowlę). Od wschodu świątynię zdobi neogotycki szczyt.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wystrój wnętrza reprezentuje prowincjonalny, późny barok z XVIII wieku. Stary ołtarz nie zachował się do dziś. Obecny pochodzi z 1745 roku. Zdobią go rzeźby: św. Jana Nepomucena, św. Kazimierza, św. Rocha, św. Krzysztofa i dwóch biskupów (nierozpoznanych) oraz obrazy z II połowy XIX wieku: św. Wojciecha i Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej. Rokokowe tabernakulum z II połowy XVIII wieku zawiera krucyfiks, a jego wykonanie przypisywane jest [[ewim:Chrystian Bernard Schmid|Chrystianowi Bernardowi Schmidtowi]]. W tym samym stylu wykonano ołtarze boczne datowane na około 1780 roku. Na nich widnieją obrazy św. Rocha (lewy) i Matki Boskiej Różańcowej (prawy). <br /> Zabytkowy wystrój kościoła pochodzi głównie z XVII i XVIII wieku. Należą do nich:<br /> *XVII-wieczne: ambona (z XIX wieku z elementami z XVII wieku), płyty nagrobne<br /> *XVIII-wieczne: dwie stalle i dwa konfesjonały barokowe (ok. 1740 roku), malowidła w kruchcie (z ok. 1700 roku), zegar szafkowy, lustro w ramie rokokowej, drewniana, barokowa, ludowa rzeźba Madonny (datowana na czas między 1701 a 1800 rokiem)<br /> *XIX-wieczne: klasycystyczny chór muzyczny oraz obrazy: Biczowanie, Matka Boska Bolesna, Matka Boska z Dzieciątkiem, św. Szymon, św. Arnold (?) i Modlitwa w Ogrójcu (dzieło malarza [[ewim:L. Hintz|L. Hintza]] z Pieniężna, z 1858 roku, autora m.in. obrazów w [[Kościół pw. św. Marcina w Tolkowcu |kościele pw. św. Marcina w Tolkowcu]])<br /> Jednak do najcenniejszych zabytków z Bażyn należą średniowieczne elementy sztuki sakralnej: granitowa kropielnica i [[Dzwon z kościoła pw. św. Mikołaja w Bażynach|dzwon]] z II połowy XV wieku.<br /> W zakrystii kościoła zachowała się ponadto szafa ścienna o żelaznych okutych drzwiach, zaś w drzwiach kościoła - zamek z około 1500 roku.<br /> <br /> ==Ciekawostka==<br /> *Znajdujący się niegdyś na wieży kościelnej [[Dzwon z kościoła pw. św. Mikołaja w Bażynach |dzwon]] w 1942 roku został zdemontowany z przeznaczeniem na cele wojenne. Na szczęście uniknął tego losu i obecnie znajduje się na terenie Niemiec. <br /> *Kościół, poza wezwaniem św. Mikołaja, nosi imię kilku patronów: św. Rocha, św. Eustachego, św. Katarzyny.<br /> *Obok kościoła znajduje się grób właścicielki wsi [[ewim:Josephine Woisky|Josephine Woisky]] (1789-1863).<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Mikołaja i św. Rocha w Bażynach|Parafia pw. św. Mikołaja i św. Rocha w Bażynach]]<br /> *[[ewim:Chrystian Bernard Schmid|Chrystian Bernard Schmidt]]<br /> *[[ewim:Josephine Woisky|Josephine Woisky]]<br /> *[[Kościół pw. św. Marcina w Tolkowcu]]<br /> *[[Dzwon z kościoła pw. św. Mikołaja w Bażynach]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Bażyny: kościół z XIV wieku'' // „Gazeta Olsztyńska”. - 20 V 2011, nr 116, s. 21.<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 10-11. <br /> #Chrzanowski, Witold: ''Ziemia bogata w cenne zabytki'' / Witold Chrzanowski // „Dziennik Elbląski”. - 23 V 2008, nr 119, dod. IKAT - Gazeta Braniewska, nr 21, s. 9.<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 227. <br /> #jus: ''Piękne, cenne i mało znane: wiejskie zabytki w gminie Orneta'' / jus // „Dziennik Elbląski”. - 2001, nr 292, dod. „IKAT - Gazeta Braniewska”, nr 50, s. 8, 14.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Bażyny: kościół z XIV wieku'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://naszawarmia.pl/49705,Bazyny-kosciol-z-XIV-wieku.html#axzz2kKrXOOGX www.naszawarmia.pl] [dostęp 11.11.2013 r.] <br /> *''Zabytkowy kościół parafialny p.w. św. Mikołaja i św. Rocha » Bażyny'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://zabytki.ocalicodzapomnienia.eu/zabytek-2-9-1-2484.html www.zabytki.ocalicodzapomnienia.eu] [dostęp 11.11.2013 r.] <br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]] <br /> [[Category:Orneta (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1501-1600]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Lechowo_sklepienie.jpg&diff=82875 2025-02-04T09:50:24Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Lechowo1.jpg&diff=82874 2025-02-04T09:39:27Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Lechowo.jpg&diff=82873 2025-02-04T09:39:13Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Kolno1.jpg&diff=82872 2025-02-04T09:33:03Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Braniewo1.jpg&diff=82871 2025-02-04T09:32:25Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Ignalin1.jpg&diff=82870 2025-02-04T09:31:33Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Butryny1.jpg&diff=82869 2025-02-04T09:30:11Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Blanki1.jpg&diff=82868 2025-02-04T09:29:23Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Bisztynek1.jpg&diff=82867 2025-02-04T09:25:51Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Piotra_i_Paw%C5%82a_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82866 2025-02-04T09:24:38Z

<p>Maja: dodanie aktualnego zdjęcia</p> <hr /> <div>[[Image: LidzbarkWarmińskiKościół1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> [[Image: kosciol piotra i pawla_lidzbark warminski_1a.jpg|thumb|right|250px|Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> <br /> [[Image: kosciol piotra i pawla_lidzbark warminski_1b.jpg|thumb|right|250px|Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol piotra i pawla_lidzbark warminski_1c.jpg|thumb|right|250px|Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wzniesiony na terenie [[ewim:Lidzbark Warmiński|Lidzbarka Warmińskiego]], w południowym krańcu starego miasta, w zakolu rzeki Łyny, w pobliżu [[Zamek w Lidzbarku Warmińskim |Zamku Biskupów Warmińskich]] (obecny Plac Kościelny). <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsze wzmianki o istnieniu kościoła w Lidzbarku Warmińskim pochodzą już z XIII wieku. Jej pierwszym proboszczem był ksiądz Heynemann, sprawujący posługę w latach 1305-1321. Za jego czasów, w 1315 roku, nastąpiło poświęcenie drewnianej wówczas świątyni pod wezwaniem św. Piotra i Pawła. Budowę murowanego kościoła w tym samym miejscu rozpoczęto w drugiej połowie XIV wieku. Pierwotnie przypominał on gotycką bazylikę, pozbawioną wieży. Wzniesiono ją pod koniec XIV wieku, a następnie podwyższono w wieku XV i około 1530 roku. Z końca XIV wieku pochodzą kaplice boczne i zakrystia. Kościół wielokrotnie był odnawiany po pożarach z lat 1400, 1442 i 1497. W trakcie odbudowy przeprowadzonej po ostatnim pożarze, nadano korpusowi kształt hali. W 1701 roku dodano barokową wieżyczkę na sygnaturkę oraz hełm na wieży. W latach 1870-1876 przeprowadzono gruntowną restaurację kościoła, a w latach 1891-1896 do jego korpusu dobudowano neogotyckie prezbiterium oraz kruchty od strony północnej i południowej. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół późnogotycki, orientowany, murowany z cegły. Jego korpus jest trójnawowy, halowy, pięcioprzęsłowy, zbudowany na rzucie prostokąta o wymiarach 70 m na 24 m. Po stronie południowej przylega do niego piętrowa zakrystia, po stronie zachodniej pięciokondygnacyjna wieża, ozdobiona z zewnątrz blendami o zróżnicowanej formie. Sam hełm złożony jest z trzech proporcjonalnie coraz węższych latarń o dzwonkowatych daszkach. Całość wieńczy rzeźba św. Michała Archanioła i chorągiewka z herbem Pilawa, którym posługiwał się [[ewim:Teodor Potocki|biskup Teodor Potocki]]. Na dachu bliżej prezbiterium znajduje się smukła wieżyczka z latarnią i iglicą, a także sygnaturką z 1701 roku. Od zewnątrz korpus jest opięty uskokowymi skarpami, ustawionymi w narożach ukośnie. Do kościoła prowadzi dwukondygnacyjna barokowa brama z 1760 roku. Wieńczy ją latarnia, a nad nią znajduje się chorągiewka z herbem biskupstwa warmińskiego oraz datą 1761 roku. Na murze oddzielającym świątynię od plebani ustawiono dwanaście terakotowych figur apostołów, wykonanych w Monachium. Sześć z nich uległo zniszczeniu w czasie II wojny światowej; uzupełniono je w latach 1975-1979. Przy kościele od strony północnej zachowała się rzeźbiona figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1709 roku. Wnętrze świątyni nakrywają sklepienia gwiaździste wsparte na ośmiu filarach i czterech półfilarach przyściennych.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wystrój wnętrza jest neogotycki wzbogacony ocalałymi elementami z okresu gotyku i baroku. Wśród najstarszych i najcenniejszych zabytków kościoła znajdują się: rzeźba św. Anny Samotrzeciej z 1500 roku, [[Herma św. Idy z kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim|relikwiarz św. Idy]] wykonany w 1400 roku, naczynia liturgiczne, chrzcielnica z XIV wieku, a w nawie głównej mosiężny świecznik o dwustronnej figurze Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1604 roku. Na ścianie północnej umieszczono trzyczęściowy brązowy nagrobek renesansowy, ufundowany matce przez biskupa Dantyszka około 1539 roku, natomiast pod chórem organowym wczesnorenesansową brązową płytę nagrobną Hildebrandta Ferbera (zm. 1530 roku) z wyrytą postacią zmarłego i jego herbami. Wśród ważnych zabytków wymienia się również obrazy z XVII wieku: przedstawiające Apostołów, umiejscowione na bocznych ścianach świątyni i obraz Matki Boskiej Różańcowej, wiszący nad wejściem do zakrystii. W tej grupie znajduje się również obraz „Matka Boża Orędowniczka” z 1687 roku. Ponadto wnętrze wyposażone jest w kilka zabytkowych ołtarzy. Tryptyk w ołtarzu głównym powstał w latach 1912-1915. Są w nim płaskorzeźby Narodzenia Chrystusa (po prawej stronie) i Pokłonu Trzech Mędrców (po lewej), duże rzeźby św. Piotra (po lewej) i Pawła (po prawej) oraz nieco niżej mniejsze Marii Magdaleny (po lewej) i bpa Stanisława (po prawej), a w zwieńczeniu figura Chrystusa Zmartwychwstałego. Po bokach ołtarza stoją dwie rokokowe rzeźby aniołów, które pochodzą jeszcze z poprzedniego ołtarza, usuniętego w 1893 roku. Wykonane zostały w pracowni [[ewim:Chrystian Bernard Schmidt|Chrystiana Bernarda Schmidta]] w [[ewim:Reszel|Reszlu]]. W nawie lewej w prezbiterium (na wysokości ołtarza głównego) znajduje się neogotycki ołtarz z grupą Ukrzyżowania. Pod krzyżem umieszczono figury Matki Boskiej i św. Jana Ewangelisty, a na zwieńczeniach ramion symbole czterech ewangelistów. Po przeciwnej stronie stoi również neogotycki ołtarz (tryptyk) z barokowym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W prawej nawie znajduje się barokowym ołtarz z obrazem Świętej Rodziny z początku XVIII wieku, a także poźnomanierystyczny ołtarz, fundowany w 1640 roku przez biskupa [[ewim:Mikołaj Szyszkowski|Mikołaja Szyszkowskiego]], z obrazem św. Michała Archanioła z końca XIX wieku. Cennymi zabytkami są również: [[Kielich z kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim|kielich gotycki z XVI wieku]], [[Krzyż relikwiarzowy z kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim|krzyż relikwiarzowy]] z XVIII wieku, ambona, wykonana w stylu neoklasycystycznym z około 1880 roku, dwa konfesjonały, jeden z końca XVII wieku, a drugi rokokowy oraz barokowa chrzcielnica. Zachowały się także dwa dawne [[Dzwony z kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim|dzwony]] z tego kościoła - XVI i XVIII-wieczny.<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim|Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim]]<br /> *[[Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Lidzbarku Warmińskim]]<br /> *[[Zamek w Lidzbarku Warmińskim]]<br /> *[[ewim:Teodor Potocki|Biskup Teodor Potocki]]<br /> *[[Herma św. Idy z kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim]]<br /> *[[Kielich z kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim]]<br /> *[[Krzyż relikwiarzowy z kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim]]<br /> *[[ewim:Chrystian Bernard Schmidt|Chrystian Bernard Schmidt]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Kopiczko, Andrzej: ''Porta Domini: kościoły jubileuszowe i sanktuaria Świętego Krzyża w archidiecezji warmińskiej'' / Andrzej Kopiczko. - Olsztyn: „Posłaniec Warmiński”, 2002. – S. 67-72.<br /> #Kubiszyn, Robert: ''Lidzbark Warmiński - kościół pw. św. św. Piotra i Pawła: nasze zabytki'' / Robert Kubiszyn // „Obserwator”. – 2002, nr 19, s. 6. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Kościoły na Warmii, Mazurach i Powiślu'' / Andrzej Rzempołuch. - Olsztyn: Wydawnictwo Offer, 1991. – S. 26. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. - Gdynia: Wydawnictwo Region, 2012. – S. 99-100.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *Bosko, Janina: ''Kościół parafialny p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła i Świętego Michała Archanioła'', materiał zamieszczony na stronie internetowej parafii św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim, [http://www.parafia.lw.pl/index.php/historia/historia www.parafia.lw.pl] [dostęp 21.10.2013 r.]<br /> *''Kościół p.w. św. Ap. Piotra i Pawła'', materiał zamieszczony na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Lidzbarku Warmińskim, [http://www.lidzbarkwarminski.pl/odkryj/zabytki/lidzbark-warminski/kosciol-pw-sw-ap-piotra-i-pawla/ www.lidzbarkwarminski.pl] [dostęp 21.10.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> <br /> [[Category:Powiat lidzbarski]] <br /> [[Category:Lidzbark Warmiński]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:LidzbarkWarmi%C5%84skiKo%C5%9Bci%C3%B3%C5%821.jpg&diff=82865 2025-02-04T09:21:27Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Barczewo1.jpg&diff=82864 2025-02-04T09:20:43Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82863 2025-02-04T09:15:01Z

<p>Maja: dodano stronę</p> <hr /> <div>[[Image: LidzbarkWarmińskiOranżeria.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> <br /> Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku, na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.<br /> Główna struktura jednokondygnacyjnej budowli (nowego domu ogrodowego), powstałej za rządów kolejnego biskupa Teodora Potockiego (1711-1724) posiadała rzut wydłużonego prostokąta, z główną częścią środkową, którą tworzyła oktogonalna sala przykryta spłaszczoną kopułą. Do sali tej dobudowano dwa prostokątne pomieszczenia. Salon pokrywały malowidła o tematyce mitologiczno-alegorycznej. Ogrzewanie w postaci kominków znajdowało się jedynie w bocznych izbach. Z kolei w gorące dni lata, chłód i orzeźwienie dawała fontanna umieszczona w sali głównej.<br /> Kolejny biskup Adam Stanisław Grabowski nie przebywał chętnie w domu ogrodowym, dlatego w tym czasie budynek został zaniedbany. <br /> Następca biskupa Grabowskiego - książę biskup Ignacy Krasicki (1767-1795) zlecił w latach 80-tych nowy projekt ogrodu, który zyskał liczne klomby kwiatowe (m.in. różane), w ogrodzie umieszczono także grotę i kamienne figury. Oprócz tego powiększono budynek o dwie trzyosiowe, otwarte przybudówki z półkolumnami toskańskimi, które dołączono po bokach do budynku głównego. Jakiś czas po ukończeniu prac, budynki te zamknięto dużymi oknami i podzielono ściankami działowymi, tworząc właściwą oranżerię. Po wyjeździe biskupa zamek lidzbarski i oranżeria długi czas stały puste i niszczały. <br /> W 1859 roku biskup Ambroży Geritz założył na zamku sierociniec, zaś w oranżerii ustawiono ścianki działowe, które zaburzyły przestrzeń.<br /> W 1969 roku odsłonięto fragment malowideł ściennych w sali centralnej przedstawiający Alegorię czterech pór roku.<br /> W latach 2013-2015 trwały w oranżerii prace konserwatorskie, w trakcie których odkryto malowidła ścienne autorstwa Macieja Jana Meyera.<br /> Obecnie w oranżerii mieści się Miejska Biblioteka Pedagogiczna, sama zaś oranżeria jest miejscem, gdzie odbywają się wydarzenia kulturalne i artystyczne.<br /> <br /> Bibliografia:<br /> W. Czermak, Lidzbark Warmiński i okolice, Lidzbark Warmiński 1985.<br /> Historia Lidzbarka Warmińskiego, T. 1, red. K. Mikulski, E. Borodij, Lidzbark Warmiński 2008.<br /> A. Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.<br /> <br /> <br /> [[category:Lidzbark Warmiński]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim&diff=82862 2025-02-04T09:14:06Z

<p>Maja: dodano stronę</p> <hr /> <div>[[Image: LidzbarkWamińskiOranżeria.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> <br /> Oranżeria powstała w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się pałacyk biskupa Jana Stanisława Zbąskiego, spalony i ograbiony przez Szwedów podczas wojny północnej w 1704 lub 1705 roku, na polecenie generała Andrzeja Lagerkrona przez fińskiego oficera Andrzeja Wellersteina.<br /> Główna struktura jednokondygnacyjnej budowli (nowego domu ogrodowego), powstałej za rządów kolejnego biskupa Teodora Potockiego (1711-1724) posiadała rzut wydłużonego prostokąta, z główną częścią środkową, którą tworzyła oktogonalna sala przykryta spłaszczoną kopułą. Do sali tej dobudowano dwa prostokątne pomieszczenia. Salon pokrywały malowidła o tematyce mitologiczno-alegorycznej. Ogrzewanie w postaci kominków znajdowało się jedynie w bocznych izbach. Z kolei w gorące dni lata, chłód i orzeźwienie dawała fontanna umieszczona w sali głównej.<br /> Kolejny biskup Adam Stanisław Grabowski nie przebywał chętnie w domu ogrodowym, dlatego w tym czasie budynek został zaniedbany. <br /> Następca biskupa Grabowskiego - książę biskup Ignacy Krasicki (1767-1795) zlecił w latach 80-tych nowy projekt ogrodu, który zyskał liczne klomby kwiatowe (m.in. różane), w ogrodzie umieszczono także grotę i kamienne figury. Oprócz tego powiększono budynek o dwie trzyosiowe, otwarte przybudówki z półkolumnami toskańskimi, które dołączono po bokach do budynku głównego. Jakiś czas po ukończeniu prac, budynki te zamknięto dużymi oknami i podzielono ściankami działowymi, tworząc właściwą oranżerię. Po wyjeździe biskupa zamek lidzbarski i oranżeria długi czas stały puste i niszczały. <br /> W 1859 roku biskup Ambroży Geritz założył na zamku sierociniec, zaś w oranżerii ustawiono ścianki działowe, które zaburzyły przestrzeń.<br /> W 1969 roku odsłonięto fragment malowideł ściennych w sali centralnej przedstawiający Alegorię czterech pór roku.<br /> W latach 2013-2015 trwały w oranżerii prace konserwatorskie, w trakcie których odkryto malowidła ścienne autorstwa Macieja Jana Meyera.<br /> Obecnie w oranżerii mieści się Miejska Biblioteka Pedagogiczna, sama zaś oranżeria jest miejscem, gdzie odbywają się wydarzenia kulturalne i artystyczne.<br /> <br /> Bibliografia:<br /> W. Czermak, Lidzbark Warmiński i okolice, Lidzbark Warmiński 1985.<br /> Historia Lidzbarka Warmińskiego, T. 1, red. K. Mikulski, E. Borodij, Lidzbark Warmiński 2008.<br /> A. Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.<br /> <br /> <br /> [[category:Lidzbark Warmiński]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Oran%C5%BCeria_w_Lidzbarku_Warmi%C5%84skim.jpg&diff=82861 2025-02-04T09:08:23Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div>== Licencja ==<br /> {{CC-BY-SA}}</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:LidzbarkWarmi%C5%84skiOran%C5%BCeria.jpg&diff=82860 2025-02-04T09:07:00Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Barbary_w_Rog%C3%B3%C5%BCu&diff=82859 2025-02-04T08:56:02Z

<p>Maja: dodano aktualne zdjęcie</p> <hr /> <div>[[Image: Rogóż1.jpg|thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg, 2024]]<br /> [[image:kosc rogoz.jpg|thumb|roght|290px|Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rog%C3%B3%C5%BC,_01.jpg Wikimedia Commons]]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku.<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Rogóż (gmina Lidzbark Warmiński)|Rogóż]] (niem. Roggenhausen). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]] (4 km na północny-wschód od [[ewim:Lidzbark Warmiński |Lidzbarka Warmińskiego]], przy trasie do [[ewim:Bartoszyce |Bartoszyc]]). <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsza wzmianka o [[ewim:Parafia pw. św. Barbary w Rogożu|parafii w Rogóżu]] pochodzi z 1337 roku. Obecny kościół zbudowano w dwóch etapach w drugiej połowie XIV wieku (łącznie z dolną kondygnacją wieży). Około 1772 roku dobudowano od północy kruchtę, natomiast w 1797 roku nadbudowano wieżę (do tego czasu górna kondygnacja była drewniana). W latach 1886, 1918 i 1954 świątynia była odnawiana. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, salowy, murowany na cokole z kamienia narzutowego i cegły. Od strony północnej znajduje się kruchta i zakrystia, natomiast od strony zachodniej wieża. W górnej jej części znajdują się tarcze zegarowe. Wieżę przykryto dachem namiotowym z drewnianą kwadratową latarnią, zakończoną blaszanym daszkiem i chorągiewką z datami 1797 i 1954. Ściany korpusu nawowego opięte zostały szkarpami. W narożach wschodnich kościół wieńczą sterczyny z przełomu XIX i XX wieku. Od strony południowej znajduje się zamurowany portal ostrołukowy. Ostrołukowe są również okna. Wnętrze kruchy nakryto sklepieniem krzyżowym z XVIII wieku, w zakrystii jest ono gotyckie – krzyżowo-żebrowe. We wnętrzu nawy znajdują się rzędy wysokich, płytkich wnęk ostrołukowych. Strop nawy jest polichromowany (z początku XVIII wieku). <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Ołtarz główny rokokowy został wykonany około 1770 w warsztacie [[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernarda Chrystiana Schmidta]]. Znajdujący się w centrum ołtarza obraz św. Barbary pochodzi z około 1850 roku i namalowany został przez [[ewim:Johann Strunge |Johanna Strunge]]. Dwa ołtarze boczne z 1715 roku wyposażono w nowsze obrazy. Prawy ołtarz ufundowany został przez rodzinę Hozjuszów. Ambona, pierwotnie manierystyczna, pochodząca z 1620 roku, została w końcu XX wieku zbarokizowana. Pomiędzy wnękami umieszczono stiukowe medaliony (tzw. tonda) z wizerunkami Chrystusa, Maryi oraz Apostołów z XVIII wieku, zapewne wykonane przez [[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztofa Perwangera]]. W kościele znajdują się także: granitowa chrzcielnica i kropielnica, prawdopodobnie, średniowieczne, ława lokatorska z XVII wieku, dwa barokowe konfesjonały z około 1700 roku, barokowy krucyfiks z przełomu XVII i XVIII wieku oraz dwie płyty nagrobne umieszczone w posadzce z XVII wieku – jedna małżonków von Hatten, druga, proboszcza Paternostera. Są tutaj również cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *monstrancja barokowa w kształcie słońca, <br /> *kielich z 1799 roku, wykonany przez złotnika reszelskiego, [[ewim:Andrzej Gerden|Andrzeja Gerdena]],<br /> *puszka srebrna z końca XVII wieku, wykonana przez złotnika [[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenza Hoffmanna]],<br /> *naczynie na oleje święte z 1651 roku,<br /> *srebrny dzban chrzcielny, wykonany przez złotnika lidzbarskiego [[ewim:Jan Bartolomowicz |Jana Bartolomowicza]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernard Chrystian Schmidt]]<br /> *[[ewim:Johann Strunge |Johann Strunge]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztof Perwanger]]<br /> *[[ewim:Andrzej Gerden|Andrzej Gerden]]<br /> *[[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenz Hoffmann]]<br /> *[[ewim:Jan Bartolomowicz |Jan Bartolomowicz]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 141-143. <br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 2 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 204-205. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 98. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempouch. – Olsztyn : Agencja Wydawnicza Remix, 1992. – S. 79. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 103. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościoły Warmii – Gmina Lidzbark Warmiński'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=781:koscioly-warmii-gmina-lidzbark-warminski&amp;catid=22&amp;Itemid=121 www.domwarminski.pl] [dostęp 10.12.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]]<br /> [[Category:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Barbary_w_Rog%C3%B3%C5%BCu&diff=82858 2025-02-04T08:52:49Z

<p>Maja: dodano zdjęcie</p> <hr /> <div>[[image:kosc rogoz.jpg|thumb|roght|290px|Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rog%C3%B3%C5%BC,_01.jpg Wikimedia Commons]]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku.<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Rogóż (gmina Lidzbark Warmiński)|Rogóż]] (niem. Roggenhausen). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]] (4 km na północny-wschód od [[ewim:Lidzbark Warmiński |Lidzbarka Warmińskiego]], przy trasie do [[ewim:Bartoszyce |Bartoszyc]]). <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsza wzmianka o [[ewim:Parafia pw. św. Barbary w Rogożu|parafii w Rogóżu]] pochodzi z 1337 roku. Obecny kościół zbudowano w dwóch etapach w drugiej połowie XIV wieku (łącznie z dolną kondygnacją wieży). Około 1772 roku dobudowano od północy kruchtę, natomiast w 1797 roku nadbudowano wieżę (do tego czasu górna kondygnacja była drewniana). W latach 1886, 1918 i 1954 świątynia była odnawiana. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, salowy, murowany na cokole z kamienia narzutowego i cegły. Od strony północnej znajduje się kruchta i zakrystia, natomiast od strony zachodniej wieża. W górnej jej części znajdują się tarcze zegarowe. Wieżę przykryto dachem namiotowym z drewnianą kwadratową latarnią, zakończoną blaszanym daszkiem i chorągiewką z datami 1797 i 1954. Ściany korpusu nawowego opięte zostały szkarpami. W narożach wschodnich kościół wieńczą sterczyny z przełomu XIX i XX wieku. Od strony południowej znajduje się zamurowany portal ostrołukowy. Ostrołukowe są również okna. Wnętrze kruchy nakryto sklepieniem krzyżowym z XVIII wieku, w zakrystii jest ono gotyckie – krzyżowo-żebrowe. We wnętrzu nawy znajdują się rzędy wysokich, płytkich wnęk ostrołukowych. Strop nawy jest polichromowany (z początku XVIII wieku). <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Ołtarz główny rokokowy został wykonany około 1770 w warsztacie [[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernarda Chrystiana Schmidta]]. Znajdujący się w centrum ołtarza obraz św. Barbary pochodzi z około 1850 roku i namalowany został przez [[ewim:Johann Strunge |Johanna Strunge]]. Dwa ołtarze boczne z 1715 roku wyposażono w nowsze obrazy. Prawy ołtarz ufundowany został przez rodzinę Hozjuszów. Ambona, pierwotnie manierystyczna, pochodząca z 1620 roku, została w końcu XX wieku zbarokizowana. Pomiędzy wnękami umieszczono stiukowe medaliony (tzw. tonda) z wizerunkami Chrystusa, Maryi oraz Apostołów z XVIII wieku, zapewne wykonane przez [[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztofa Perwangera]]. W kościele znajdują się także: granitowa chrzcielnica i kropielnica, prawdopodobnie, średniowieczne, ława lokatorska z XVII wieku, dwa barokowe konfesjonały z około 1700 roku, barokowy krucyfiks z przełomu XVII i XVIII wieku oraz dwie płyty nagrobne umieszczone w posadzce z XVII wieku – jedna małżonków von Hatten, druga, proboszcza Paternostera. Są tutaj również cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *monstrancja barokowa w kształcie słońca, <br /> *kielich z 1799 roku, wykonany przez złotnika reszelskiego, [[ewim:Andrzej Gerden|Andrzeja Gerdena]],<br /> *puszka srebrna z końca XVII wieku, wykonana przez złotnika [[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenza Hoffmanna]],<br /> *naczynie na oleje święte z 1651 roku,<br /> *srebrny dzban chrzcielny, wykonany przez złotnika lidzbarskiego [[ewim:Jan Bartolomowicz |Jana Bartolomowicza]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernard Chrystian Schmidt]]<br /> *[[ewim:Johann Strunge |Johann Strunge]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztof Perwanger]]<br /> *[[ewim:Andrzej Gerden|Andrzej Gerden]]<br /> *[[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenz Hoffmann]]<br /> *[[ewim:Jan Bartolomowicz |Jan Bartolomowicz]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 141-143. <br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 2 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 204-205. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 98. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempouch. – Olsztyn : Agencja Wydawnicza Remix, 1992. – S. 79. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 103. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościoły Warmii – Gmina Lidzbark Warmiński'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=781:koscioly-warmii-gmina-lidzbark-warminski&amp;catid=22&amp;Itemid=121 www.domwarminski.pl] [dostęp 10.12.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]]<br /> [[Category:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Barbary_w_Rog%C3%B3%C5%BCu&diff=82857 2025-02-04T08:50:55Z

<p>Maja: dodano zdjęcie</p> <hr /> <div>[[image:Rogóż1|thumb|roght|290px| Fot. Janusz Gerszberg<br /> [[image:kosc rogoz.jpg|thumb|roght|290px|Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rog%C3%B3%C5%BC,_01.jpg Wikimedia Commons]]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku.<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Rogóż (gmina Lidzbark Warmiński)|Rogóż]] (niem. Roggenhausen). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]] (4 km na północny-wschód od [[ewim:Lidzbark Warmiński |Lidzbarka Warmińskiego]], przy trasie do [[ewim:Bartoszyce |Bartoszyc]]). <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsza wzmianka o [[ewim:Parafia pw. św. Barbary w Rogożu|parafii w Rogóżu]] pochodzi z 1337 roku. Obecny kościół zbudowano w dwóch etapach w drugiej połowie XIV wieku (łącznie z dolną kondygnacją wieży). Około 1772 roku dobudowano od północy kruchtę, natomiast w 1797 roku nadbudowano wieżę (do tego czasu górna kondygnacja była drewniana). W latach 1886, 1918 i 1954 świątynia była odnawiana. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, salowy, murowany na cokole z kamienia narzutowego i cegły. Od strony północnej znajduje się kruchta i zakrystia, natomiast od strony zachodniej wieża. W górnej jej części znajdują się tarcze zegarowe. Wieżę przykryto dachem namiotowym z drewnianą kwadratową latarnią, zakończoną blaszanym daszkiem i chorągiewką z datami 1797 i 1954. Ściany korpusu nawowego opięte zostały szkarpami. W narożach wschodnich kościół wieńczą sterczyny z przełomu XIX i XX wieku. Od strony południowej znajduje się zamurowany portal ostrołukowy. Ostrołukowe są również okna. Wnętrze kruchy nakryto sklepieniem krzyżowym z XVIII wieku, w zakrystii jest ono gotyckie – krzyżowo-żebrowe. We wnętrzu nawy znajdują się rzędy wysokich, płytkich wnęk ostrołukowych. Strop nawy jest polichromowany (z początku XVIII wieku). <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Ołtarz główny rokokowy został wykonany około 1770 w warsztacie [[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernarda Chrystiana Schmidta]]. Znajdujący się w centrum ołtarza obraz św. Barbary pochodzi z około 1850 roku i namalowany został przez [[ewim:Johann Strunge |Johanna Strunge]]. Dwa ołtarze boczne z 1715 roku wyposażono w nowsze obrazy. Prawy ołtarz ufundowany został przez rodzinę Hozjuszów. Ambona, pierwotnie manierystyczna, pochodząca z 1620 roku, została w końcu XX wieku zbarokizowana. Pomiędzy wnękami umieszczono stiukowe medaliony (tzw. tonda) z wizerunkami Chrystusa, Maryi oraz Apostołów z XVIII wieku, zapewne wykonane przez [[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztofa Perwangera]]. W kościele znajdują się także: granitowa chrzcielnica i kropielnica, prawdopodobnie, średniowieczne, ława lokatorska z XVII wieku, dwa barokowe konfesjonały z około 1700 roku, barokowy krucyfiks z przełomu XVII i XVIII wieku oraz dwie płyty nagrobne umieszczone w posadzce z XVII wieku – jedna małżonków von Hatten, druga, proboszcza Paternostera. Są tutaj również cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *monstrancja barokowa w kształcie słońca, <br /> *kielich z 1799 roku, wykonany przez złotnika reszelskiego, [[ewim:Andrzej Gerden|Andrzeja Gerdena]],<br /> *puszka srebrna z końca XVII wieku, wykonana przez złotnika [[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenza Hoffmanna]],<br /> *naczynie na oleje święte z 1651 roku,<br /> *srebrny dzban chrzcielny, wykonany przez złotnika lidzbarskiego [[ewim:Jan Bartolomowicz |Jana Bartolomowicza]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Bernard Chrystian Schmidt |Bernard Chrystian Schmidt]]<br /> *[[ewim:Johann Strunge |Johann Strunge]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Perwanger |Krzysztof Perwanger]]<br /> *[[ewim:Andrzej Gerden|Andrzej Gerden]]<br /> *[[ewim:Lorenz Hoffmann |Lorenz Hoffmann]]<br /> *[[ewim:Jan Bartolomowicz |Jan Bartolomowicz]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 141-143. <br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 2 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 204-205. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 98. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempouch. – Olsztyn : Agencja Wydawnicza Remix, 1992. – S. 79. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 103. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościoły Warmii – Gmina Lidzbark Warmiński'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=781:koscioly-warmii-gmina-lidzbark-warminski&amp;catid=22&amp;Itemid=121 www.domwarminski.pl] [dostęp 10.12.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]]<br /> [[Category:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Rog%C3%B3%C5%BC1.jpg&diff=82856 2025-02-04T08:48:26Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_w_Purdzie_Wielkiej&diff=82855 2025-02-04T08:46:59Z

<p>Maja: dodano fotografię</p> <hr /> <div>[[Image: kosciol_michal_purda_2.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol_michal_purda_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: Purda1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na początku XVI wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Purda Wielka |Purda Wielka]] (niem. Groβ Purden). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat olsztyński| powiecie olsztyńskim]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Obecna świątynia została wzniesiona w 1503 roku, w miejsce poprzedniej, drewnianej budowli. W kolejnych latach stopniowo ja rozbudowano i w 1580 roku została konsekrowana przez biskupa warmińskiego [[Marcin Kromer |Marcina Kromera]] ku czci świętego Krzyża i świętego Michała Archanioła. W 1817 roku na ceglanej obszernej kruchcie zachodniej została osadzona drewniana wieża, a w 1929 roku dobudowano nawy boczne. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół murowany z cegły z dodatkiem kamieni polnych, użytych w cokole korpusu i w przyziemiu wieży. Pierwotną nawę wzniesiono na rzucie prostokąta. Nawy boczne są węższe od nawy głównej. Korpus budowli został oszkarpowany. Kwadratowa wieża o zwężających się ścianach ku górze w przyziemiu jest murowana, wyżej drewniana o konstrukcji słupowej i oszalowana deskami. Wieńczy ją hełm ostrosłupowy pokryty gontem. W kruchcie wieży znajdują się fragmenty nie ukończonego sklepienia krzyżowo-żebrowego. Wschodni szczyt budowli zdobią blendy otynkowane na różowo. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wyposażenie wnętrza jest gównie barokowe i pochodzi z XVIII wieku. W tym właśnie okresie wykonano drewniany ołtarz główny. W jego centrum umieszczono obraz św. Michała walczącego ze smokiem, a po bokach rzeźby św. Antoniego i św. Franciszka. W górnej części znajduje się obraz przedstawiający koronację Maryi oraz rzeźby św. Katarzyny i św. Barbary. W ołtarzu bocznym lewym z 1746 roku znajduje się obraz Przemienienia Pańskiego oraz Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a także figury Mojżesza, Eliasza i świętych: Mikołaja, Wawrzyńca, Rocha, Sebastiana. W prawym ołtarzu bocznym, pochodzącym z tego samego okresu, umieszczono obrazy Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Józefa z Dzieciątkiem, a także figury św. Piotra i św. Andrzeja. Z XVIII wieku pochodzi także ambona o bogatej dekoracji rzeźbiarskiej oraz empora organowa. Prospekt organowy wykonano w 1841 roku. W kruchcie kościoła znajduje się rzeźbiarska grupa pasyjna z XVII wieku, natomiast w prezbiterium, obraz Madonny z Dzieciątkiem z 1611 roku, ufundowany przez proboszcza z Purdy – [[ewim:Błażej Ruta |Błażeja Rutę]]. Wnętrze naw zdobią klasycystyczne polichromie z początku XIX wieku. W kościele znajduje się także szereg cennych zabytków sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *[[Puszka na komunikanty z kościoła pw. św. Michała Archanioła w Purdzie Wielkiej| puszka na komunikanty]] z XVII wieku,<br /> *monstrancja późnobarokowa z 1775 roku,<br /> *kielich renesansowy z 1633 roku,<br /> *kielich z 1690 roku,<br /> *sukienka srebrna na obrazie Przemienienia Pańskiego z około 1746 roku, sygnowana przez złotnika olsztyńskiego, [[ewim:Jan Geese |Jana Geese’go]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Michała Archanioła w Purdzie|Parafia pw. św. Michała Archanioła w Purdzie]]<br /> *[[ewim:Prywatna Katolicka Szkoła Powszechna w Purdzie|Prywatna Katolicka Szkoła Powszechna w Purdzie]]<br /> *[[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]<br /> *[[ewim:Błażej Ruta |Błażej Ruta]]<br /> *[[Puszka na komunikanty z kościoła pw. św. Michała Archanioła w Purdzie Wielkiej]]<br /> *[[ewim:Jan Geese |Jan Geese]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 82. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku''. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 92-93. <br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii'' – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 73-75. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia: Wydawnictwo Region, 2012. – S. 83.<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Purda (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1501-1600]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Purda1.jpg&diff=82854 2025-02-04T08:45:52Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Ba%C5%BCyny1.jpg&diff=82708 2024-11-11T15:49:33Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Towarzystwo_Mi%C5%82o%C5%9Bnik%C3%B3w_Olsztyna&diff=82408 2023-11-14T16:19:16Z

<p>Maja: /* Władze */</p> <hr /> <div>[[Image:tmo2.jpg|thumb|right|200px|Źródło: Z archiwum WBP w Olsztynie]]<br /> [[Image:tmo4.jpg|thumb|right|200px|Źródło: Z archiwum WBP w Olsztynie]]<br /> [[Image:tmo.jpg|thumb|right|200px|Źródło: Z archiwum WBP w Olsztynie.]][[Image:tmo3.jpg|thumb|right|200px|Źródło: Z archiwum WBP w Olsztynie]]<br /> [[Image:Tmol.jpg|thumb|right|200px|[[Andrzej Józef Sassyn|Andrzej Sassyn]] - były Prezes TMO z [[Andrzej Cieślak|Andrzejem Cieślakiem]] podczas uroczystości trzeciomajowej, 2014 r.&lt;br&gt;Źródło: Archiwum [[Andrzej Cieślak|Andrzeja Cieślaka]]]]<br /> [[image:tabl konsulat.jpg|thumb|right|200px|Tablica na budynku Konsulatu Polskiego.&lt;br&gt;Źródło: Archiwum [[Andrzej Cieślak|Andrzeja Cieślaka]]]]<br /> Stowarzyszenie skupiające osoby zainteresowane działalnością na rzecz integracji mieszkańców [[ewim:Olsztyn|Olsztyna]] oraz jego rozwoju, założone w 1966 r. <br /> <br /> == Siedziba ==<br /> 10-532 Olsztyn, Plac Konsulatu Polskiego 5<br /> <br /> == Historia ==<br /> Towarzystwo Miłośników Olsztyna (TMO) zostało powołane z inicjatywy działaczy dwóch organizacji: [[Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze” |Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”]], a także Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich. Towarzystwo Miłośników Olsztyna zostało wpisane do rejestru stowarzyszeń 28 stycznia 1966 r., uzyskując w ten sposób osobowość prawną. Jego pierwsze walne zebranie odbyło się 23 marca 1966 r. w [[Dom Środowisk Twórczych |Domu Środowisk Twórczych]], późniejszej siedzibie stowarzyszenia. W gronie 20 członków-założycieli znalazły się osoby trwale zapisane w kulturze miasta: [[Stanisław Flis]], [[Balbina Świtycz-Widacka]], [[Henryk Oszczakiewicz]], [[Andrzej Wakar]], [[Ryszard Poprawski]], [[Teresa Pepłowska]], [[Julian Dadlez]], [[Bolesław Wolski]], [[Anna Kochanowska]], [[Maria Szymańska]]. W następnych latach wśród członków zarządu przewijały się również znane w Olsztynie i regionie osoby, m.in. [[Izabella Garglinowicz]], [[Zygmunt Milewski]], [[Czesław Browiński]], [[Bohdan Dzitko]], [[Eugeniusz Kochanowski]], [[Władysława Knosała]], [[Hieronim Skurpski]], [[Mirosław Swiątecki]], [[Janusz Laddy]].<br /> <br /> == Władze ==<br /> Prezesi Towarzystwa Miłośników Olsztyna:<br /> *[[Stanisław Flis]] (1966-1970)<br /> *[[Mieczysław Szczepański]] (1970-1973)<br /> *[[Witold Jarosz]] (1974-1991)<br /> *[[Andrzej Józef Sassyn]] (1991-2001)<br /> *[[Krystyna Flis]] (2001-2013)<br /> *[[Marcin Wakar]] (2013-2017)<br /> *[[Maria Dzieciątek]] (2017-)<br /> <br /> == Działalność ==<br /> Tradycyjne kierunki działań od momentu powstania Towarzystwa obejmowały obchody narodowych rocznic, upamiętnianie historycznych tradycji Olsztyna i organizację okolicznościowych imprez. W ten sposób Towarzystwo promuje i dokumentuje historię miasta. W początkach działalności powszechnie znana wśród mieszkańców Olsztyna akcja konkursowa Towarzystwa Miłośników Olsztyna ''Olsztyn miastem kwiatów i zieleni''. Pod koniec lat 70-tych wzrosła rola TMO w organizowaniu dorocznej imprezy [[Dni Olsztyna]]. Towarzystwo mogło się też pochwalić swoim udziałem organizacyjnym w Centralnych Dożynkach w 1978 r. W 1979 r. Towarzystwo Miłośników Olsztyna zainicjowało doroczny konkurs na temat wiedzy o mieście, pod hasłem ''Młody przyjaciel Olsztyna'', przeznaczony dla młodzieży szkół ponadpodstawowych. Popularność tego konkursu spowodowała, że jest on organizowany do dnia dzisiejszego. W latach 90-tych rozszerzył się zakres działania Towarzystwa. Pojawiły się też nowe inicjatywy. Jedną z nich było odtworzenie zaginionej w 1945 r. figury św. Jana Nepomucena, patronującego od 1869 r. mostowi na rzece Łynie Odsłonięcie [[Pomnik św. Jana Nepomucena w Olsztynie|figury]] nastąpiło 25 lipca 1996 r. Dla uświetnienia opisanej uroczystości ówczesny prezes Towarzystwa [[Andrzej Sassyn]] zorganizował bieg uliczny dookoła Starego Miasta, ze startem i metą obok odsłoniętej figury Nepomuka. Udany charakter imprezy sprawił, że weszła ona na stałe do kalendarza dorocznych imprez Towarzystwa Miłośników Olsztyna jako Olsztyński Uliczny Bieg Jakubowy o symboliczną muszlę - atrybut św. Jakuba, patrona miasta. Z innych inicjatyw Towarzystwa wymienić można:<br /> *wmurowanie tablicy w nowej siedzibie Towarzystwa przy Placu Konsulatu Polskiego 5, a upamiętniającej 50-lecie państwowości polskiej na Warmii i Mazurach oraz 30-lecie Towarzystwa <br /> *budowę Kolumny Orła Białego na Placu Konsulatu Polskiego (odsłoniętej 3 maja 2002 r.)<br /> *wmurowanie tablicy pamiątkowej z płaskorzeźbą wizerunku Ericha Mendelsohna na domu, w którym mieszkał (1997), a także na elewacji zaprojektowanej przez niego kaplicy przy cmentarzu żydowskim (1998)<br /> *wmurowanie tablicy poświęconej pamięci Johannesa von Leysen (Jana z Łajs), zasadźcy i pierwszego sołtysa miasta Olsztyn (1999)<br /> *nadanie przez Radę Miasta dwóm parkom miejskim imion [[Andrzej Wakar |Andrzeja Wakara]] oraz [[Izabella Garglinowicz |Izy Garglinowicz]]<br /> Stowarzyszenie jest także organizatorem lub współorganizatorem wielu innych imprez. We współpracy z Miejskim Ośrodkiem Kultury organizuje np. cyklu spotkań w Twórczym Miejscu Olsztyna. W 2009 r. Towarzystwo Miłośników Olsztyna był pomysłodawcą i współorganizatorem ogólnopolskiego Festiwalu Parodii i Pastiszu „Parodiola”. Wśród działań Towarzystwa jest również szereg imprez i przedsięwzięć, które powstają spontanicznie lub są proponowane na bieżąco przez członków stowarzyszenia lub mieszkańców. Stąd Towarzystwo jest np. kojarzone z organizacją w obrębie Starego Miasta świątecznego dekorowania przez dzieci choinki i w raz mieszkańcami wspólnego jej „zapalania”. <br /> <br /> ==Multimedia==<br /> &lt;youtube&gt;StRSjjhZLU0&lt;/youtube&gt;<br /> &lt;youtube&gt;mO6-cKbOa9s&lt;/youtube&gt;<br /> <br /> == Bibliografia ==<br /> #Flis, Krystyna: ''Minął rok jubileuszowy'' / Krystyna Flis // W: ''Kalendarz Olsztyna 2007''. – Olsztyn : Edytor Wers, 2006. – S. 272-275.<br /> #Milewski, Zygmunt: ''15 lat działalności Towarzystwa Miłośników Olsztyna : 1965-1980''. - Olsztyn, Biskupiec : ZGraf. WZSR, 1980. <br /> #Sikorski, Jerzy: ''Ruch społeczno-kulturalny w Olsztynie'' / Jerzy Sikorski // W: ''Olsztyn 1945-2005 : kultura i nauka : praca zbiorowa'' / pod red. Stanisława Achremczyka i Władysława Ogrodzińskiego. - Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2006. – S. 170-178.<br /> <br /> == Zobacz też ==<br /> *Strona internetowa [http://www.tmo.olsztyn.pl] - oficjalna strona Towarzystwa Miłośników Olsztyna <br /> <br /> [[Category:Olsztyn]]<br /> [[Category:Stowarzyszenia]]<br /> [[Category:1945-1989]]<br /> [[Category:1990-]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Bart%C5%82omieja_w_Piotraszewie&diff=82358 2023-10-18T18:20:53Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image: PietroszewoKosciolBartlomieja2023.jpg |thumb|right|400px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> &lt;nowiki&gt;Tutaj wstaw niesformatowany tekst&lt;/nowiki&gt;[[image:kosc piotraszewo.jpg|thumb|right|290px|Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Piotraszewo_gm._Dobre_Miasto.JPG Wikimedia Commons]]]<br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony pod koniec XIV wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Świątynię wybudowano na terenie wsi [[ewim:Piotraszewo |Piotraszewo]] (niem. Peterswalde). Wieś znajduje się w [[ewim:Powiat olsztyński| powiecie olsztyńskim]], w [[ewim:Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska) |gminie Dobre Miasto]].<br /> <br /> ==Historia==<br /> Świątynia została uposażona w przywileju lokacyjnym wsi w 1335 roku. Kościół zbudowano w latach 1360-1370 (informacje na temat pierwszego proboszcza w tej miejscowości pochodzą z 1363 roku). Jego powtórnej konsekracji dokonał w 1580 roku biskup warmiński [[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]. Budowlę odnawiano w latach 1738-1742 (w 1839 roku wzniesiono obecną wieżę) i 1886-1887.<br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, murowany w dolnej części ścian z kamienia narzutowego, wyżej z użyciem cegły. Posiada układ salowy. W korpusie nawowym znajdują się okna zamknięte odcinkowo. Na ścianie południowej umieszczony został zegar słoneczny z datą 1772. W ścianie wschodniej znajduje się zamurowane okno ostrołukowe pomiędzy blendami w tym samym kształcie. Ściany budowli zwieńczono szczytami sterczynowo-schodkowymi z dekoracyjnymi blendami ostrołukowymi i poziomym gzymsem. Od północy znajduje się zakrystia, w której szczycie umieszczona jest barokowa rzeźba św. Rocha. Od południa zbudowana została neogotycka kruchta, a od zachodu wieża – w dolnej kondygnacji murowana (po roku 1622), w górnej drewniana, węższa i wydzielona zadaszeniem. Wieńczy ją izbicą z nowszym, dwuspadowym daszkiem, na którym umocowano chorągiewkę z herbem biskupa [[ewim:Krzysztof Szembek |Krzysztofa Andrzeja Szembeka]]. Wnętrze nawy przykryto pozornym (drewnianym) sklepieniem kolebkowym. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> W kościele znajduje się rokokowy ołtarz główny, wykonany w 1782 roku przez [[ewim:Christian Bernard Schmidt |Christiana Bernarda Schmidta]]. Pośrodku umieszczono obraz św. Bartłomieja namalowany przez [[ewim:Józef Korzeniowski |Józefa Korzeniowskiego]] w 1780 roku. Tabernakulum oraz balustradę odgradzającą ołtarz wykonał w 1798 roku [[ewim: Christian Beniamin Schultz |Christian Beniamin Schultz]] z [[ewim:Lidzbark Warmiński|Lidzbarka Warmińskiego]]. Tego samego autora jest klasycystyczna ambona. Dwa niewielkie ołtarze boczne pochodzą z połowy XIX wieku. Chrzcielnica i kropielnica są granitowe i pochodzą prawdopodobnie jeszcze ze średniowiecza. Chór muzyczny powstał z wieku XVIII, natomiast organy w końcu XIX. Z XVIII wieku pochodzą również: ława kolatorska (stalle), późnobarokowy krucyfiks oraz lampa wieczna. Na wieży zawieszono gotycki dzwon, prawdopodobnie z XV wieku. W kościele znajdują się także cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.: <br /> *monstrancja z 1637 roku, <br /> *kielich z 1646 roku, wykonany przez złotnika z [[ewim:Jeziorany |Jezioran]] [[ewim:Michał Ruhnau |Michała Ruhnau’a]],<br /> *kielich z 1748 roku oraz pacyfikał w kształcie krzyża, wykonane przez złotnika [[ewim:Antoni Krieger |Antoniego Kriegera]] z [[ewim:Dobre Miasto |Dobrego Miasta]],<br /> *pacyfikał z 1641 roku, <br /> *medalion w kształcie tarczy (ryngraf), jako tabliczka wotywna z 1629 roku.<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Bartłomieja Apostoła w Piotraszewie|Parafia pw. św. Bartłomieja Apostoła w Piotraszewie]]<br /> *[[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Szembek |Krzysztof Andrzej Szembek]]<br /> *[[ewim:Christian Bernard Schmidt |Christian Bernard Schmidt]]<br /> *[[ewim:Józef Korzeniowski |Józef Korzeniowski]]<br /> *[[ewim: Christian Beniamin Schultz |Christian Beniamin Schultz]]<br /> *[[ewim:Michał Ruhnau |Michał Ruhnau]]<br /> *[[ewim:Antoni Krieger |Antoni Krieger]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. - Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. - S. 131-132<br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 88-89. <br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Ma%C5%82gorzaty_w_Pierzcha%C5%82ach&diff=82357 2023-10-18T18:19:04Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image: PierzchalyKosciolMalgorzatyDziewicy2023.jpg|thumb|right|400px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image: kosciol_malgorzata_pierzchaly_1.jpg|thumb|right|250px|Fot. Jacek Bogdan.&lt;br&gt;Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pierzcha%C5%82y_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_p.w._NMP-009.JPG www.commons.wikimedia.org] ]]<br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku.<br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wzniesiony w centrum wsi [[ewim:Pierzchały|Pierzchały]] (niem. Pettelkau). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat braniewski| powiecie braniewskim]], w [[ewim:Płoskinia (gmina wiejska)| gminie Płoskinia]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Kościół, pod pierwotnym wezwaniem Najświętszej Maryi Panny&lt;ref&gt;Św. Małgorzata, jako patronka drugorzędna pojawiła się w wieku XVI. Z biegiem czasu zajęła miejsce pierwszorzędne.&lt;/ref&gt;, został wzniesiony w latach 1330-1341 z myślą o osadzeniu przy nim kapituły kolegiackiej. Po przeniesieniu jej do [[ewim:Głotowo|Głotowa]] (w 1343 roku, a w 1347 do [[ewim:Dobre Miasto|Dobrego Miasta]]) zmianie uległa koncepcja architektoniczna (zbudowano mniejszy kościół). Budowę zrealizowano w trzech etapach: najpierw wzniesiono prezbiterium, następnie nawę i na końcu zakrystię. W XV wieku dostawiono do nawy kaplice od północy i południa, a na przełomie XIV i XV wieku wieżę od strony zachodniej, nadbudowaną następnie w początkach wieku XVI i podwyższoną w konstrukcji drewnianej w 1770 roku. W XVIII wieku powstała kruchta od strony południowej. Świątynię odrestaurowano 1894 roku i w tym stanie dotrwała do zakończenia drugiej wojny światowej. W 1945 roku została częściowo zniszczona. Utraciła wówczas cały bogaty wystrój wnętrza. W latach 1959-1960 budynek zaadoptowano na magazyn utworzonego na terenie wsi Państwowego Gospodarstwa Rolnego. Usunięto wówczas resztki obu kaplic i kruchty, rozebrano pozostałości szczytów i drewnianą część wieży. Nawę i prezbiterium nakryto prowizorycznie, a ich wnętrza przedzielono na kondygnacje stropami. Po likwidacji PGR-ów, w 1992 roku kościół przekazano archidiecezji warmińskiej. W 1995 roku podjęto decyzję o jego odbudowie. Po kilku latach prac rekonstrukcyjnych kościół został ponownie konsekrowany 17 października 1999 roku przez Arcybiskupa [[ewim:Edmund Piszcz|Edmunda Piszcza]]. Od początku XV wieku był to kościół filialny związany z parafią w [[ewim:Szalmia|Szalmii]] ([[Kościół pw. św. Jerzego w Szalmii|kościół]] w tej miejscowości wraz z większością okolicznych zabudowań został zniszczony w 1945 roku). Na początku lat 90-tych XX wieku włączono go do [[ewim:Parafia pw. Trójcy Świętej w Chruścielu|parafii Trójcy Świętej w Chruścielu]], a w 1996 roku utworzono tu samodzielną [[ewim:Parafia pw. św. Małgorzaty w Pierzchałach |parafię]]. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, murowany z cegły. Po stronie zachodniej znajduje się prostokątna, szersza od nawy wieża z kruchtą w przyziemiu, do której prowadzi portal ostrołukowy z profilowanymi ościeżami. Dolna kondygnacja wieży wykonana została z cegły na podmurówce z kamienia polnego. Jej elewacje podzielone zostały wąskimi blendami zamkniętymi łukiem odcinkowym. W górnej, ma konstrukcję drewnianą i jest oszalowana deskami. Wieńczy ją dach czterospadowy z dachówki. Nawę wzniesiono na planie kwadratu, prezbiterium jest prostokątne i nieco węższe, wyodrębnione jedynie we wnętrzu uskokiem. Od strony południowej przy prezbiterium znajduje się zakrystia. Korpus nawowy przykryty został dachem dwuspadowym z dachówki, a jego szczyty zdobią charakterystyczne sterczyny. W nawie i prezbiterium zachowały się fragmenty sklepień krzyżowo-żebrowych z XIV wieku, w zakrystii – z wieku XVI. Elewacje nawy i prezbiterium ozdobione zostały płycinowym, tynkowanym fryzem podokapowym, z ostrołukowymi wąskimi oknami. Prezbiterium wzmocnione zostało szkarpami. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wyposażenie kościoła zostało zniszczone w 1945 roku. Zachował się jedynie dzwon kościelny, przechowany w sąsiednim Chruścielu i średniowieczna granitowa chrzcielnica. <br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Kościół ten, obok świątyń wybudowanych w [[Kościół pw. św. Marcina z Tours w Ełdytach Wielkich|Ełdytach Wielkich]] i [[Kościół pw. św. Jerzego w Szalmii|Szalmii]] (istniejący do 1945 roku), należy do najstarszych na [[ewim:Warmia|Warmii]].<br /> *Pod koniec lat 50-tych XX wieku gotycki portal kościoła zamurowano, częściowo również˙ wejścia boczne. W ich miejsce wstawiono wrota, przez które w poprzek nawy jeździły traktory z przyczepami, składając tam m.in. sztuczne nawozy. <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Edmund Piszcz|Edmund Piszcz]]<br /> *[[Kościół pw. św. Jerzego w Szalmii]]<br /> *[[ewim:Parafia pw. Trójcy Świętej w Chruścielu|parafia pw. Trójcy Świętej w Chruścielu]]<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Małgorzaty w Pierzchałach|parafia pw. św. Małgorzaty w Pierzchałach]]<br /> *[[Kościół pw. św. Marcina z Tours w Ełdytach Wielkich]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Borzyszkowski Marian: ''Odbudowa kościoła w Pierzchałach'' / Marian Borzyszkowski // „Studia Warmińskie”. – T. 37 (2000), cz. 2, s. 383-393.<br /> #Kasprzycka, Ewa: ''Zabytki ocalały na fotografiach: kościół św. Małgorzaty'' / Ewa Kasprzycka // „Dziennik Elbląski”. – 2002, nr 167, dod. „IKAT – Gazeta Braniewska”, nr 29, s. 7.<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 168. <br /> #''Katalog zabytków sztuki. T. 2: Województwo elbląskie. Braniewo, Frombork, Orneta i okolice. Z. 1: tekst'' / pod red. Mariana Arszyńskiego i Mariana Kutznera. - Warszawa : Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1980. - S. 174-175.<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat braniewski]] <br /> [[Category:Płoskinia (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Miko%C5%82aja_i_%C5%9Bw._Augustyna_w_Lamkowie&diff=82356 2023-10-18T18:16:15Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image: LamkowoKosciolMikolajaAugustyna20023.jpg|thumb|right|400px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image: kosciol_mikolaj_lamkowo_1a.jpg|thumb|right|300px|Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w połowie XVIII wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum wsi [[ewim:Lamkowo |Lamkowo]] (niem. Groβ Lemkendorf). Wieś położona jest w [[ewim:Barczewo (gmina miejsko-wiejska)|gminie Barczewo]] w [[ewim:Powiat olsztyński| powiecie olsztyńskim]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwszy kościół w tej miejscowości powstał wkrótce po lokacji wsi z 1363 roku. W czasie wojen wieś wraz z kościołem uległy całkowitemu zniszczeniu. Nowa drewniana budowla została poświęcony przez biskupa włocławskiego [[ewim:Stanisław Karnkowski |Stanisława Karnkowskiego]] w 1574 roku ku czci Najświętszej Maryi Panny i świętego Augustyna. Po pożarze w XVII wieku zbudowano w tym samym miejscu trzeci kościół, czwarty zaś, którego fragmenty są zachowane, konsekrował w dniu 5 lipca 1748 roku biskup warmiński [[ewim:Adam Stanisław Grabowski |Adam Stanisław Grabowski]], ku czci świętego Mikołaja i świętego Augustyna, co zostało upamiętnione drewnianą tablicą z herbem i insygniami biskupa. W 1830 roku wieża kościelna została uszkodzona w wyniku pożaru. Odbudowano ją w 1831 roku. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół późnobarokowy, orientowany, salowy, murowany z cegły. Wzniesiono go na planie prostokąta, z wieżą od zachodu i zakrystią od wschodu. W bramie otaczającego go ogrodzenia znajdują się dwie wnęki, w których umieszczono barokowe rzeźby świętych Mikołaja i Augustyna.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> We wnętrzu znajduje się ołtarz główny z końca XVIII wieku z obrazami: Przemienienia Pańskiego, Boga Ojca w obłokach i z figurami aniołów. Ołtarze boczne pochodzą z warsztatu rzeźbiarskiego [[ewim:Chrystian Bernard Schmidt|Chrystiana Bernarda Schmidta]] z [[ewim:Reszel|Reszla]]. W lewym ołtarzu bocznym umieszczono rokokowe obrazy św. Mikołaja i św. Augustyna, natomiast w prawym, wykonane w tym samym stylu, obrazy Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła – wszystkie wykonane w XIX wieku. Resztki ambony oraz chór muzyczny pochodzą z połowy XVIII wieku. W kościele znajdują się także: relief z motywem Piety w barokowej ramie z XVIII wieku (na wieży), kilka rzeźb barokowych i późnobarokowy krucyfiks (w przedsionku), późnobarokowa chrzcielnica, a także cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym: <br /> *monstrancja z 1753 roku, puszka z około 1757 roku i pacyfikał w formie krzyża, wykonane przez [[ewim:Jan Geese |Jana Geese]], złotnika z [[ewim:Olsztyn |Olsztyna]],<br /> *kielich z 1627 roku, ufundowany przez [[ewim:Jan Niederhof |Jana Niederhofa]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Mikołaja w Lamkowie|Parafia pw. św. Mikołaja w Lamkowie]]<br /> *[[ewim:Stanisław Karnkowski |Stanisław Karnkowski]]<br /> *[[ewim:Adam Stanisław Grabowski |Adam Stanisław Grabowski]]<br /> *[[ewim:Jan Geese |Jan Geese]]<br /> *[[ewim:Jan Niederhof |Jan Niederhof]]<br /> *[[ewim:Chrystian Bernard Schmidt|Chrystian Bernard Schmidt]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 102. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 60.<br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii.'' – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 47-49. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościoły Warmii - Gmina Barczewo'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=88#lamkowo www.domwarminski.pl] [dostęp 26.11.2013 r.]<br /> *''Lamkowo: wieś starsza niż Olsztyn'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://mojemazury.pl/64840,Lamkowo-wies-starsza-niz-Olsztyn.html#axzz2mxI7Hjj0 www.mojemazury.pl] [dostęp 09.12.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Barczewo (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1701-1800]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._El%C5%BCbiety_w_Kraszewie&diff=82355 2023-10-18T18:14:41Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image: Kraszewo Kosciol Elzbiety 2023.jpg|thumb|right|400px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[image:kosc kraszewo.jpg|thumb|right|290px|Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kraszewo_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82.jpg Wikimedia Commons]]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XVII wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim:Kraszewo (powiat lidzbarski)|Kraszewo]] (niem. Reichenberg). Wieś położona jest w [[ewim:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska) |gminie Lidzbark Warmiński]], w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Kościół w tej miejscowości istniał już prawdopodobnie w pierwszej połowie XIV wieku Z 1345 roku pochodzą bowiem informacje na temat tutejszego proboszcza. Świątynia została spalona w 1651 roku. W kolejnych latach stopniowo ją odbudowano. W 1718 roku dobudowano do niej prezbiterium od strony wschodniej, a w 1858 roku rozebrano drewnianą wieżę i dwa lata później zastąpiono ją konstrukcją murowaną. W 1861 roku przykryto nawę stropem płaskim. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół orientowany, murowany z cegły i posadowiony na cokole z kamieni polnych. Od strony wschodniej znajduje się wielobocznie zamknięte prezbiterium, ozdobione rzędem odcinkowo zamkniętych okien oraz wnęk, od zachodu - trzykondygnacyjna, neogotycka wieża dzwonnicza, zwieńczona spiczastym, ostrosłupowym dachem. Dwuspadowy dach nawy zdobi wieżyczka na sygnaturkę, zwieńczona iglicą. Wewnątrz, nawę przykryto stropem płaskim, a prezbiterium sklepieniem kolebkowym z lunetami. Znajdujące się po bokach prezbiterium, dwie zakrystie mają sklepienia krzyżowe, a dawna zakrystia – obecna kaplica chrzcielna – sklepienie kolebkowe. W prezbiterium znajduje się polichromia ścienna, wykonana w 1726 roku przez [[ewim:Maciej Meyer |Macieja Meyera]], nadwornego malarza biskupów warmińskich, natomiast na sklepieniu kaplicy chrzcielnej malarska dekoracja o motywach rokokowych z drugiej połowy XVIII wieku. Kościół otoczony jest murem, a na przykościelnym cmentarzu stoi barokowa kaplica św. Rocha z 1716 roku.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Znajdujące się w tym kościele ołtarze pochodzą z około 1800 roku i zostały wykonane w warsztacie [[ewim:Chrystian Bernard Schultz |Chrystiana Bernarda Schultza]] w [[ewim:Lidzbark Warmiński |Lidzbarku Warmińskim]]. W ołtarzu głównym umieszczono rzeźby uosabiające Wiarę i Nadzieję oraz obrazy z drugiej połowy XIX wieku: św. Elżbiety i Chrystusa. W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy św. Rocha z 1878 roku (w lewym) i Najświętszej Maryi Panny z 1875 roku (w prawym). Kościelna ambona została wykonana w pierwszej połowie XIX wieku, natomiast chór muzyczny i prospekt organowy około połowy wieku XVIII. W kościele znajdują się także cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *krzyż relikwiarzowy późnogotycki z drugiej połowy XV wieku,<br /> *kielich z 1710 roku oraz kadzielnica i łódka z około 1700 roku, wykonane przez złotnika z [[ewim:Lidzbark Warmiński |Lidzbarka Warmińskiego]], [[ewim:Michał Bartolomowicz |Michała Bartolomowicza]],<br /> *pacyfikał w formie krzyża, wykonany przez złotnika olsztyńskiego [[ewim:Jan Geese|Jana Geese]].<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Elżbiety w Kraszewie|Parafia pw. św. Elżbiety w Kraszewie]]<br /> *[[ewim:Maciej Meyer |Maciej Meyer]]<br /> *[[ewim:Chrystian Bernard Schultz |Chrystian Bernard Schultz]]<br /> *[[ewim:Michał Bartolomowicz |Michał Bartolomowicz]]<br /> *[[ewim:Jan Geese|Jan Geese]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 71-73. <br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 200-201. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 56.<br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 103. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościoły Warmii – Gmina Lidzbark Warmiński'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=781 www.domwarminski.pl] [dostęp 14.11.2013 r.]<br /> *''Kościół p.w. św. Elżbiety – Kraszewo'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://gminalidzbark.pnet.pl/pl/zabytki/21-kosciol-pw-sw-elzbiety-kraszewo.html www.gminalidzbark.pnet.pl] [dostęp 14.11.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> <br /> [[Category:Powiat lidzbarski]]<br /> [[Category:Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1601-1700]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Walentego_i_%C5%9Bw._Rocha_w_Klewkach&diff=82354 2023-10-18T18:13:31Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image:Klewki Kosciol Walentego 2023.jpg|thumb|right|400px|Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image:klewki.jpg|thumb|right|350px|© Mirosław Garniec]]<br /> [[Image: kosciol_walenty_klewki_1a.jpg|thumb|right|350px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol_walenty_klewki_2a.jpg|thumb|right|350px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w XV wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum wsi [[ewim:Klewki |Klewki]] (niem. Klaukendorf). Wieś położona jest 6 km od [[ewim:Olsztyn |Olsztyna]] przy trasie na [[ewim:Szczytno |Szczytno]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwszy kościół w tej miejscowości wzniesiono około 1352 roku. Został on jednak zniszczony w wyniku pożaru na początku XV wieku. Po odbudowie, został konsekrowany w 1581 roku przez biskupa warmińskiego [[Marcin Kromer |Marcina Kromera]] ku czci św. Marii Magdaleny. I ta budowla ucierpiała w wyniku pożaru w 1718 roku. W trakcie odbudowy przemurowano wówczas okna, dobudowano drewniana wieżę i położono nowy strop nad nawą. Następnie kościół został ponownie konsekrowany w 1720 roku przez biskupa pomocniczego [[ewim:Jan Franciszek Kurdwanowski |Jana Franciszka Kurdwanowskiego]] ku czci św. Walentego i św. Rocha. Gruntowny remont kościoła, połączony z częściową przebudową miał również miejsce w 1829 roku. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki, orientowany, wzniesiony z kamienia polnego i cegły, na kamiennej podmurówce. Do nawy głównej, od strony północnej przylega zakrystia, a od strony zachodniej, drewniana wieża. Cechą charakterystyczna wieży jest to, iż w dolnej części jej ściany są pochylone do środka, natomiast w górnej są pionowe. Ściany nawy są oszkarpowane. Jej wnętrze o charakterze salowym przykryte zostało drewnianym stropem. Znajduje się na nim polichromia wykonana w latach 1720-1737, prawdopodobnie przez [[ewim:Matthias Meyer |Matthiasa Meyera]]. Malowidła w stylu barokowo-ludowym przedstawiają postacie Immaculaty, św. Walentego i św. Rocha w ornamentalnym obramieniu. Na obrzeżach znajdują się malowane medaliony z Tajemnicami Różańca. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Późnobarokowy ołtarz główny, z końca XVIII wieku pochodzi prawdopodobnie z warsztatu [[ewim:Chrystian Bernard Schmidt |Chrystiana Bernarda Schmidta]] z [[ewim:Reszel |Reszla]]. Umieszczono w nim obraz św. Walentego w intarsjowanej ramie z 1768 roku. W ołtarzu bocznym lewym z lat 1720-1730 znajduje się obraz Ukrzyżowania w środku i Rodziny Najświętszej Maryi Panny w zwieńczeniu. W prawym ołtarzu bocznym znajduje się barokowy obraz św. Rocha okryty srebrną sukienką, a w zwieńczeniu obraz Matki Boskiej Bolesnej z siedmioma metalowymi mieczami. Barokowa ambona, ze sceną Chrystusa nauczającego w świątyni, wyróżniona została iluzjonistycznym wizerunkiem drzwi,. Chór muzyczny i organy pochodzą z XVIII wieku. W bocznej wnęce umieszczono ludową Pietę z XVI wieku, natomiast na belce tęczowej późnogotycką Grupę Ukrzyżowania z około 1520 roku. W kościele znajduje się także szereg cennych zabytków sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *[[Monstrancja z kościoła pw. św. Walentego i św. Rocha w Klewkach|monstrancja]] z 1752 roku, pacyfikał z 1750 roku, kadzielnica, puszka z około 1753 roku oraz sukienka srebrna na obrazie św. Rocha, wykonane przez złotnika z [[ewim:Olsztyn |Olsztyna]], [[ewim:Jan Geese |Jana Geese’go]].<br /> *kielich renesansowy z 1603 roku, ufundowany przez kanonika [[ewim:Jan Woraiński |Jana Woraińskiego]], <br /> *kielich z 1682 roku. <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Walentego w Klewkach|Parafia pw. św. Walentego w Klewkach]]<br /> *[[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]<br /> *[[ewim:Jan Franciszek Kurdwanowski |Jan Franciszek Kurdwanowski]]<br /> *[[ewim:Matthias Meyer |Matthias Meyer]]<br /> *[[ewim:Chrystian Bernard Schmidt |Chrystian Bernard Schmidt]]<br /> *[[Monstrancja z kościoła pw. św. Walentego i św. Rocha w Klewkach]]<br /> *[[ewim:Jan Geese |Jan Geese]]<br /> *[[ewim:Jan Woraiński |Jan Woraiński]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 84-87.<br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku''. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 53-54. <br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii''. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 42-44. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempołuch. – Olsztyn : Remix, 1992. – S. 109-110. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 84. <br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> <br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Purda (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1401-1500]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Wawrzy%C5%84ca_w_Gutkowie&diff=82353 2023-10-18T18:11:44Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div><br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na terenie wsi [[ewim:Gutkowo|Gutkowo]] pod koniec XIV wieku. <br /> [[Image: Gutkowo Kosciol Wawrzynca2023.jpg|thumb|right|400px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> ==Lokalizacja==<br /> Świątynia została wybudowana w ówczesnej wsi [[ewim:Gutkowo|Gutkowo]]. Dziś jest to dzielnica [[ewim:Olsztyn |Olsztyna]], a sama budowla znajduje się przy ul. Bałtyckiej 135. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Kościół został wzniesiony pod koniec XIV wieku. W dniu 26 kwietnia 1500 roku jego konsekracji dokonał biskup warmiński pomocniczy [[ewim:Jan Wilde|Jan Wilde]]. Początkowo świątynią opiekowali się księża z Olsztyna. Samodzielną placówką duszpasterską została w 1871 roku. W 1957 roku [[ewim:Parafia pw. św. Wawrzyńca w Olsztynie|parafię]] objęli księża salezjanie, którzy opiekują się nią do dnia dzisiejszego.<br /> <br /> ==Opis==<br /> Świątynia została wybudowana w stylu późnogotyckim. Wzniesiono ją z cegły o polskim wiązaniu, na granitowym fundamencie, na planie prostokąta (28 x 11,80 m). Prostokątny kształt mają też okna. Ściany wewnętrzne i zewnętrzne posiadają duże półkoliste ostrołukowe wnęki. Od strony zachodniej znajduje się wieża, zbudowana w dolnej części z wypalanej cegły i kamieni. Górna jej część pochodzi z XVIII wieku; składa się z filarów murowanych, oszalowanych deskami. Ozdobą wieży jest fryz z terakotowych płytek przedstawiający kobiece popiersia i motywy roślinne. Na szczycie wieży znajduje się chorągiewka ze św. Wawrzyńcem, patronem kościoła, i datą 1778 rok. Po północnej stronie kościoła dobudowano kaplicę chrzcielną i zakrystię. W wieżyczce po stronie wschodniej (nad prezbiterium) znajduje się mały dzwon. Dwa [[Dzwony z Kościoła pw. św. Wawrzyńca w Gutkowie |duże dzwony]] zostały zdemontowane w 1942 r. i miały zostać przeznaczone na cele wojenne. Obecnie znajdują się w Niemczech.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wnętrze kościoła zdobi późnobarokowe wyposażenie. Poza ołtarzem głównym, są tam dwa ołtarze boczne przeniesione pod koniec XIX wieku z olsztyńskiego [[Kościół pw. Świętego Krzyża w Olsztynie |kościoła pod wezwaniem Świętego Krzyża]]. W środku ołtarza głównego znajduje się, namalowany techniką olejną, obraz św. Wawrzyńca. Otaczają go dwie kolumny romańsko-koszyczkowe i dwa rzeźbione w drewnie anioły. Ołtarz wieńczą w części centralnej Gołębica w glorii oraz alegorie Nadziei i Męstwa. Ołtarz boczny (XVIII w.), usytuowany po lewej stronie, poświęcony jest Matce Boskiej Bolesnej. W centralnej jego części znajduje się obraz Zdjęcie z Krzyża z 1914 r. Po obu jego stronach znajdują się znajdują się spiralne kolumienki. Nieco wyżej umieszczono ośmioboczny obraz św. Marii Magdaleny, a w zwieńczeniu obraz chusty św. Weroniki między rzeźbami świętych Piotra i Pawła. Po prawej stronie ołtarza głównego znajduje się ołtarz św. Andrzeja (XVIII w.). W centralnej jego części znajduje się obraz św. Andrzeja, nieco powyżej obraz św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus, a w zwieńczeniu obraz św. Mikołaja – po obu jego stronach znajdują się figury dwóch biskupów. Na wyposażenie kościoła składa się również XVIII-wieczna barokowa, drewniana, polichromowana ambona. Zdobią ją małe kolumienki i rzeźbione ornamenty roślinne, malowidło Dobrego Pasterza, baldachim, na którym znajduje się rzeźbiona Gołębica w promieniach oraz figura św. Wawrzyńca. Do zabytków należy zalicza się także barokowy konfesjonał z końca XVII wieku, ustawiony pod chórem, i rzeźbę Matki Boskiej stojącej na księżycu.<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *Świątynia przez długi czas służyła trędowatym, którym nie wolno było wejść w obręb murów miejskich Olsztyna. Z tego czasu zachował się ślad po okienku w murze, przez które podawano chorym komunię.<br /> *W 1807 r. z kościelnej wieży Napoleon Bonaparte miał podobno obserwować potyczkę wojsk francuskich i rosyjskich w pobliskim Jonkowie.<br /> *We wrześniu 2007 r. rozpoczęto w kościele badania archeologiczne. Pod warstwą współczesnych tynków, odkryto wówczas średniowieczne malowidła (prawdopodobnie z końca XIV wieku). Ze względu na ich kompletność i stan zachowania zostały uznane za niezwykle cenne. W dwóch wnękach w kształcie okien, znajdujących się obok ołtarza, konserwatorzy odkryli zarysy postaci świętego, w innych kolorowe obramowania. <br /> *Badając przyczynę pęknięć w murze, archeolodzy zrobili wykop przy jednej ze ścian kościoła i natknęli się na bardzo dobrze zachowany pochówek kobiety z dobrze zachowanymi elementami średniowiecznego ubioru.<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Jan Wilde|Jan Wilde]]<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Wawrzyńca w Olsztynie|parafia pw. św. Wawrzyńca w Olsztynie]]<br /> *[[Dzwony z Kościoła pw. św. Wawrzyńca w Gutkowie]]<br /> *[[Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie]]<br /> *[[Kościół pw. Świętego Krzyża w Olsztynie]]<br /> *[[Kościół garnizonowy pw. Matki Bożej Królowej Polski w Olsztynie]]<br /> *[[Kościół ewangelicko-augsburski pw. Chrystusa Zbawiciela w Olsztynie]]<br /> *[[Kościół pw. Chrystusa Króla i św. Franciszka w Olsztynie]]<br /> *[[Kościół pw. św. Józefa w Olsztynie]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Brzezińska, Magda: ''Gotyckie tajemnice kościoła w Gutkowie'' / Magda Brzezińska // „Gazeta Wyborcza”. – 2007, nr 228, dod. „Olsztyn”, s. 1. <br /> #Brzezińska, Magda: ''W czepcu z mosiężnej nitki pochowana'' / Magda Brzezińska // „Gazeta Wyborcza”. – 2007, nr 230, dod. „Olsztyn”, s. 4. <br /> #Kopiczko, Andrzej: ''Kościoły i kaplice w Olsztynie'' / Andrzej Kopiczko. - Olsztyn: AD REM, 2000. – S. 19-24. <br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej'': praca zbiorowa. red. Bronisław Magdziarz. T. 1. - Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 54-55.<br /> #Ulatowska, Urszula: ''Zabytki średniowieczne i szlak gotyku ceglanego'' / Urszula Ulatowska // „Renowacje i Zabytki”. – 2013, nr 4, s. 49.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościół p.w. św. Wawrzyńca'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.atrakcje.olsztyn.pl/Koscioly/kocio-pw-w-wawrzyca.html www.atrakcje.olsztyn.pl] [dostęp 21.09.2013]<br /> *''Olsztyn: odkryj zabytki, Urząd Miasta Olsztyn Wydział Kultury, Promocji i Turystyki'', dokument zamieszczony na stronie internetowej [http://www.olsztyn.eu/fileadmin/katalogi_wydzialowe/kultura/wydawnictwa/zabytki_pl.pdfwww.olsztyn.eu] [dostęp 20 września 2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Kategoria:Napoleon na Warmii i Mazurach]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]] <br /> [[Category:Olsztyn]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Miko%C5%82aja_w_Grz%C4%99dzie&diff=82352 2023-10-18T18:09:02Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image: Grzeda Kosciol Mikolaja.jpg|thumb|right|400px| Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image: kosciol_mikolaj_grzeda_1a.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol_mikolaj_grzeda_2a.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> <br /> [[Image: kosciol_mikolaj_grzeda_3.jpg|thumb|right|200px| Fot. Andrzej Grabowski. Ołtarz główny z obrazem patrona, św. Mikołaja.&lt;br&gt;Źródło: [http://bisztynek.wm.pl/5062-15167,Kosciol-sw-Mikolaja-w-Grzedzie,123823.html? www.bisztynek.wm.pl] ]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum wsi [[ewim:Grzęda |Grzęda]] (niem. Sturmhübel). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat bartoszycki| powiecie bartoszyckim]], w [[ewim:Bisztynek (gmina miejsko-wiejska) |gminie Bisztynek]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Świątynia pochodzi z drugiej połowy XIV wieku. Kamienną, salową budowlę ufundowali prawdopodobnie lokalni rycerze pruskiego pochodzenia. Po wojnach polsko-krzyżackich budynek był w tak złym stanie, iż w połowie XVI wieku odbudowano go z użyciem cegły. W 1581 roku biskup warmiński [[Marcin Kromer |Marcin Kromer]] konsekrował go ku czci św. Mikołaja. W 1754 roku kościół został zniszczony w wyniku pożaru. Odbudowę przeprowadzono w latach 1755-1757, a ponownej jego konsekracji dokonał biskup [[Ignacy Krasicki |Ignacy Krasicki]] w dniu 16 października 1779 roku. W 1783 roku powstał szczyt wschodni budowli, w 1898 roku jej korpus został przedłużony ku zachodowi, a w 1900 roku wzniesiono wieżę dzwonniczą. <br /> <br /> Pod koniec kwietnia 2014 roku spłonęła część prezbiterium z drewnianym stołem ołtarzowym i częścią balustrady &lt;ref&gt; Więcej informacji na stronach internetowego wydania Gazety Olsztyńskiej http://bisztynek.wm.pl/201025,Pozar-w-kosciele-sw-Mikolaja-w-Grzedzie.html &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół gotycki (po odbudowie z XVIII wieku nadano mu wygląd barokowy), orientowany, murowany do połowy wysokości z kamieni polnych, wyżej z cegły, wzniesiony na rzucie prostokąta. Od strony północnej znajduje się zakrystia, od południa kruchta a od zachodu czworoboczna wieża zwieńczona dzwonowym hełmem. Szczyt wschodni o falistej linii spływów zwieńczony został blaszaną wieżyczką na sygnaturkę, na której znajduje się chorągiewka z datą 1889. Kruchtę i nawę przykryto dachem siodłowym, zakrystię – dachem pulpitowym, wspólnym z częścią nawową. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wystrój i wyposażenie wnętrza jest późnobarokowe oraz rokokowe i pochodzi z drugiej połowy XVIII wieku. Ołtarz główny i ambona zostały wykonane w pracowni [[ewim:Krzysztof Pervanger |Krzysztofa Pervangera]] z [[ewim:Tolkmicko |Tolkmicka]]. Rokokowy jest ołtarz boczny, chór muzyczny o wybrzuszonej balustradzie wspartej na parze kolumn, a także prospekt organowy i konfesjonały. Szereg figur i dekoracji rokokowych pochodzi z warsztatu rzeźbiarskiego [[ewim:Chrystian Bernard Schmidt|Chrystiana Bernarda Schmidta]] z [[ewim:Reszel|Reszla]]. Zawieszony na wieży dzwon został odlany przez [[ewim:Marek Ulman |Marka Ulmana]] w [[ewim:Królewiec |Królewcu]] w 1596 roku. W kościele znajduje się także rzeźba Matki Boskiej z XVI wieku i Pieta z wieku XIX oraz szereg cennych zabytków sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *[[Monstrancja z kościoła pw. św. Mikołaja w Grzędzie |monstrancja z XVII wieku]] i pacyfikał z 1664 roku, wykonane przez złotnika z [[ewim:Jeziorny |Jezioran]], [[ewim:Michał Ruhnau |Michała Runhau’a]],<br /> *[[Krzyż relikwiarzowy z kościoła pw. św. Mikołaja w Grzędzie|krzyż relikwiarzowy z XVI wieku]],<br /> *kielich z 1745 roku,<br /> *lampka wieczna z 1740 roku, wykonana przez złotnika z [[ewim:Dobre Miasto |Dobrego Miasta]] [[ewim:Antoni Krieger |Antoniego Kriegera]], <br /> *naczynie do olejów z puncą złotnika MB z początku XVIII wieku. <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Mikołaja w Grzędzie|Parafia pw. św. Mikołaja w Grzędzie]]<br /> *[[Marcin Kromer |Marcin Kromer]]<br /> *[[Ignacy Krasicki |Ignacy Krasicki]]<br /> *[[ewim:Antoni Krieger |Antoni Krieger]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Pervanger |Krzysztof Pervanger]]<br /> *[[ewim:Marek Ulman |Marek Ulman]]<br /> *[[Monstrancja z kościoła pw. św. Mikołaja w Grzędzie]]<br /> *[[Krzyż relikwiarzowy z kościoła pw. św. Mikołaja w Grzędzie]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 272-273. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku''. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 48-49. <br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii''. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 30-32. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempołuch. – Olsztyn : Remix, 1992. – S. 15. <br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 171-172. <br /> <br /> ==Linki==<br /> #''Grzęda: Kościół parafialny św. Mikołaja z XIV w.'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://zabytki.ocalicodzapomnienia.eu/zabytek-2-9-1-39.html www.zabytki.ocalicodzapomnienia.eu] [dostęp 11.12.2013 r.]<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> <br /> [[Category:Powiat bartoszycki]]<br /> [[Category:Bisztynek (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Sanktuarium_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Sakramentu_i_M%C4%99ki_Pa%C5%84skiej_w_G%C5%82otowie&diff=82351 2023-10-18T18:06:47Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>Sanktuarium Najświętszego Sakramentu i Męki Pańskiej w Głotowie /Glotowie - 1722-1726<br /> [[Image:Glotowo Sanktuarium Najswietszego Sakramentu.jpg|thumb|right|400px|Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image:Glotowo sank.jpg|thumb|right|400px|Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> <br /> == Historia &lt;br&gt; ==<br /> <br /> W XIII wieku, gdy chrześcijaństwo obejmowało Prusy, w Głotowie wzniesiono drewniany kościół parafialny pod wezwaniem św. Andrzeja. Początek wsi dał dokument lokacyjny wystawiony 12 marca 1313 roku przez biskupa warmińskiego [[ewim:Eberhard z Nysy|Ebenharda z Nysy]]. W 1343 r. staraniem biskupa [[ewim:Herman z Pragi|Hermana z Pragi]] została przeniesiona z [[ewim:Pierzchały|Pierzchał]] do [[ewim:Głotowo|Głotowa]] kapituła kolegiacka. Cztery lata później została ona na stałe osadzona w Dobrym Mieście a prepozyt dobromiejski był z urzędu proboszczem Głotowa.<br /> W I połowie XIV w. w cudowny sposób odnaleziono tu zakopaną w ziemi Przenajświętszą Hostię , którą ukryto w ziemi przed najazdem pogańskich Litwinów i Prusów. Miejsce zaczęli licznie odwiedzać pielgrzymi. Nasilający się w ciągu wieków ruch pielgrzymkowy spowodował, że w 1726 r. wzniesiono większą, barokową świątynię istniejącą po dzień dzisiejszy. Budowniczym kościoła był [[ewim:Jan Krzysztof Reimers|Jan Krzysztof Reimers]], konwertyta osiadły w [[ewim:Orneta|Ornecie]]. Kamień węgielny poświęcił 22 sierpnia 1722 r. biskup [[ewim:Krzysztof Szembek|Krzysztof Szembek]], który cztery lata później konsekrował świątynię na cześć Najświętszego Zbawiciela i Świętego Floriana.<br /> == Architektura i wnętrze &lt;br&gt; ==<br /> <br /> Kościół murowany, z cegły na zaprawie wapiennej, na niskiej kamienno - ceglanej podmurówce. Obramienia okien i drzwi oraz fryzy są tynkowane. Świątynia jest orientowana, wzniesiona w stylu barokowym, na planie prostokąta (bryła zwarta, prosta). To budowla jednonawowa, w jej sylwetce dominuje wieża czterokondygnacyjna, nakryta hełmem (1854) o barokowym, baniastym kształcie. Na ścianach korpusu od wschodu i południa zachowały się aż trzy zegary słoneczne.<br /> Wnętrze świątyni ma typowe w architekturze baroku rozwiązanie ścienno – filarowe. Filary przyścienne wciągnięte są do środka budowli – to zabieg konieczny dla udźwignięcia sklepień. Filary tworzą wzdłuż bocznych ścian rząd głębokich wnęk, a zarazem jakby płytkich kaplic mieszczących boczne ołtarze i okna. W połowie wysokości owych wnęk przebiega empora. Ściany świątyni są marmuryzowane - pokryte stiukową okładziną. Wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami na gurtach.<br /> W XIX wieku Głotowo zatraciło charakter miejsca pielgrzymkowego ku czci Najświętszego Sakramentu. Dopiero po wybudowaniu Kalwarii zaczęło znowu przyciągać czcicieli Męki Pańskiej.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wystrój kościoła jest jednorodny i ma charakter późnobarokowy. Ołtarz główny pochodzi z 1726 roku. Jego autorem jest [[ewim:Jan Krüger |Jan Krüger]] z [[ewim:Królewiec|Królewca]]. Znajdują się na nim: rzeźby Mojżesza i Aarona, św. Józefa i św. Anny, a także obrazy: Ostatnia Wieczerza z 1672 roku (według Leonarda da Vinci), Wniebowzięcie oraz przedstawienia św. Andrzeja, św. Floriana, św. Antoniego i św. Jana Nepomucena. Na uwagę zasługuje tabernakulum, wykonane przez [[ewim:Wilhelm Biereichel| Wilhelma Biereichela]] oraz balustrada przed ołtarzem z 1800 roku. Dwa boczne ołtarze regencyjne poświęcone zostały w 1741 roku. Dawniej w lewym ołtarzu przechowywana była cudowna hostia. W świątyni znajduje się również regencyjna ambona z około 1730 roku. Jej autorem jest [[ewim:Wojciech Reibenschu |Wojciech Reibenschu]] z [[ewim:Lidzbark|Lidzbarka]]. Późnobarokową chrzcielnicę, ogrodzoną efektowną kutą zagrodą, wykonał w 1730 roku [[ewim:Hermann Katenbringk |Hermann Katenbringk]] z [[ewim:Dobre Miasto|Dobrego Miasta]]. Z XVIII wieku pochodzą barokowe stalle i ławy oraz trzy rokokowe konfesjonały. <br /> <br /> == Witraże&lt;br&gt; ==<br /> <br /> Okna kościoła to secesyjne figuralne witraże , które w 1877 roku wykonał [[ewim:Christoph Rings|Christoph Rings]] z Koeln. Przedstawiają one postaci Mojżesza, Jana Chrzciciela oraz sceny biblijne: „Eliasz i Anioł”, „Józef Namiestnikiem Egiptu”, „Narodzenie Jezusa”, „Ofiara Abrahama”.<br /> <br /> Witraże te należą do najpiękniejszych na [[ewim:Warmia|Warmii]]. Wykonane są ze szkła barwionego, żelaza i ołowiu o wymiarach 320 x 160 cm w formie wysokiego prostokąta, górą zamkniętego łukiem odcinkowym. <br /> Na tle architektonicznym (w każdym z okien portal o zróżnicowanych formach i detalu architektonicznym) znajduje się przedstawienie figuralne. U dołu umieszczono tablicę z ornamentem zwijanym po bokach, na niej zaś cytaty z biblii. <br /> <br /> W kościele znajdują się również cztery witraże przedstawiające ewangelistów : Św. Marka, Św. Łukasza, Św. Mateusza i Św. Jana. Wykonane są ze szkła barwionego, żelaza i ołowiu o wymiarach 110 x 95 cm w formie niskiego prostokąta, górą zamkniętego łukiem odcinkowym, podzielonego żelaznymi sztabami na kwatery.<br /> <br /> Wzdłuż krawędzi znajduje się szeroka bordiura, a w polu postacie ewangelistów, ukazane w obramieniu złożonym z trój liścia i trójkąta równobocznego. Obok ewangelistów znajdują się zwierzęta są to symboliczne przedstawienia tych czterech ewangelistów.<br /> <br /> == Kalwaria Warmińska &lt;br&gt; == <br /> <br /> <br /> Obok głotowskiej świątyni, w malowniczym wąwozie znajduje się wspaniała Kalwaria Warmińska, zbudowana w latach 1878-1894. Prace rozpoczął ks. [[ewim:Ferdynand Engelbrecht|Ferdynand Engelbrecht]] przy wsparciu [[ewim:Jana Merterna|Jana Merterna]], dziedzica z Glotowa, który wcześniej odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Stamtąd przywiózł pomysł wybudowania w swojej wsi Kalwarii wzorowanej na jerozolimskiej.<br /> Co do długości i ukształtowania terenu, Kalwaria Warmińska wiernie naśladuje jerozolimską Drogę Krzyżową. Jak podają kroniki ludność katolicka diecezji warmińskiej tłumnie zgłaszała się do pracy, składając przy tym hojne ofiary pieniężne.<br /> <br /> Wąwóz pod Kalwarię wykonano ręcznie wykorzystując przy tym niewielki jar ze strumykiem. Wiernie odtworzono długość i nachylenie Drogi Krzyżowej z Jerozolimy.W ciągu 16 lat budowy w pracach uczestniczyło około 70 tysięcy ludzi.<br /> <br /> == Architektura i wnętrze kapliczek &lt;br&gt; == <br /> <br /> Małe kamyczki, które Jana Merterna,znalazł na Drodze Krzyżowej w Jerozolimie zabrał ze sobą jako relikwie.zamierzając umieścić je w mających powstać kaplicach - stacjach.<br /> Umieszczono je w każdej stacji Kalwarii,w drewnianych krzyżach przykrytych kloszami. Do dziś zachowały się one już tylko w niektórych kaplicach.<br /> <br /> W murowanych z kamienia i cegły neoromańskich i neogotyckich kaplicach znajdują się artystycznie wykonane rzeźby, ukazujące naturalistycznie mękę Chrystusa. <br /> Oprócz 14 stacji Drogi Krzyżowej utworzono także grotę Matki Bożej z Lourdes ze źródłem oraz kaplicę modlitwy Pana Jezusa w Ogrójcu.<br /> <br /> W piątek 18 maja 1894 roku ówczesny biskup warmiński [[ewim:Andrzej Thiel|Andrzej Thiel]] dokonał poświęcenia Kalwarii. Po wybudowaniu Drogi Krzyżowej Głotowo stało się centrum czcicieli Męki Pańskiej. <br /> <br /> Kalwaria Warmińska w Głotowie zwana też Warmińską Jerozolimą liczy już sobie ponad sto lat i należy do najpiękniejszych w Polsce.<br /> == Multimedia&lt;br&gt; ==<br /> <br /> &lt;youtube&gt;IZTlVuyDvTY&lt;/youtube&gt;<br /> &lt;youtube&gt;rmgCH98Dakw&lt;/youtube&gt;<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Sanktuarium Podwyższenia Krzyża Świętego w Chwalęcinie]]<br /> *[[Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa w Krośnie]]<br /> *[[Bazylika Mniejsza Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce]]<br /> *[[Bazylika Mniejsza Narodzenia NMP w Gietrzwałdzie]]<br /> *[[Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Stoczku Klasztornym]]<br /> *[[ewim:Eberhard z Nysy|Ebenhard z Nysy]]<br /> *[[ewim:Herman z Pragi|Herman z Pragi]]<br /> *[[ewim:Jan Krzysztof Reimers|Jan Krzysztof Reimers]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Szembek|Krzysztof Szembek]]<br /> *[[ewim:Jan Krüger |Jan Krüger]]<br /> *[[ewim:Wojciech Reibenschu |Wojciech Reibenschu]] <br /> *[[ewim:Hermann Katenbringk |Hermann Katenbringk]] <br /> *[[ewim:Ferdynand Engelbrecht|Ferdynand Engelbrecht]]<br /> *[[ewim:Jana Merterna|Jana Merterna]]<br /> *[[ewim:Andrzej Thiel|Andrzej Thiel]]<br /> <br /> ==Bibliografia== <br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. - S. 52-57.<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 150-153. <br /> #J.Obłąk, ''Historia diecezji warmińskiej'', Olsztyn 1959. <br /> #''Sanktuaria Archidiecezji Warmińskiej'' / pod red. Janiny Bosko, Jacka Macieja Wojtkowskiego. – Olsztyn : Agencja Wydawnicza „Remix”, 2009. – S. 47-58<br /> <br /> ==Linki==<br /> *http://zbawiciel.eu/glotowo&lt;br&gt; <br /> *http://www.glotowo.freehost.pl/&lt;br&gt; <br /> *http://www.szlak-pielgrzymkowy.pl/Glotowo&lt;br&gt;<br /> <br /> <br /> [[Category:Sanktuaria]]<br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]&lt;br&gt;<br /> <br /> [[Category:Powiat olsztyński]]&lt;br&gt;<br /> [[Category:Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1701-1800]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Bazylika_Archikatedralna_pw._Wniebowzi%C4%99cia_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszej_Maryi_Panny_i_%C5%9Bw._Andrzeja_we_Fromborku&diff=82350 2023-10-18T18:03:30Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image:Frombork Wzgorze Katedralne.jpg‎|thumb|right|350px|Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image:Fromb.jpg‎|thumb|right|350px|© Mirosław Garniec]]<br /> [[Image:Frombork wnetrze.jpg|thumb|right|350px| Wnętrze gotyckiej świątyni&lt;br&gt;Źródło:commons.wikimedia.org]]<br /> Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja we [[ewim:Frombork|Fromborku]] – pierwsza świątynia zwana'' „Matką Kościołów Archidiecezji Warmińskiej”''<br /> <br /> ==Historia &lt;br&gt; ==<br /> Z dokumentu wystawionego 2 września 1288 r. dowiadujemy się, że biskup [[ewim:Henryk Fleming|Henryk Fleming]] przeniósł stolicę biskupią z [[Braniewo|Braniewa]] do Fromborka i tu na ufortyfikowanym wzgórzu postawił kościół katedralny z drewna ku czci NMP - ''Ecclesia Warmiensis'' - główny kościół diecezjalny. <br /> <br /> Obecna katedra gotycka została zbudowana w latach 1329-1388. Prezbiterium konsekrowano w roku 1342. Zachowała się tablica kamienna upamiętniająca ten fakt. Data ukończenia budowy zawarta jest w inskrypcji, we wnętrzu kruchty zachodniej.<br /> <br /> Budowę katedry prowadzono od wschodu ku zachodowi. O jej przebiegu nic nie wiadomo. W drugiej połowie XIV i pierwszej połowie XV wieku wzniesiono potężny obwód warowny i zespół budynków towarzyszących. W sąsiedztwie bazyliki znajduje się dawna rezydencja biskupia i kanonie. Na początku XVI wieku dobudowano kaplicę św. Jerzego, w której od 1639 r. odprawiano nabożeństwa dla Polaków.<br /> <br /> Katedra ma swoich biskupów - fundatorów. Wieżyczkę zegarową na południowej ścianie katedry z 1588 roku ufundował biskup [[Marcin Kromer]]. Biskup [[ewim:Michał Radziejowski|Michał Radziejowski]] ufundował dzwonnicę (1683-1685), odbudowaną w latach 1961-1972 po zniszczeniach wojennych.<br /> W latach 1732-1735 biskup [[ewim:Krzysztof Szembek|Krzysztof Szembek]] wystawił sobie grobową kaplicę pw. Zbawiciela. Polichromię wykonał malarz [[ewim:Jan Meyer|Jan Maciej Meyer]], rodowity Warmiak. Na lata 1839 – 1841 przypada odrestaurowanie szczytu wschodniego katedry. W 1888 r. malarz [[ewim:Justus Bornowski|Justus Bornowski]] z [[ewim:Elbląg|Elbląga]] wymalował całe wnętrze świątyni. Ocalał jedynie fragment malowidła w prezbiterium, przedstawiający Ojców Kościoła, świadczący o średniowiecznym klimacie świątyni. Do 1945 roku w Bazylice przechowywany był słynny historyczny [[Skarbiec Fromborski]].<br /> <br /> Katedra warmińska jest budowlą gotycką, halową, trójnawową o długości około 97 m i szerokości od 12 m (prezbiterium) do 22 m (główny korpus). Wysokość od posadzki do zwornika sklepienia wynosi 16,5 m. Jest miejscem spoczynku 25 biskupów warmińskich i około 140 kanoników. Należy do obiektów kultury o najwyższych wartościach artystycznych nie tylko w Polsce, ale i na świecie. <br /> Bazyliką Mniejszą katedra ogłoszona została przez Papieża Pawła VI - 18 września 1965 r. Specjalnym zarządzeniem z dnia 8 września 1994 r. Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej uznał Bazylikę we Fromborku za Pomnik Historii.<br /> <br /> ==Ołtarze&lt;br&gt; ==<br /> [[Image:Frombork oltarz.jpg|thumb|left|300px|Ołtarz główny Katedry Fromborskiej&lt;br&gt;Źródło:commons.wikimedia.org]]<br /> [[Image:Poliptyk fromborski.png|thumb|right|350px|Poliptyk fromborski&lt;br&gt;Fot. Janusz Gerszberg rok 2020]]<br /> [[Image:Rombork_044.jpg|thumb|right|300px|Jeden z 23 bogato zdobionych ołtarzy &lt;br&gt;Źródło:http://commons.wikimedia.org/wiki/]]<br /> <br /> <br /> Zachowały się dwadzieścia trzy ołtarze, ufundowane przez biskupów i kanoników polskich. Pochodzą głównie z XVII wieku. Przepiękny ołtarz główny budowany był w latach 1747-1752 staraniem biskupa [[ewim:Adam Grabowski|Adama Grabowskiego]]. Elementy ołtarza z czarnego i różowego marmuru wykonali kamieniarze w Dębniku według projektu Franciszka Placidiego. Z lat 1734-1738 pochodzą stalle chórowe wykonane w warsztacie [[ewim:Krzysztof Peucker|Krzysztofa Peuckera]] z [[ewim:Reszel|Reszla]].<br /> <br /> W lewej nawie bocznej znajduje się późnogotycki poliptyk - do połowy XVIII był to ołtarz główny. Wykonany został w Toruniu, w warsztacie św. Wolfganga, ufundowany w 1504 r. przez biskupa [[ewim:Łukasz Watzenrode|Łukasza Watzenrode]], wuja [[Mikołaj Kopernik|Mikołaja Kopernika]].<br /> <br /> ==Kaplice&lt;br&gt; ==<br /> <br /> Do najpiękniejszych należą: wybudowana przed 1500 r. [[Kaplica pw. św. Jerzego w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku |''Kaplica św. Jerzego'']] (zwana też ''Kaplicą Polską'', gdyż od 1639 r. do XIX w. z polecenia bpa [[ewim:Mikołaj Szyszkowski|Mikołaja Szyszkowskiego]] odprawiano w niej nabożeństwa dla ludności polskiej), oraz [[Kaplica pw. Zbawiciela w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku |''Kaplica Zbawiciela'']] , zwana ''Kaplicą Szembeka'', od nazwiska jej fundatora, biskupa warmińskiego [[ewim:Krzysztof Szembek|Krzysztofa Szembeka]]. Jej budowę rozpoczęto w 1732 r., a konsekrację przeprowadzono trzy lata później. <br /> <br /> ==Organy&lt;br&gt; == <br /> <br /> W kościele znajdują się [[Organy w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku |duże organy]] (w nawie głównej), pochodzące z fundacji biskupa [[ewim: Michał Radziejowski |Michała Radziejowskiego]] i wykonane w latach 1683-1684 przez organmistrza [[ewim:Daniel Nitrowski |Daniela Nitrowskiego]] z Gdańska. Z tego samego okresu pochodzi [[Obraz „Procesja Bożego Ciała” z katedry we Fromborku|obraz „Procesja Bożego Ciała”]], wykonany przez [[ewim:Jerzy Pieper|J. Piepera]], artystę, który wykonał malowidła na ścianie organowej. W katedrze są także małe organy „chórowe” (umieszczone w prezbiterium, we wnęce nad [[Kaplica pw. św. Jerzego w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku |kaplicą św. Jerzego]]), wykonane w 1935 roku przez firmę Emanuela Kempera w Lubece. Oba instrumenty są połączone. Usłyszeć je można podczas letniego [[Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej we Fromborku|Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej we Fromborku]], organizowanego w tym mieście od 45 lat.<br /> <br /> ==Epitafia&lt;br&gt; == <br /> Najcenniejsze epitafium kanonika Bartłomieja Boreschowa z 1426 r.<br /> <br /> Obraz malowany temperą na desce w kształcie koła ( tzw. tondo) przedstawia scenę adoracji Bożego Dzieciątka i Jego Matki Maryi, którym hołd składa kanonik Bartłomiej.<br /> <br /> Epitafium to, jest jedynym w Polsce średniowiecznym obrazem w kształcie koła.Prezentowane było na wielu międzynarodowych wystawach, m.in. w Monachium, Nowym Jorku i Pradze.<br /> <br /> <br /> Na pierwszym filarze nawy głównej Katedry znajduje się epitafium kanonika [[Mikołaj Kopernik|Mikołaja Kopernika]], ufundowane w 1735 r. przez kapituł katedralną.<br /> [[Mikołaj Kopernik|Mikołaj Kopernik]] przebywał we Fromborku jako kanonik kapituły warmińskiej, żył i pracował na Wzgórzu Katedralnym niemal nieprzerwanie od 1510 r., aż do śmierci w maju 1543 r.<br /> Właśnie tutaj światowej sławy polski astronom opracował &quot;De Revolutionibus&quot;, dzieło które odmieniło dotychczasowe pojęcia o wszechświecie. <br /> W Bazylice znajduje się grób [[Mikołaj Kopernik|Mikołaja Kopernika]]. 22 maja 2010 roku odbył się we Fromborku drugi pogrzeb wielkiego astronoma, niemal równo 467 lat po jego śmierci.Trumna ze szczątkami spoczęła w miejscu pierwotnego pochówku pod posadzką w nawie bocznej fromborskiej katedry, obok ołtarza św. Krzyża, którym za życia opiekował się słynny astronom. W pięknym sarkofagu, złożono szczątki wybitnego kanonika i wielkiego Polaka. <br /> &lt;br&gt;<br /> <br /> W kościele znajdują się także płyty nagrobne, m.in. [[ewim:Fabian Emmerich|Fabiana Emmericha]], kanonika dobromiejskiego i lekarza kapitulnego. <br /> <br /> ==Obrazy==<br /> W kościele znajdują się m.in. prace [[ewim:Piotr Kolberg |Piotra Kolberga]] z lat 1710-1721.<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Szpital pw. Św. Ducha we Fromborku]]<br /> *[[Kościół pw. św. Mikołaja we Fromborku|Kościół pw. św. Mikołaja we Fromborku]]<br /> *[[Kaplica pw. Zbawiciela w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku|Kaplica pw. Zbawiciela w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku]]<br /> *[[Kaplica pw. św. Anny we Fromborku|Kaplica pw. św. Anny we Fromborku]]<br /> *[[ewim:Kaplica pw. św. Jerzego we Fromborku|Kaplica pw. św. Jerzego we Fromborku]]<br /> *[[Kaplica pw. św. Jerzego w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku]]<br /> *[[ewim:Wieża dzwonna katedry we Fromborku|Wieża dzwonna katedry we Fromborku]]<br /> *[[ewim:Wieża Mikołaja Kopernika we Fromborku|Wieża Mikołaja Kopernika we Fromborku]]<br /> *[[ewim:Grota we Fromborku|Grota we Fromborku]]<br /> *[[ewim:Cmentarz kanonicki we Fromborku|Cmentarz kanonicki we Fromborku]]<br /> *[[ewim:Zespół kurii kanonicznych we Fromborku|Zespół kurii kanonicznych we Fromborku]]<br /> *[[Muzeum_Mikołaja_Kopernika_we_Fromborku|Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku]]<br /> *[[ewim:Henryk Fleming|Henryk Fleming]] <br /> *[[Marcin Kromer]]<br /> *[[ewim:Michał Radziejowski|Michał Radziejowski]]<br /> *[[ewim:Krzysztof Szembek|Krzysztof Szembek]] <br /> *[[ewim:Jan Meyer|Jan Maciej Meyer]]<br /> *[[ewim:Justus Bornowski|Justuj Bornowski]] <br /> *[[ewim:Jan Zbąski|Jan Zbąski]]<br /> *[[Skarbiec Fromborski]].<br /> <br /> == Multimedia&lt;br&gt; ==<br /> <br /> &lt;youtube&gt;2AqpJZcGplM&lt;/youtube&gt;<br /> <br /> ==Bibliografia&lt;br&gt; == <br /> <br /> 1.Ołtarze we Fromborku. W: Tadeusz Chrzanowski: Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii. Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978.&lt;br&gt;<br /> 2.Frombork. W: Mieczysław Orłowicz: Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii. Agencja Wydawnicza &quot;Remix&quot;, 1991.&lt;br&gt;<br /> 3.Katedra warmińska. W: Andrzej Rzempołuch: Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wydawnicza &quot;Remix&quot;, 1992.&lt;br&gt;<br /> 4.M. Borzyszkowski, A. Kopiczko, J. Wojtkowski, Słownik biograficzny kapituły warmińskiej, Olsztyn, 1996. &lt;br&gt;<br /> 5.J. Chłosta, Słownik Warmii (historyczno-geograficzny), Olsztyn 2002. &lt;br&gt;<br /> 6.Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, Tom I Święta Warmia, praca zbiorowa pod red. ks. Bronisława Magdziarza, Olsztyn 1999. &lt;br&gt;<br /> 7.J. Obłąk, Historia diecezji warmińskiej, Olsztyn 1959. &lt;br&gt;<br /> 8.K. Wróblewska, Malarstwo Warmii i Mazur od XV do XIX wieku, Olsztyn 1978&lt;br&gt;<br /> 9.http://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_archikatedralna&lt;br&gt;<br /> 10.http://www.frombork.art.pl/<br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Historia kultury|Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja we Fromborku ]]<br /> [[Category:Powiat braniewski|Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja we Fromborku]]<br /> [[Category:Frombork (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400|Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja we Fromborku ]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Bazylika_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Zbawiciela_i_Wszystkich_%C5%9Awi%C4%99tych_w_Dobrym_Mie%C5%9Bcie&diff=82349 2023-10-18T17:40:12Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image: Dobre Miasto Bazylika Najswietszego Zbawiciela.jpg |thumb|right|290px| Fot. Janusz Gerszberg.]] <br /> [[Image: bazylika_dobre miasto_1a.jpg|thumb|right|290px| Fot. Mieczysław Kalski.]] <br /> [[Image: bazylika_dobre miasto_4.jpg|thumb|right|200px|Kościół przed remontem. I połowa lat 60-tych ok. 1962 roku.&lt;br&gt;Źródło: Dokumenty życia społecznego WBP w Olsztynie.]]<br /> <br /> Kościół rzymskokatolicki z XIV wieku stanowiący część zespołu kolegiackiego.<br /> <br /> ==Lokalizacja== <br /> ul. Orła Białego 30<br /> &lt;br&gt;<br /> 11-040 [[ewim:Dobre Miasto|Dobre Miasto]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> Kościół jest częścią gotyckiego zespołu kolegiackiego, którego budowa ściśle związana jest z powołaniem kapituły kolegiackiej dla diecezji warmińskiej, najpierw przez biskupa [[ewim:Herman z Pragi|Hermana z Pragi]] w 1341 r. z siedzibą w [[ewim:Pierzchały|Pierzchałach]], ostatecznie przeniesionej do [[ewim:Dobre Miasto|Dobrego Miasta]] 20 listopada 1347 roku. W tym czasie nastąpiła inkorporacja istniejącego już w Dobrym Mieście kościoła parafialnego z około 1329 roku. W 1357 roku podjęto decyzję o rozbudowie świątyni, dla której zaplanowano lokalizację w południowo-zachodniej części miasta. Ukończenie budowy nastąpiło około 1390 roku, chociaż nowe zabudowania były w częściowym użytkowaniu już w latach 70-tych XIV wieku. Wybudowany zespół kolegiacki obejmował kościół, pełniący jednocześnie funkcję kościoła parafialnego dla miasta oraz zabudowania klasztorne, także o charakterze obronnym. Chociaż architektura kolegiaty przechodziła w ciągu wieków liczne zmiany, jednak szczęśliwie nie wpłynęły one znacząco na kształt całości założenia, dotyczyły bowiem głównie poprawie funkcjonalności wnętrz zajmowanych przez kanoników. Funkcjonowali oni tu do 1811 roku, do czasu nakazu rządu pruskiego likwidacji tej wspólnoty. W następnych latach pomieszczenia kolegiackie przeznaczono m.in. na cele szkolne, zaś kościół wraz ze skrzydłem zachodnim stał się siedzibą proboszcza dobromiejskiego, co wiązało się z przebudową (np. zamurowano arkady krużganków). W latach 1872-1882 kościół został poddany regotyzacji, podczas której usunięto większość nawarstwień nowożytnych, jednocześnie pozbawiając świątynię sprzętów w stylu barokowym i manierystycznym. Kościół przechodził kilka remontów, z których najbardziej widoczna była przebudowa obiektu w latach 90-tych XIX wieku, kiedy to przełożono dach świątyni, wyremontowano wieżyczkę zegarową i powiększono wieżę o jedną kondygnację poprawiając tym proporcje gotyckiej budowli. Pracami kierował wówczas architekt [[ewim:Georg Quednow|Georg Quednow]], syn miejscowego burmistrza. Świątynia uniknęła też zniszczeń jakie spadły na większość zabudowań miasta w czasie II wojny światowej. Wysiłek przywracania gotyckiej świetności podjęto też na przełomie lat 70-tych i 80-tych XX wieku. Wielkie zasługi położył wówczas proboszcz dobromiejski ksiądz [[ewim:Emil Rzeszutek|Emil Rzeszutek]]. M.in. w obu skrzydłach odsłonięto arkady krużganków, w 1984 roku w nawie głównej kościoła zawieszono odrestaurowany krzyż, w latach 1983-1988 przeprowadzono także remont i rozbudowę organów. Od tego czasu w Dobrym Mieście zaczęto organizować koncerty organowe. W uznaniu walorów historycznych kolegiaty i jej znaczenia dla życia religijnego na Warmii Jan Paweł II podniósł 19 maja 1989 roku kolegiatę dobromiejską do godności Bazyliki Mniejszej. Bazylika stanowi siedzibę [[ewim:Parafia pw. Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście|parafii]] pod tym samym wezwaniem.<br /> <br /> ==Opis==<br /> Bazylika dobromiejska jest drugą co do wielkości świątynią na [[ewim:Warmia|Warmii]]. Tylko nieznacznie ustępuje rozmiarami [[Bazylika Archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja we Fromborku|katedrze fromborskiej]]. Jej strukturę i gabaryty wyznaczają rozmiary budowli: 61,5 m długości, ponad 22 m szerokości, 18 m do sklepienia wewnątrz kościoła, ponad 42 m do kalenicy dachu. Kościół oparto na schemacie mieszczańskiej budowli halowej bezchórowej. Od strony zachodniej kościół jest połączony z masywną czworoboczną wieżą. Potężną płaszczyznę dachu łagodzi, usytuowana pośrodku, barokowa wieżyczka z sygnaturką. Wschodni szczyt kościoła zdobią liczne sterczyny (wieżyczki) i lizeny (wystające z muru pasy o trójkątnym przekroju), a wieńczy go metalowy krzyż. Ogromne wnętrze podzielone jest na trzy nawy, dzięki rzędom filarów połączonych siedmioma przęsłami po lewej i po prawej stronie nawy głównej. Nawy zwieńcza sklepienie gwiaździste. W czasie prac renowacyjnych, w latach 80-tych XX wieku usunięto z filarów i ścian dziewiętnastowieczne tynki. W ten sposób wprowadzono do kościoła nastrojowe barwy które podkreśla światło wpadające przez wysokie, smukłe ostrołukowe okna. W jednym z nich zachował się przedwojenny fragment witraża ze św. Cecylią. Wyjątkową urodę wnętrza bazyliki tworzy szczególne połączenie gotyckich murów z barokowym wystrojem świątyni. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Już pod koniec XIV wieku kościół został wyposażony w przynajmniej cztery ołtarze. Z piętnastu ołtarzy istniejących w dziejach świątyni, do dzisiaj zachowało się pięć oryginalnych. Cztery pozostałe to dzieła pseudogotyckie z końca XIX wieku. Do najstarszych zabytków zachowanych w świątyni należą:<br /> *zabytki późnogotyckie:<br /> **[[Ołtarz Mariacki w Bazylice w Dobrym Mieście|Tryptyk Mariacki]] z około 1430 roku<br /> **[[Ołtarz Świętej Anny w Bazylice w Dobrym Mieście|Tryptyk Świętej Anny Samotrzeć]] z około 1500 roku<br /> *zabytki barokowe:<br /> **[[Ołtarz główny w Bazylice w Dobrym Mieście |Ołtarz główny Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych]] z XVIII wieku<br /> **[[Ołtarz Świętego Sebastiana w Bazylice w Dobrym Mieście|Ołtarz Świętego Sebastiana]] z 1642 roku<br /> **[[Ołtarz Trójcy Świętej w Bazylice w Dobrym Mieście|Ołtarz Trójcy Świętej]] z gotyckim Tronem Łaski około 1500 roku<br /> **[[Stalle kanonickie w Bazylice w Dobrym Mieście |stalle kanonickie]] z XVII wieku<br /> **[[Baptysterium w Bazylice w Dobrym Mieście |baptysterium]] z około 1680 roku<br /> **[[Ambona w Bazylice w Dobrym Mieście |ambona kolegiaty]] z 1693 roku<br /> Ponadto:<br /> *ołtarze neogotyckie<br /> *płyty nagrobne i epitafia z XV-XVIII wieku (m.in. [[ewim:Jan Leo|Jana Leo]] - kanonika i archiprezbitera dobromiejskiego oraz kronikarza Warmii (1572–1635) )<br /> *cenne obrazy (np. &quot;Pokłon Trzech Króli&quot; [[ewim:Piotr Kolberg|Piotra Kolberga]], z końca XVII w.) i rzeźby, w tym: [[Rzeźba „Dobry Łotr” z Bazyliki w Dobrym Mieście|Dobry Łotr]], [[Piękna Madonna z Dobrego Miasta|Piękna Madonna]], [[Figura Ukrzyżowanego Chrystusa w Bazylice w Dobrym Mieście|Figura Ukrzyżowanego Chrystusa]]<br /> *[[Organy w Bazylice w Dobrym Mieście|prospekt organowy]] z lat 80-tych XIX wieku<br /> *cztery staliwne dzwony odlane w Bochum w 1923 roku<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Dobre Miasto : Bazylika Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych''. - Wrocław : Wydawnictwo AGA, 2006. - S. 7-13.<br /> #''Kolegiata pw. Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście = Kollegiatkirche Sanctissimi Salvatoris et Omnium Sanctorum in Dobre Miasto. Przewodnik'' / tekst Andrzej Rzempołuch ; tłum. Aniela Konopacka. - Dobre Miasto : Parafia NZiWS, [2004]. - S. 6-7. <br /> #Kopiczko, Andrzej: ''Porta Domini: kościoły jubileuszowe i sanktuaria Świętego Krzyża w archidiecezji warmińskiej'' / Andrzej Kopiczko // „Posłaniec Warmiński”, 2002. – S. 24-30. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempołuch. - Olsztyn : Remix, 1992. - S. 75-76.<br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Zespół kolegiacki w Dobrym Mieście'' / Andrzej Rzempołuch. - Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1989.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *Strona [http://www.bildarchiv-ostpreussen.de/suche/index.html.pl#!start=17 www.bildarchiv-ostpreussen.de]<br /> *Dzwony Bazyliki w Dobrym Mieście https://www.youtube.com/watch?v=ml7hkmh0L1U<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]] <br /> [[Category:Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]] <br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Jana_Ewangelisty_i_Opatrzno%C5%9Bci_Bo%C5%BCej_w_Bart%C4%85gu&diff=82348 2023-10-18T17:38:18Z

<p>Maja: dodanie zdjęcia z 2023 roku</p> <hr /> <div>[[Image:Bartag Kosciol Jana Ewangelisty.jpg|thumb|right|200px|Fot. Janusz Gerszberg]]<br /> [[Image:bartag.jpg|thumb|right|200px|© Mirosław Garniec]]<br /> [[Image: kosciol_jan_bartag_1a.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: kosciol_jan_bartag_2a.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski]]<br /> [[Image: Bartag organy.jpg|thumb|right|200px|Fot. S. Czachorowski.&lt;br&gt;Źródło: http://commons.wikimedia.org]]<br /> <br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony w pierwszej połowie XVIII wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na terenie wsi [[ewim: Bartąg |Bartąg]] (niem. Groβ Bertung). Wieś rozciąga się wzdłuż lewego brzegu [[ewim:Rzeka Łyna|Łyny]] i bezpośrednio graniczy z [[ewim:Olsztyn |Olsztynem]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwszy kościół w tej miejscowości został zbudowany w drugiej połowie XIV wieku. W wieku XVI częściowo go przebudowano. W XVII wieku świątynia została zniszczona w wyniku pożaru. Odbudowano ją na początku wieku XVIII. W 1724 roku została konsekrowana przez biskupa pomocniczego [[ewim:Jan Franciszek Kurdwanowski |Jana Franciszka Kurdwanowskiego]]. W 1800 roku odbudowano zniszczoną wieżę, a w roku 1934 roku kościół powiększono o nawy boczne. W dniu 24 czerwca 1984 roku biskup [[ewim:Jan Obłąk |Jan Obłąk]] erygował tu Diecezjalne Sanktuarium Opatrzności Bożej. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Kościół określany jest jako późnogotycki, z elementami pseudogotyckimi. Jest to świątynia orientowana, trójnawowa, wzniesiona na rzucie prostokąta, murowana z cegły. Posiada wydzielone wielobocznie zamknięte prezbiterium, niższe i węższe od korpusu nawowego. Po stronie zachodniej znajduje się kwadratowa wieża. Dolna jej partia – do zębatego fryzu – jest gotycka, nadbudowa pochodzi z XIX i XX wieku. Wieńczy ją baniasty hełm, na którym umieszczono chorągiewkę z datą 1800. Nawę główną przykryto drewnianym stropem, polichromowanym w 1724 roku. Sklepienie prezbiterium pochodzi z XVI wieku.<br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wyposażenie wnętrza jest głównie barokowe i pochodzi z XVII i XVIII wieku. Ołtarz główny wykonano w 1695 roku w warsztacie [[ewim: Izaak Riga |Izaaka Rigi]] z [[ewim:Królewiec |Królewca]]. Znajduje się w nim płaskorzeźbiona Grupa Ukrzyżowania, krzyż w formie Drzewa Życia (w pierwszej kondygnacji), obraz przedstawiający scenę Złożenia do Grobu i figury uosabiające alegorie cnót Miłości i Sprawiedliwości (w drugiej kondygnacji), a także rzeźby Mojżesza, Ofiara Abrahama i Chrystusa Zmartwychwstałego (w zwieńczeniu). Ołtarze boczne pochodzą z 1724 roku W lewym znajduje się obraz Opatrzności Bożej z polskim napisem „Bóg patrzy i opatrzy...”, natomiast w prawym – Koronacja Maryi, oba z okresu budowy ołtarzy. W tym samym czasie wykonano również barokową ambonę, ławę kolatorską, ławę dla celebransa, konfesjonał z postacią świętego oraz obrazy Dwunastu Apostołów. Nad łukiem tęczowym umieszczono krucyfiks w owalnej ramie z narzędziami Męki Pańskiej z końca XVII wieku. Z wieku XIX pochodzi chrzcielnica, konfesjonały, Droga Krzyżowa oraz witraże z przedstawieniem św. Jana Ewangelisty, św. Piotra i św. Pawła. Są tutaj także cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.:<br /> *naczynie na oleje z 1717 roku, <br /> *monstrancja z 1769 roku,<br /> *monstrancja rokokowa z XVIII wieku, wykonana przez Jana Gotfryda Schlaubitza z Gdańska,<br /> *krzyż ołtarzowy z 1761 roku, <br /> *pacyfikał z XVII wieku, <br /> *relikwiarz barokowy z XVIII wieku z relikwiami św. Fulgencjusza, <br /> *trzy barokowe kielichy mszalne. <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu|Parafia pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu]]<br /> *[[ewim:Jan Franciszek Kurdwanowski |Jan Franciszek Kurdwanowski]]<br /> *[[ewim:Jan Obłąk |Jan Obłąk]]<br /> *[[ewim: Izaak Riga |Izaak Riga]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej''. Tom 1 / red. Bronisław Magdziarz. – Olsztyn : Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999. – S. 76-77. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 7-8.<br /> #''Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii.'' – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973. – S. 8-9. <br /> #''Sanktuaria Archidiecezji Warmińskiej'' / pod red. Janiny Bosko, Jacka Macieja Wojtkowskiego. – Olsztyn : Agencja Wydawnicza &quot;Remix&quot;, 2009. – S. 21-26.<br /> #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. – Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 83. <br /> <br /> ==Linki==<br /> #''Kościół św. Jana Ewangelisty w Bartągu'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.zabytki.mazury.pl/index.php?page=monument&amp;id=51 www.zabytki.mazury.pl] [dostęp 09.12.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> <br /> [[Category:Powiat olsztyński]]<br /> [[Category:Stawiguda (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1701-1800]]</div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:PietroszewoKosciolBartlomieja2023.jpg&diff=82347 2023-10-18T17:26:46Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:PierzchalyKosciolMalgorzatyDziewicy2023.jpg&diff=82346 2023-10-18T17:26:12Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:LamkowoKosciolMikolajaAugustyna20023.jpg&diff=82345 2023-10-18T17:25:39Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Kraszewo_Kosciol_Elzbiety_2023.jpg&diff=82344 2023-10-18T17:25:04Z

<p>Maja: Maja przesłano nową wersję pliku „Plik:Kraszewo Kosciol Elzbiety 2023.jpg“</p> <hr /> <div></div>

Maja http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Plik:Kraszewo_Kosciol_Elzbiety_2023.jpg&diff=82343 2023-10-18T17:24:31Z

<p>Maja: </p> <hr /> <div></div>

Maja