LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR - Wkład użytkownika [pl]

Nowa strona główna

2012-01-12T10:56:30Z

Leksykon:

<div id="main-page-content" style="
margin-bottom:10px;
width:100%;
">

<div style="
float: left;
margin-top: 10px;
margin-right: 1%;
height: 100%;
width: 49.5%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #a7d7f9;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color: white;
padding: 5px 5px 5px 0px;
">
{{SekcjaDIV
|tytuł = Czy wiesz...
|ikona = PL Wiki CzyWiesz ikona.svg
|treść = {{Czy wiesz}}
|id = mp-dyk
}}
{{SekcjaDIV
|tytuł = Wydarzenia
|ikona = PL Wiki Aktualnosci ikona.svg
|treść = {{Aktualności}}
|id = mp-itn
}}
{{SekcjaDIV
|tytuł = Rocznice
|ikona = PL Wiki Kalendarium ikona.svg
|treść = {{Rocznice {{LOCALDAY}} {{LOCALMONTHNAMEGEN}}}}
|id = mp-otd
}}
</div>
</div>

<div style="
float: left;
margin-top: 10px;
height: 100%;
width: 49.5%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #a7d7f9;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color:white;
padding: 5px 5px 5px 0px;
">
{{SekcjaDIV
|tytuł = Artykuł na medal
|ikona = HSUtvald.svg
|treść = {{Artykuł na medal}}
|id = mp-tfa
}}
{{SekcjaDIV
|tytuł = Dobry artykuł
|ikona = HSBra.svg
|treść = {{Dobry artykuł}}
|id = mp-tfga
}}
{{SekcjaDIV
|tytuł = Ilustracja na medal
|ikona = PL Wiki InM ikona.svg
|treść = {{Ilustracja na medal/{{LOCALYEAR}}-{{LOCALMONTH}}-{{LOCALDAY2}}}}<div style="text-align:right; margin-top:5px; font-size: 98%"> ''[[Wikipedia:Ilustracja na medal|Katalog medalowych ilustracji Wikipedii]] • [[Pomoc:Ilustrowanie|Jak zilustrować artykuł?]]''</div>
|id = wp-tfp
}}
</div>
</div><br clear="all" />
</div>

Nowa strona główna

2012-01-12T10:31:59Z

Leksykon: Utworzył nową stronę „123”

123

Plik:Sinderewicz 001.jpg

2012-01-10T14:45:53Z

Leksykon: Dyplom (Źródło: Józef Kunicki)

Dyplom (Źródło: Józef Kunicki)

Józef Sinderewicz

2012-01-10T14:39:58Z

Leksykon:

[[Image:Jozef-Sinderewicz.jpg|thumb|right|200px| Józef Sinderewicz. Źródło: Józef Kunicki]]

[[Image:Sinderewicz 001.jpg|thumb|right|200px| Źródło: ''Dziedzictwo kulturowe Ziemi Oleckiej'', Pod red. Janiny Anuszkiewicz, Olecko, 2003.]]

(1928- ) – śpiewak ludowy

==Biografia==
Urodził się 14 lipca 1928 r. w Jodoziorach, gm. Kadaryszki na Suwalszczyźnie. Przed wojną pracował z rodzicami na gospodarstwie rolnym. W 1945 r. osiedlił się we wsi Monety, gm. Kowale Oleckie, gdzie uprawiał własne gospodarstwo. Obecnie na emeryturze.
==Twórczość==
Pochodzi z muzykalnej rodziny, gdzie wszyscy znali i śpiewali pieśni ludowe, patriotyczne, okolicznościowe. Śpiewa od dzieciństwa, lecz dopiero na emeryturze rozpoczął karierę śpiewaka ludowego. W 1995 r. występował w Zespole Seniorów w Domu Pomocy Społecznej w Kowalach Oleckich. Wówczas zaopiekował się nim Regionalny Ośrodek Kultury i Sportu w Suwałkach oraz pokierował dalszą karierą. „(…) śpiewanie jest jego pasją, silniejszą od niego samego. Śpiewa zgodnie z dawniejszą techniką wykonawczą, wielogłosową, charakterystyczną dla pogranicza kulturowego polsko-litewskiego. (…) brzmienie jego głosu porównać można do dzwonów, a śpiew płynący z duszy przenika na wskroś człowieka” <ref> ''Dziedzictwo kulturowe Ziemi Oleckiej'', Pod red. Janiny Anuszkiewicz, Olecko, 2003, S. 72</ref>. Śpiewak posiada unikatowy strój sceniczny, subregionalny, typowy dla chłopów północno-zachodniej Suwalszczyzny. W skład kostiumu wchodzą: surdut, koszula, kamizela, spodnie, czapka maciejówka oraz buty męskie ludowe.
==Osiągnięcia i nagrody==
Józef Sinderewicz wielokrotnie występował na festiwalach ludowych zdobywając nagrody, wyróżnienia, dyplomy, m.in.
* [[XIX Wojewódzki Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (1996) - nagroda
* 31. Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą (1997) – II nagroda
* VIII Ogólnopolski Przegląd Artystyczny Ruchu Seniorów „ARS 98” w kategorii solistów w Bydgoszczy (1998) – nagroda
* V Jubileuszowy Ogólnopolski Festiwal Zespołów Artystycznych Domów Pomocy Społecznej w Dąbrowie Górniczej (1998) – wyróżnienie
* [[XXII Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (1999)
* [[XXIII Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (2000) - nagroda
* [[XXIV Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (2001)
* 35. Ogólnopolski Festiwal Kapel i śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym (2001)
* [[XXIV Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (2001)
* [[XXV Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (2002) – nagroda „Złotego Jelonka”
* [[XXVI Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (2003)
* 42. Ogólnopolski Festiwal Kapel i śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym (2008) – II miejsce
*[[ XXXI Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (2008)
* [[XXXII Międzynarodowy Jarmark Folkloru w Węgorzewie]] (2009)
* [[Gminny Przegląd Pieśni Wielkopostnych w Kowalach Oleckich]] (2011)
==Bibliografia==
* ''Dziedzictwo kulturowe Ziemi Oleckiej : praca zbiorowa'' / pod red. Janiny Anuszkiewicz. – Olecko : Stowarzyszenie Twórców Ludowych Mazur i Suwalszczyzny, 2003. – S. 71-73.
==Przypisy==
<references/>

[[Category:Muzyka|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:Muzycy|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:Etnografia|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:Sztuka ludowa|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:Powiat olecki|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:1945-1960|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:1961-1970|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:1971-1980|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:1981-1990|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:1991-2000|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:2001-2010|Sinderewicz,Józef]]
[[Category:2011-2020|Sinderewicz,Józef]]

Plik:Jozef-Sinderewicz.jpg

2012-01-10T14:36:46Z

Leksykon: Józef Sinderewicz (źródło: Józef Kunicki)

Józef Sinderewicz (źródło: Józef Kunicki)

Szablon:/kolumna podkategorii

2012-01-06T16:23:24Z

Leksykon: Zabezpieczył Szablon:/kolumna podkategorii ([edit=sysop] (na zawsze) [move=sysop] (na zawsze))

=== '''[[:Kategoria:Data|Data]]''' ===
[[:Kategoria:1945-1960|1945-1960]] ·
[[:Kategoria:1961-1970|1961-1970]] ·
[[:Kategoria:1971-1980|1971-1980]] ·
[[:Kategoria:1981-1990|1981-1990]] ·
[[:Kategoria:1991-2000|1991-2000]] ·
[[:Kategoria:2001-2010|2001-2010]] ·
[[:Kategoria:2011-2020|2011-2020]]

=== '''[[:Kategoria:Miejsce|Miejsce]]''' ===
[[:Kategoria:Elbląg|Elbląg]] ·
[[:Kategoria:Olsztyn|Olsztyn]] ·

Powiaty:
<small>[[:Kategoria:Powiat bartoszycki|bartoszycki]] - [[:Kategoria:Powiat braniewski|braniewski]] - [[:Kategoria:Powiat działdowski|działdowski]] - [[:Kategoria:Powiat elbląski|elbląski]] - [[:Kategoria:Powiat ełcki|ełcki]] - [[:Kategoria:Powiat giżycki|giżycki]] - [[:Kategoria:Powiat gołdapski|gołdapski]] - [[:Kategoria:Powiat iławski|iławski]] - [[:Kategoria:Powiat kętrzyński|kętrzyński]] - [[:Kategoria:Powiat lidzbarski|lidzbarski]] - [[:Kategoria:Powiat mrągowski|mrągowski]] - [[:Kategoria:Powiat nidzicki|nidzicki]] - [[:Kategoria:Powiat nowomiejski|nowomiejski]] - [[:Kategoria:Powiat olecki|olecki]] - [[:Kategoria:Powiat olsztyński|olsztyński]] - [[:Kategoria:Powiat ostródzki|ostródzki]] - [[:Kategoria:Powiat piski|piski]] - [[:Kategoria:Powiat szczycieński|szczycieński]] - [[:Kategoria:Powiat węgorzewski|węgorzewski]]</small>

=== '''[[:Kategoria:Osoby|Osoby]]''' ===
[[:Kategoria:Aktorzy i reżyserzy|Aktorzy i reżyserzy]] ·
[[:Kategoria:Badacze historii i kultury|Badacze historii i kultury]] ·
[[:Kategoria:Bibliotekarze|Bibliotekarze]] ·
[[:Kategoria:Dziennikarze|Dziennikarze]] ·
[[:Kategoria:Fotograficy|Fotograficy]] ·
[[:Kategoria:Graficy i rysownicy|Graficy i rysownicy]] ·
[[:Kategoria:Konserwatorzy zabytków i muzealnicy|Konserwatorzy zabytków i muzealnicy]] ·
[[:Kategoria:Malarze|Malarze]] ·
[[:Kategoria:Muzycy|Muzycy]] ·
[[:Kategoria:Pisarze|Pisarze]] ·
[[:Kategoria:Projektanci i architekci|Projektanci i architekci]] ·
[[:Kategoria:Rzeźbiarze|Rzeźbiarze]] ·
[[:Kategoria:Tancerze|Tancerze]] ·
[[:Kategoria:Tłumacze|Tłumacze]] ·
[[:Kategoria:Wydawcy|Wydawcy]]

=== '''[[:Kategoria:Organizacje/instytucje|Organizacje/instytucje]]''' ===
[[:Kategoria:Archiwa|Archiwa]] ·
[[:Kategoria:Biblioteki|Biblioteki]] .
[[:Kategoria:Chóry i orkiestry|Chóry i orkiestry]]  ·
[[:Kategoria:Domy kultury|Domy kultury]] ·
[[:Kategoria:Galerie|Galerie]] ·
[[:Kategoria:Kina|Kina]] ·
[[:Kategoria:Muzea|Muzea]] ·
[[:Kategoria:Ośrodki naukowe|Ośrodki naukowe]] ·
[[:Kategoria:Stacje radiowe i telewizyjne|Stacje radiowe i telewizyjne]] ·
[[:Kategoria:Stowarzyszenia i kluby|Stowarzyszenia i kluby]] ·
[[:Kategoria:Teatry|Teatry]] ·
[[:Kategoria:Wydawnictwa|Wydawnictwa]] ·
[[:Kategoria:Zespoły i grupy artystyczne|Zespoły i grupy artystyczne]]<br>

=== '''[[:Kategoria:Wydarzenia|Wydarzenia]]''' ===
[[:Kategoria:Festiwale|Festiwale]] ·
[[:Kategoria:Imprezy plenerowe|Imprezy plenerowe]]  ·
[[:Kategoria:Kiermasze i festyny|Kiermasze i festyny]] ·
[[:Kategoria:Koncerty|Koncerty]] ·
[[:Kategoria:Konkursy|Konkursy]] ·
[[:Kategoria:Nagrody|Nagrody]] ·
[[:Kategoria:Obchody, święta, rocznice|Obchody, święta, rocznice]] ·
[[:Kategoria:Plenery|Plenery]] ·
[[:Kategoria:Sesje i konferencje|Sesje i konferencje]] ·
[[:Kategoria:Wystawy|Wystawy]]<br>

=== '''[[:Kategoria:Temat|Temat]]''' ===
[[:Kategoria:Animacja kulturalna|Animacja kulturalna]] ·
[[:Kategoria:Architektura|Architektura]] ·
[[:Kategoria:Bibliotekarstwo|Bibliotekarstwo]] ·
[[:Kategoria:Edytorstwo i księgarstwo|Edytorstwo i księgarstwo]] ·
[[:Kategoria:Etnografia|Etnografia]] ·
[[:Kategoria:Film|Film]] ·
[[:Kategoria:Fotografia|Fotografia]] ·
[[:Kategoria:Grafika i rysunek|Grafika i rysunek]] ·
[[:Kategoria:Kabaret|Kabaret]] ·
[[:Kategoria:Literatura|Literatura]] ·
[[:Kategoria:Malarstwo|Malarstwo]] ·
[[:Kategoria:Media|Media]] ·
[[:Kategoria:Muzealnictwo|Muzealnictwo]] ·
[[:Kategoria:Muzyka|Muzyka]] ·
[[:Kategoria:Performance|Performance]] ·
[[:Kategoria:Rzemiosło artystyczne|Rzemiosło artystyczne]] ·
[[:Kategoria:Rzeźba|Rzeźba]] ·
[[:Kategoria:Sztuka ludowa|Sztuka ludowa]] ·
[[:Kategoria:Taniec|Taniec]] ·
[[:Kategoria:Teatr|Teatr]]<br>

=== '''[[:Kategoria:Dzieła|Dzieła]]''' ===
[[:Kategoria:Audycje|Audycje]] ·
[[:Kategoria:Czasopisma|Czasopisma]] ·
[[:Kategoria:Dzieła plastyczne|Dzieła plastyczne]] ·
[[:Kategoria:Filmy|Filmy]] ·
[[:Kategoria:Obiekty architektury|Obiekty architektury]] ·
[[:Kategoria:Pomniki|Pomniki]] ·
[[:Kategoria:Spektakle|Spektakle]] ·
[[:Kategoria:Utwory literackie|Utwory literackie]] ·
[[:Kategoria:Utwory muzyczne|Utwory muzyczne]]<br>

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

<includeonly></includeonly>

Szablon:Strona główna

2012-01-06T16:22:36Z

Leksykon: Zabezpieczył Szablon:Strona główna ([edit=sysop] (na zawsze) [move=sysop] (na zawsze))

<div class="gr_bg" style="height: 100%; min-width: 700px; padding: 0px 0 5px 0; line-height: 2em; margin-top: 1em; clear:both;">
<p>Oddajemy do Państwa rąk testową wersję tej multimedialnej encyklopedii kultury naszego regionu, encyklopedii artystów, twórców i działaczy oraz instytucji kultury i wydarzeń kulturalnych na Warmii i Mazurach. Już dziś zachęcamy, by była ona z poszanowaniem praw autorskich wykorzystywana do celów edukacyjnych i promocyjnych.
</p><p>Leksykon jest elementem szerszego projektu pod nazwą „Parkowa 2.0”, realizowanego przez Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie przy wsparciu Unii Europejskiej. Prace nad Leksykonem zostały podzielone na dwa etapy. W pierwszym z nich, obejmującym okres do końca 2011 roku, utworzymy pierwsze pięć tysięcy haseł dotyczących kultury naszego regionu od 1945 roku do dziś. W drugim etapie, począwszy od stycznia 2012 roku, stopniowo uzupełnimy Leksykon również o hasła historyczne, dotyczące czasów wcześniejszych niż rok 1945. Wtedy też projekt zostanie otwarty do edycji dla wszystkich, którzy będą chcieli redagować nowe i poprawić już istniejące hasła na zasadach obowiązujących w Wikipedii.
</p><p>Nasze przedsięwzięcie, jak widać, nie skończy się z żadną konkretną datą. Będzie trwało i rozwijało się tak długo, jak długo znajdą się chętni, by uzupełniać, modyfikować i rozwijać tę unikalną w skali całej Polski regionalną encyklopedię kultury. Jest to projekt całkowicie niekomercyjny, stworzony dzięki wsparciu Unii Europejskiej dla całej społeczności naszego regionu. Korzystanie z Leksykonu będzie zawsze bezpłatne i otwarte dla wszystkich, a redagowanie haseł zawsze będzie miało charakter społeczny, dobrowolny i nie będzie łączyło się z żadnymi dochodami i korzyściami materialnymi.
</p><p>Rok 2011 poświęcamy promocji Leksykonu w wersji beta. Prosimy Państwa o wszelkie uwagi, sugestie i pomysły. Zachęcamy do kontaktu z nami, a także do pierwszych redakcji nowych haseł, które włączymy do zbioru w styczniu 2012 roku. Najaktywniejszych z Państwa zaprosimy do Komitetu Redakcyjnego, który będzie czuwał nad merytoryczną stroną internetowego multimedialnego Leksykonu Kultury Warmii i Mazur.
</p><p><b>Jeśli nie znalazłeś interesującego Cię hasła, pamiętaj: prace nad Leksykonem wciąż trwają, każdego dnia dodajemy nowe rekordy.</b>
</p><p><b>Jeśli chcesz pomóc nam w stworzeniu nowego hasła, odpowiednie formularze możesz pobrać [http://www.ceik.eu/leksykon-kultury-warmii-i-mazur-informacje.html tutaj].</b>
</p><p><b>Jeśli chcesz nam coś przekazać bądź podpowiedzieć, zapraszamy do korespondencji mailowej: leksykonkultury@ceik.eu</b>
</p><p>Pozdrawiamy
</p><p>Zespół Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie
</p>
</div>
<div style="min-width: 700px; margin-top:1em;">
<div class="linia"></div>
<div class="lista-kategorii">{{/kolumna podkategorii}} </div>

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

<includeonly></includeonly>

Leksykon Kultury Warmii i Mazur

2012-01-06T16:21:44Z

Leksykon: Zabezpieczył Leksykon Kultury Warmii i Mazur ([edit=sysop] (na zawsze) [move=sysop] (na zawsze))

Ala Pisarska

2011-07-26T14:07:08Z

Leksykon:

[[Image:Pisarska.jpg|thumb|right|200px|Źródło: Fot. ze znajdującej się poniżej książki artystki]][[Image:Pisarska1.jpg|thumb|right|200px|Zbiór poezji wydany w 2007 roku]]Poetka, pisarka

==Biografia==
Urodziła się w Chmielowie, gmina Działoszyce, woj. świętokrzyskie. Od 1973 roku mieszka na Mazurach, w Ostródzie. 27 lat pracowała na różnych stanowiskach w oświacie (nauczyciel, dyrektor, metodyk). Z powodu choroby musiała zrezygnować z pracy zawodowej nauczyciela. Wówczas podjęła współpracę z gazetą „[[Kurier Ostródzki]]”, gdzie publikowała felietony (2001-2003). Jest członkiem [[Stowarzyszenie Autorów Polskich w Ostródzie|Stowarzyszenia Autorów Polskich]], [[Formacja Art-alatus w Ostródzie|Formacji Art-alatus]]. W wolnych chwilach rysuje oraz maluje.

==Twórczość==
„Pisanie felietonów rozbudziło drzemiącą we mnie potrzebę tworzenia, przenoszenia na papier tego, co gra w mojej duszy” <ref> ''40-lecie Klubu Plastyka Amatora'', Oprac. Maria Skowrońska, Alicja Pisarska, Sylwia Tyszkiewicz, Ostróda, STiMSzP, 2008. – S. 38</ref>. Zaczęła tworzyć poezję oraz baśnie, opowiadania, powieści. Jej poezje publikowane były na łamach czasopism „[[Kurier Ostródzki]]”, „[[Gazeta Ostródzka]]”, „[[Gazeta Olsztyńska]]” oraz w Internecie, a także w wydawnictwach zbiorowych:
* ''[[Poezja pięknego miasta - czyli antologia poezji otwartej]]'' (Ostróda, 2006)
* ''[[Otwarte okno. Antologia poetów i pisarzy Oddziału Warmińsko-Mazurskiego Stowarzyszenia Autorów Polskich w Ostródzie]]'' (Ostróda, 2008)
* ''40-lecie Klubu Plastyka Amatora''. Oprac. Maria Skowrońska, Alicja Pisarska, Sylwia Tyszkiewicz (Ostróda, 2008)
* ''Contemporary writers of Poland'' (Orlando na Florydzie, Wyd. 2, 2008)
*''[[Módl się Ostródo]]''” (Ostróda, 2009)
Ma w swoim dorobku książki:
* ''Moje tęsknoty'' – poezje (Warszawa, 2005)
* ''Szczęście jest chwilą'' – powieść (Szczecin, 2006)
* ''Niecodzienność'' – poezje (Chicago, 2007)
* ''Na zdrowie'' – wybór felietonów publikowanych w „[[Kurier Ostródzki|Kurierze Ostródzkim]]” w latach 2001-2003 (Ostróda, 2007)
* ''[[Mazurskie perły]]'' – poezje (Ostróda, 2008)
* ''Przygody Srebrzystej Panny'' – opowiadania dziecięce (Ostróda, 2008)

==Multimedia==
<p>Ala Pisarska - Jesień</p>
<mp3>http://leksykonkultury.ceik.eu/images/5/54/Ala_Pisarska-Jesien.mp3</mp3>

<p>Ala Pisarska - Jesteś</p>
<mp3>http://leksykonkultury.ceik.eu/images/8/80/Ala_Pisarska-Jestes.mp3</mp3>

==Bibliografia==
#'' [Czterdziesto] 40-lecie Klubu Plastyka Amatora'' / [oprac. Maria Skowrońska, Alicja Pisarska, Sylwia Tyszkiewicz ; Stowarzyszenie Twórców i Miłośników Sztuk Pięknych]. – Ostróda : STiMSzP, 2008. – S. 40.

==Przypisy==
<references/>

==Zobacz też==
*Strona domowa autorki http://alapisarska.republika.pl/

[[Category: Pisarze|Pisarska,Ala]]
[[Category: Dziennikarze|Pisarska,Ala]]
[[Category: Literatura|Pisarska,Ala]]
[[Category:Powiat ostródzki|Pisarska,Ala]]
[[Category:1971-1980|Pisarska,Ala]]
[[Category:1981-1990|Pisarska,Ala]]
[[Category:1991-2000|Pisarska,Ala]]
[[Category:2001-2010|Pisarska,Ala]]

Plik:Ala Pisarska-Jestes.mp3

2011-07-26T13:56:29Z

Leksykon:

Plik:Ala Pisarska-Jesien.mp3

2011-07-26T13:34:44Z

Leksykon:

Olsztyński Chór Kameralny Collegium Musicum

2011-07-26T12:33:08Z

Leksykon:

[[Image:musicum.jpg|thumb|right|300px|Źródło: [http://www.ro.com.pl/aktualnosci/tresc/6041/Fryderyk_dla_olsztynskiego_choru_Collegium_Musicum/ strona internetowa Radia Olsztyn] ]]
[[Image:musicum2.jpg|thumb|right|300px| Wystawa z okazji 30-lecia chóru w Galerii Stary Ratusz WBP<br> Opracowanie graficzne: [[Iwona Bolińska-Walendzik]] <br>Źródło: Zbiory dżs WBP]]
[[Image:musicum4.jpg|thumb|right|200px| Wystawa z okazji 30-lecia chóru w Galerii Stary Ratusz WBP<br> Opracowanie graficzne: [[Iwona Bolińska-Walendzik]] <br>Źródło: Zbiory dżs WBP]]
Amatorski chór mieszany, działający w Olsztynie od 1977 r. <br>

== Historia ==
Chór powstał w 1977 r. w Olsztynie z inicjatywy [[Lechosław Ragan|Lechosława Ragana]]. Początkowo zespół tworzyli głównie studenci Wyższej Szkoły Pedagogicznej oraz uczniowie [[Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Fryderyka Chopina w Olsztynie|Państwowej Szkoły Muzycznej w Olsztynie]]. Stworzony na wzór XVIII-wiecznych i późniejszych towarzystw muzycznych, prowadził działalność artystyczną i instruktorską, dzięki czemu umożliwiał praktyczną realizację wiedzy muzycznej i dyrygenckiej zdobywanej na zajęciach teoretycznych<ref>Lewandowski Janusz, „Gazeta Olsztyńska”, 1983, nr 83, s. 5.</ref>. Obecnie członkami chóru są głównie absolwenci szkół i kierunków muzycznych, pracujący zawodowo a śpiewający dla radości wspólnego muzykowania.
<br>Od 1980 r. patronem chóru jest [[Miejski i Międzyzwiązkowy Dom Kultury]] w Olsztynie (obecnie [[Miejski Ośrodek Kultury]]).
<br>Chór Collegium Musicum był wielokrotnie nagradzany na festiwalach chóralnych. Do największych osiągnięć chóru należy zdobycie na własność Srebrnej Lutni na festiwalu LEGNICA CANTAT (nagroda przechodzi na własność chóru, który trzykrotnie zdobywa Grand Prix). Collegium Musicum dokonało tego w 1997 r. jako drugi zespół w kraju.

==Dyrygenci==
*[[Lechosław Ragan]] (w latach 1977-1983)
*[[Jan Mroczka]] (w latach 1983-1984)
*[[Krystyna Kwahs]] (w latach 1984-1985)
*[[Janusz Wiliński]] (od 1985 roku)

== Działalność artystyczna ==
Repertuar chóru Collegium Musicum obejmuje szeroki wybór muzyki chóralnej wszystkich epok od renesansu do współczesności, świeckiej i religijnej, poważnej i popularnej. Zespół wykonuje utwory wokalne i wokalno-instrumentalne, koncertował w Polsce i za granicą. Collegium Musicum współpracowało z wieloma polskimi i zagranicznymi chórami i orkiestrami, m.in. orkiestrami symfonicznymi z Duisburga, Stuttgartu, Hamburga, Szczecina, Gdańska, Capellą Bydgostiensis, Orkiestrą Kameralną Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego – oraz dyrygentami: Neithardem Bethke i [[Oskar Gottlieb Blarr|Oskarem Gottliebem Blarrem]], który specjalnie dla Collegium Musicum stworzył utwór ''Ich hebe meine Augen auf''. W 2000 r. wspólnie z Ratzeburger Domchor, Collegium Cantorum z Upsali oraz Deutsches Bachorchester chór wykonał oratorium ''Mesjasz'' Jerzego Fryderyka Händla (uwiecznione na płycie CD). Zespół wziął udział w inicjatywie nagrania dzieł Feliksa Nowowiejskiego i wspólnie z Orkiestra Symfoniczna [[Warmińsko-Mazurska Filharmonia im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie|Warmińsko-Mazurskiej Filharmonii im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie]] nagrał płytę z dwiema mszami kompozytora: ''Missa Pro Pace'' i ''Missa Stella Maris''.

== Nagrody i odznaczenia ==
#X Festiwal Polskiej Pieśni Chóralnej w Katowicach (1985)
#*brązowy i srebrny medal oraz nagroda Dyrektora Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 18 (1986)
#*nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki dla najlepszego chóru w kategorii chórów osób pracujących
#XXI Międzynarodowy Festiwal Pieśni Chóralnej w Międzyzdrojach (1986)
#*brązowy medal
#V Międzynarodowy Festiwal Pieśni o Morzu w Kotce (1986, Finlandia)
#*I miejsce w kategorii chóralnej
#XI Festiwal Polskiej Pieśni Chóralnej w Katowicach (1986)
#*brązowy i srebrny medal oraz nagroda Wojewody Katowickiego
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 19 (1987)
#*nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki dla najlepszego chóru w kategorii chórów osób pracujących
#*Grand Prix Jury Nieoficjalnego
#VII Międzynarodowy Festiwal Chóralny TAMPERE SAVEL (1987, Finlandia)
#*trzy złote medale
#I [[Ogólnopolski Festiwal Chórów Kameralnych im. Feliksa Nowowiejskiego]] w Olsztynie (1988)
#*Grand Prix
#Światowy Konkurs Rozgłośni Radiowych „Let The People Sing” w Kolonii (1988, Niemcy)
#*III miejsce
#Międzynarodowy Majowy Konkurs Chóralny im. Prof. Georgi Dimitrowa w Warnie (1989, Bułgaria)
#*brązowy medal
#XXVII Międzynarodowy Konkurs Chórów w Spittal (1990, Austria)
#*II miejsce
#IV Ogólnopolski Festiwal Muzyki Religijnej w Rumii (1992)
#*Grand Prix
#Międzynarodowy Konkurs Chóralny w Wiedniu (1992, Austria)
#*Grand Prix
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 23 (1992)
#*nagroda główna – Srebrna Lutnia im. Jerzego Libana
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 24 (1993)
#*nagroda główna – Srebrna Lutnia im. Jerzego Libana
#XXXII Międzynarodowy Festiwal Chórów w Montreux (1996, Szwajcaria)
#*Grand Prix
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 28 (1997)
#*nagroda główna – Srebrna Lutnia im. Jerzego Libana
#53 Międzynarodowy Festiwal Muzyczny w Llangollen (1999, Walia)
#*I miejsce w dwóch kategoriach
#*nagroda specjalna dla najlepszego dyrygenta
#V Międzynarodowe Recitale Chóralne „Hora Cantavi” w Suwałkach (2002)
#*II miejsce
#I Międzynarodowy Festiwal Chóralny Mundus Cantat w Sopocie (2005)
#*I nagroda w kategorii muzyka sakralna
#*I nagroda w kategorii muzyka ludowa
#*Nagroda Prezydenta Miasta Sopotu
#Złota płyta przyznana przez Związek Producentów Audio Video za płytę „Cicha noc... najpiękniejsze kolędy” (2005)
#[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2007)
#Platynowa Płyta przyznana przez Związek Producentów Audio Video za płytę „Cicha noc... najpiękniejsze kolędy” (2007)
#15 Międzynarodowy Festiwal Chóralnym w Prevezie (2009, Grecja)
#*srebrny medal
#V Międzynarodowy Festiwal Chóralny "Varsovia Cantus" (2009)
#*Srebrna Lira
#I Międzynarodowy Konkurs Chóralny w Freamunde (2010, Portugalia)
#*Grand Prix
#*I nagroda
#Fryderyki 2010
#*nagroda za płytę ''Felix Nowowiejski. Missa Pro Pace, Missa Stella Maris'' w kategorii Album Roku Muzyka Chóralna i Oratoryjna (wspólnie z innymi wykonawcami)

== Dyskografia ==
[[Image:musicum3.jpg|thumb|right|200px| Okładka płyty ''Felix Nowowiejski. Missa Pro Pace, Missa Stella Maris''<br>Źródło: zbiory muzyczne WBP]]
*''Kantata'' / Teresa Procaccini ; wyk. Collegium Musicum, Orkiestra Filharmonii Olsztyńskiej. – 1986.
*''Der Messias'' / Georg Friedrich Händel. – [Ratzeburg] : 2000. – 3 płyty CD.
*''Cicha noc... : najpiękniejsze kolędy'' / w wykonaniu Olsztyńskiego Chóru Kameralnego „Collegium Musicum” z towarzyszeniem Orkiestry Kameralnej Olsztyńskiego Towarzystwa Muzycznego pod dyrekcją Janusza Wilińskiego. – Olsztyn : 2006. – 1 płyta CD.
*''Magnificat'' / Vic Nees ; wyk. sopran solo Eliza Wasylów-Sikora, Olsztyński Chór Kameralny „Collegium Musicum”, dyrygent Janusz Wiliński. – [Olsztyn]: 2007. – 1 płyta CD.
*''Felix Nowowiejski. Missa Pro Pace, Missa Stella Maris'' / wyk. Anna Dramowicz, Maciej Ingielewicz, Olsztyński Chór Kameralny „Collegium Musicum” – dyr. Janusz Wiliński, Orkiestra Symfoniczna Warmińsko-Mazurskiej Filharmonii im. Felixa Nowowiejskiego w Olsztynie – dyr. Janusz Przybylski. – Morskie Oko : 2009. – 1 płyta CD.

==Multimedia==
<youtube>Cuvz46moffs</youtube>

== Bibliografia ==
#Lewandowski, Janusz: ''Chór „Collegium Musicum”'' / Janusz Lewandowski // „Gazeta Olsztyńska”. – 1983, nr 83, s. 5. <br>
#Szatrawski, Krzysztof: ''Dwudziestolecie Collegium Musicum'' / K. Szatrawski // „Dziennik Pojezierza”. – 1997, nr 235, s. 15.<br>
#Wiliński, Janusz: ''Chór „Collegium Musicum” – laureat Fryderyka 2010'' / Janusz Wiliński // W: ''Kalendarz Olsztyna 2011''. – Olsztyn : „Wers”, 2010. – S. 274-279.
#Bibliografia Warmii i Mazur za lata:
#*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=OLSZTY%D1SKI%2BCH%D3R%2BKAMERALNY%2BCOLLEGIUM%2BMUSICUM%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=02&MA1=rozwi%F1 2001-2002]
#*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=CH%D3R%2BKAMERALNY%2BCOLLEGIUM%2BMUSICUM%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=04&MA1=rozwi%F1 2003-2004]
#*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=CH%D3R%2BKAMERALNY%2BCOLLEGIUM%2BMUSICUM%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=06&MA1=rozwi%F1 2005-2006]
#*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=CH%D3R%2BKAMERALNY%2BCOLLEGIUM%2BMUSICUM%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=08&MA1=rozwi%F1 2007-2008]
#*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=CH%D3R%2BKAMERALNY%2BCOLLEGIUM%2BMUSICUM%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=10&MA1=rozwi%F1 2009-2010]

== Zobacz też ==
*Strona internetowa chóru http://www.collegium-musicum.pl/
*Artykuł dot. działalności chóru na portalach:
**[http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/gr_ch_olsztynski_collegium_musicum www.culture.pl]
**[http://www.choral.art.pl/?vaction=chor_view&rodzaj=koncerty&chid=78 www.choral.art.pl]

== Przypisy ==
<references />

[[Category:Olsztyn]] [[Category:Muzyka]] [[Category:Chóry i orkiestry]] [[Category:1971-1980]] [[Category:1981-1990]] [[Category:1991-2000]] [[Category:2001-2010]]

Włodzimierz Kowalewski

2011-07-26T12:31:49Z

Leksykon:

[[Image:kowalewski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1956- ) – olsztyński poeta, pisarz, felietonista [[Polskie Radio Olsztyn|Polskiego Radia Olsztyn]]

==Biografia==
Włodzimierz Kowalewski urodził się 11 listopada 1956 r. w Olsztynku. Absolwent polonistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po ukończeniu studiów został nauczycielem w olsztyńskim liceum. W 2007 r. był ekspertem i członkiem jury [[Internetowy Festiwal Literacki „Euroczytanie 2007”|Internetowego Festiwalu Literackiego „Euroczytanie 2007”]].
<br>Jako poeta debiutował w piśmie „[[Warmia i Mazury]]” w 1975 r. Podczas studiów polonistycznych na Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu był członkiem grupy poetyckiej „Zamek Nieszawski”. Tam też wydrukowano jego dwa tomiki poetyckie. Utwory Kowalewskiego ukazywały się w dodatkach do miesięcznika „[[Warmia i Mazury]]”, poza tym publikował m.in. w „Nowościach”, „Faktach” oraz „Za i Przeciw”. Współpracował również z pismem „[[Borussia]]”. W latach 90-tych publikował liczne recenzje, m.in. w „Przeglądzie Artystyczno-Literackim”.<br>
Jako prozaik debiutował w 1993 r. ''Czterema opowiadaniami o śmierci''. Późniejsza proza Kowalewskiego doczekała się trzykrotnej nominacji do Nagrody Nike oraz do Paszportu „Polityki”. W 2007 r. ukazała się kolejna powieść autora ''Excentrycy'', za którą został nagrodzony [[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur|„Wawrzynem” – Literacką Nagrodą Warmii i Mazur]].

==Twórczość==
„Włodzimierz Kowalewski to solidny, stateczny prozaik”, a siłą jego utworów jest „stateczność frazeologiczna i ogromne znaczenie dla oddania w opisie szczegółu (...)”<ref>Cyt. za: Rojek Józef Jacek, ''Literaci & literatura Warmii i Mazur'', Olsztyn, Fundacja Środowisk Twórczych, 2008, s. 181.</ref>. W wypowiedziach o swojej twórczości pisarz wielokrotnie podkreślał, że chce przede wszystkim „opowiadać historie”. Dominującą cechą pisarstwa Kowalewskiego jest „upodobanie w zanurzaniu się w przeszłość”<ref>Cyt. za: Darska Bernadetta, ''Ucieczki i powroty. Obrazy rzeczywistości w prozie najnowszej'', Olsztyn, Portret, 2006, s. 269.</ref>, zakorzenienie w przeszłości, nostalgiczne powroty do czasów minionych. Tę tendencję zauważyć można nawet w powieści ''Bóg zapłacz!'', której akcja rozgrywa się w przyszłości, a którą badaczka nazywa „futorologią pozorną”<ref>Tamże, s. 280.</ref>.

==Publikacje ==
*Poezja:
**''Epoka przyćmiona'' (1981)
**''Idę do ciebie spod sklepionego łuku bramy...'' (1981)

*Proza:
**''Cztery opowiadania o śmierci'' (1993)
**''Powrót do Breitenheide'' (1997)
**''Bóg zapłacz!'' (2000)
**''Światło i lęk'' (2003)
**''Excentrycy'' (2007)

==Nagrody i odznaczenia==
*Nominacja do Nagrody Nike (1998, 2001, 2004)
*„Laur Złotej Dziesiątki” (2001)
*Stypendium Ministra Kultury (2001)
*Nagroda Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2001)
*Nagroda im. Samuela Lindego (2003)
*Nominacja do Paszportu „Polityki” (2003)
*[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2004)
*Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2006)
*[[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur|„Wawrzyn” – Literacka Nagroda Warmii i Mazur]] (2007)

==Multimedia==
<youtube>Xh89fty0JZs</youtube>

==Bibliografia ==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. II: ''Włodzimierz Kowalewski'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2008, nr 1/2. – Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/1-2_08-ie/krag_boruss.htm
#Rojek, Józef Jacek: ''Literaci & literatura Warmii i Mazur : przewodnik eseistyczny'' / Józef Jacek Rojek ; [aut. zdj. Wacław Kapusto et al.]. – Olsztyn : Fundacja Środowisk Twórczych, 2008. – S. 181-182.

==Zobacz też==
*Artykuł na temat pisarza na portalu [http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_kowalewski_wlodzimierz www.culture.pl]

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Pisarze|Kowalewski,Włodzimierz]]
[[Category:Dziennikarze|Kowalewski,Włodzimierz]]
[[Category:Literatura|Kowalewski,Włodzimierz]]
[[Category:Olsztyn|Kowalewski,Włodzimierz]]
[[Category:1981-1990|Kowalewski,Włodzimierz]]
[[Category:1991-2000|Kowalewski,Włodzimierz]]
[[Category:2001-2010|Kowalewski,Włodzimierz]]

Kazimierz Brakoniecki

2011-07-26T12:29:35Z

Leksykon:

[[Image:brakoniecki.jpg|thumb|right|200px|Źródło: zbiory WBP w Olsztynie]]
(1952- ) – olsztyński poeta, eseista, krytyk literacki, tłumacz literatury francuskiej, pierwszy redaktor pisma „[[Borussia]]”

==Biografia==
Urodził się 12 grudnia 1952 r. w Barczewie. Ukończył polonistykę (1976 r.) oraz Podyplomowe Studium Muzealnictwa (1988 r.) na Uniwersytecie Warszawskim.
<br>Po ukończeniu studiów pracował w Bibliotece Ossolineum we Wrocławiu (od marca 1977 r.), następnie w Olsztynie (od września 1977 r.) w: [[Miejski i Międzyzwiązkowy Dom Kultury w Olsztynie|Miejskim i Międzyzwiązkowym Domu Kultury]], [[Stowarzyszenie PAX. Oddział w Olsztynie|Stowarzyszeniu „Pax”]], [[Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii Warmińskiej „Hosianum” i Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego|Bibliotece Wyższego Seminarium Duchownego „Hosianum”]], [[Biblioteka Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie|Bibliotece Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego]], Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli. W latach 1985-1995 pracował jako twórca i kurator wystaw sztuki polskiej XX w. w [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biurze Wystaw Artystycznych w Olsztynie]]. Od września 1995 r. kieruje [[Centrum Polsko-Francuskie Côtes d’Armor – Warmia i Mazury|Centrum Polsko-Francuskim Côtes d’Armor – Warmia i Mazury w Olsztynie]].
<br>Był członkiem [[Koło Młodych przy Związku Literatów Polskich w Olsztynie |Koła Młodych działającym przy Związku Literatów Polskich]] (wiceprzewodniczący) w latach 1978-1981, później krótko (niecały miesiąc) samego [[Związek Literatów Polskich. Oddział w Olsztynie |ZLP]] w 1987 r. Obecnie należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od końca 1989 r.) oraz polskiego Pen Clubu (od września 2003 do października 2007 był również członkiem zarządu).
<br>Wielokrotnie nagradzany za działalność kulturalną i twórczość literacką.

==Działalność==
Poeta, eseista, krytyk literacki, redaktor, tłumacz literatury francuskiej Bretanii, autor antologii literackich, animator kultury, kurator wystaw plastycznych.
<br>Współzałożyciel i współtwórca olsztyńskiego stowarzyszenia [[Wspólnota Kulturowa „Borussia”]] (1990) oraz [[Fundacja „Borussia”|Fundacji „Borussia”]] (2006), pomysłodawca i współzałożyciel [[Olsztyńskie Stowarzyszenie Przyjaciół Bretanii i Francji „Amitié”|Olsztyńskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Bretanii i Francji „Amitié”]]. Współzałożyciel i pierwszy redaktor naczelny pisma „[[Borussia|Borussia. Kultura. Historia. Literatura]]” w latach 1991-1997. Ponadto m.in.: redaktor strony literackiej w „[[Gazeta Olsztyńska|Gazecie Olsztyńskiej]]” w latach 1995-1997, współzałożyciel i redaktor pierwszego numeru czasopisma „[[Warmia i Mazury. Kultura – Społeczeństwo – Region]]”, współorganizator [[Kongres Kultury Mazur, Warmii i Powiśla|Kongresu Kultury Mazur, Warmii i Powiśla]] w 2000 r.
<br>Pomysłodawca, kurator i współautor wystaw sztuki oraz katalogów. Najważniejsze z nich to:
*1987 – ''Wystawa dzieł artystów żydowskich 1918-1939'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie |Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie]] – pierwsza w ówczesnej Polsce wystawa naukowa, współorganizowana z Żydowskim Instytutem Historycznym i Instytutem Sztuki PAN w Warszawie
*1989 – ''Wileńskie środowisko artystyczne 1919-1945'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie |Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie]] oraz muzea w Gdańsku, Poznaniu, Białymstoku, Toruniu – pierwsza tego typu wystawa w powojennej Polsce organizowana pod egidą prof. Stanisława Lorentza i Muzeum Narodowego w Warszawie
*1993 – ''Atlantyda Północy. Dawne Prusy w fotografii – Atlantis das Nordens. Das ehemalige Ostpreussen in Fotografien'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie |Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie]] oraz muzea w Niemczech (m.in. w Lipsku, Berlinie, Lüneburgu) i w Wiedniu (1993-1994, 2001) – pierwsza w Polsce powojennej wystawa fotografii ze zbiorów konserwatora zabytków w Królewcu (po 1945 r. w kolekcji Instytutu Sztuki PAN w Warszawie), dotychczas niepokazywanych publicznie

==Twórczość==
Jako poeta debiutował w 1975 r. na łamach „Nowego Wyrazu” (nr 4/1975). Od 1975 r. publikuje w najważniejszych polskich pismach literackich i kulturalnych. Jego utwory tłumaczono na wiele języków, głównie na niemiecki, francuski i litewski. Twórczość Brakonieckiego obecna jest w licznych antologiach polskiej poezji współczesnej w kraju i za granicą.
<br>Brał udział w międzynarodowych festiwalach poetyckich:
*Druskininkai Poetic Fall (wrzesień 2004, Litwa)
*III Festival de la Parole Poétique w Quimperlé (22 II-2 III 2008, Bretania/Francja)
W swojej twórczości Brakoniecki „łączył wątki regionalistyczne z uniwersalizmem (...) stawiał pytania o prawdę historyczną i humanistyczną, o wolność, o istotę tragicznego ludzkiego bytowania w świecie. Głównym przedmiotem rozważań uczynił ból, rozpad, śmierć, cierpienie pojedynczego człowieka i całych narodów (...), ukazał losy ludzkich zbiorowości (wojenne i powojenne, przesiedleńcze) w perspektywie rodziny, plemienia, małej ojczyzny (...), podjął temat wspólnego dziedzictwa kulturowego Polaków i Niemców na Warmii”<ref>Cyt. za: Brudnicki Jan Zdzisław, ''Brakoniecki'' [W:] ''Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny'', T. 1: ''A-O'', [red. nauk. Artur Hutnikiewicz, Andrzej Lam], Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 56.</ref>.
<br>Jest również autorem prozy, esejów, szkiców literackich, poświęconych m.in. literaturze Warmii i Mazur. W prozie Brakonieckiego obecne są wątki autobiograficzne. Podejmuje również tematykę antysemityzmu w Polsce. W 2009 r. ukazał się zbiór aforyzmów – ''KaBra'', wydanych razem z rysunkami [[Hanna Brakoniecka|Hanny Brakonieckiej]] (''HaBra'').

==Publikacje ==
*Poezje i szkice:
**''Zrosty'' (1979)
**''Żywoty'' (1982)
**''Ostatnia rozmowa z ojczyzną'' (1983) – arkusz poetycki opublikowany przez autora w maszynopisie poza cenzurą (w 20 egzemplarzach)
**''Wiersze fizyczne'' (1985)
**''Tożsamość'' (1988)
**''Idee'' (1991)
**''Olśnienia'' (1992)
**''Metaxu'' (1993)
**''Zeszyty jedynego'' (1993)
**''Jednia'' (1994)
**''Misterium'' (1995)
**''Poświaty'' (1996)
**''Światowanie'' (1999)
**''Światologia'' (2001)
**''Moralia'' (2002)
**''Prowincja człowieka. Obraz Warmii i Mazur w literaturze olsztyńskiej'' (2003)
**''Ciałość'' (2004)
**''Armor. Wiersze atlantyckie'' (2005)
**''Ziemiec. Prowincjałki rowerowe'' (2005)
**''Europa minor'' (2007)
**''Glosolalie'' (2008)
**''Historie bliskoznaczne'' (2008)
**''Polak, Niemiec i Pan Bóg. Olsztyńskie szkice osobiste'' (2009)
**''W Bretanii (esej historyczno-podróżniczy)'' (2009)
**''Obroty nieba'' (2010)
**''Dziennik berliński'' (2011)
*Współautor:
**''KaBra. Myśli na wynos czyli Aforyzmy Kazimierza Brakonieckiego. HaBra. Nie mam czym czyli Rysunki Hanny Brakonieckiej'' (2009)
*Wybory wierszy w języku polskim:
**''Muza domowa. Wiersze z lat 80. i 90'' (2000)
*Wybory wierszy w językach obcych:
**''Atlantyda Północy. Atlantis des Nordens'' (1998)
**''Poèmes du Nord'' (1999)
**''Armor. Poèmes de l’Atlantique'' (2006)
**''Warmiński Budda. Ermländischer Buddha'' (2007)
**''La forêt de Varmie'' (2008)
**''Atlantide du Nord'' (2011)
*Najważniejsze prezentacje w grupowych antologiach obcojęzycznych:
**''Terra Nullius. Une anthologie de la poésie polonaise contemporaine de Varmie et Mazurie'' (2004)
**''Vėtyklė.Olštyno rašytoju kūrybos rinktinė'' (2008)
*Tłumaczenia własne z jęz. francuskiego (książki):
**''O Bretanii wierszem i prozą'' (1997)
**Kenneth White, ''Atlantica. Wiersze i rozmowy'' (1998)
**Jean Grenier, ''Albert Camus. Wspomnienia'' (2000)
**Blaise Cendrars, ''Wiersze'' (2002)
**''Bretania w poezji i prozie'' (2006)
**Paol Keineg, ''Wiersze bretońskie'' (2007)
**Louis Guilloux, ''Moja Bretania'' (2008)
**Eugene Guillevic, ''Obecność. Wiersze'' (2010)
**Kenneth White, ''Poeta kosmograf'' (2010)
*Antologie literackie (współautor, redaktor opracowania):
**''Meiner Heimat Gesicht. Ostpreussen im Spiegel der Literatur'' (1996)
**Kazimierz Brakoniecki, Winfried Lipscher, ''Borussia. Ziemia i ludzie. Antologia literacka'' (1999)
**''Prusija. Literaturos veidroduje'', sudarytojai Kazimieras Brakonieckis, Rimantas Černiauskas, Olegas Gluškinas, Vinfridas Lipšeris (2000)
**''Liki rodnoj ziemli. Proizwiedenija rossijskich, niemieckich, polskich i litowskich awtorow'', sostawili Kazimierz Brakoniecki, Oleg Głuszkin, Winfried Lipscher (2002)
*Katalogi wystaw:
**''Wystawa dzieł artystów żydowskich 1918-1939'' (1987)
**''Wileńskie środowisko artystyczne 1919-1945. Malarstwo – grafika – rzeźba – rysunek – fotografia'' (1989)
**''Atlantyda Północy. Dawne Prusy Wschodnie w fotografii'' (1993)

== Nagrody i odznaczenia==
*Nagrody:
**Nagroda miesięcznika literackiego młodych „Nowy Wyraz” (1980) – za najlepszy poetycki książkowy debiut roku (''Zrosty'')
**[[Medal im. Biskupa Ignacego Krasickiego]] (1980) – za tom wierszy ''Zrosty''
**Nagroda w konkursie „Res Publiki” (1989)
**Nagroda poetycka im. Stanisława Piętaka (1991) – za najlepszy tom wierszy w Polsce roku 1991 (''Idee'')
**Nagroda redakcji „Czasu Kultury” (1993) – za najlepszy tom poezji w Polsce roku 1993 (''Metaxu'')
**Wyróżnienie Fundacji Kultury (1998) – tom prozy autobiograficznej ''Światowanie''
**Nagroda Wojewody Olsztyńskiego (1990)
**Nagroda specjalnej paryskiej „Kultury” Jerzego Giedroycia za redagowanie pisma „[[Borussia]]” (1996)
**„[[Zasłużony dla Warmii i Mazur]]” (1997)
**Medal Zygmunta Glogera (1998)
**Laur Złotej Dziesiątki „Gazety Olsztyńskiej” (2002)
**Nagroda Marszałka Warmii i Mazur (2005) – tom wiersz ''Ciałość''
**Wybrany w plebiscycie czytelników „Gazety Olsztyńskiej” do grona dziesięciu osobistości Olsztyna w latach 1945-2002
**Nagroda Ministra Kultury w dziedzinie upowszechniania kultury (2001)
**Wyróżnienie Stowarzyszenia Pisarzy Rosyjskich w Moskwie (2002) – za redakcję wersji rosyjskiej antologii ''Borussia. Ziemia i ludzie''
**Brązowy Medal „Gloria Artis” (2006)
**Laur Polskiego Komitetu ds. UNESCO za twórczość poetycką (2007) – tom wierszy ''Europa minor''
**[[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur|„Wawrzyn” – Literacka Nagroda Warmii i Mazur]] (2008) – ''Historie bliskoznaczne''
**Nagroda Prezydenta Olsztyna w dziedzinie kultury – statuetka św. Jakuba (2008)
**nominacja do nagrody mediów publicznych Cogito (2009) – ''Historie bliskoznaczne''
**wielokrotnie nominowany do [[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur|„Wawrzynu” – Literackiej Nagrody Warmii i Mazur]] (2004 – tom ''Ciałość'', 2005 – ''Ziemiec'', 2007 – ''Europa minor'', 2009 – szkice ''Polak, Niemiec i Pan Bóg'')
*Stypendia literackie:
**Stypendium im. Tadeusza Borowskiego (1981)
**Fundacji „Janineum” (Wiedeń 1998, 1999)
**Baltic Centre for Writers and Translators (Visby 2000, 2010)
**Literarisches Colloquium (Berlin 2007)
**Villa Marguerite Yourcenar (Francja 2011)

==Multimedia==
<youtube>HdqAM4bWlc4</youtube>

==Bibliografia==
#Białecka, Sylwia: ''Krąg Borussiański : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / Sylwia Białecka. Cz. I: ''Kazimierz Brakoniecki'' // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2007, nr 3/4. – Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/3-4_07-ie/krag_boruss.htm.
#Hejman, Anna: ''Brakoniecki Kazimierz'' / Anna Hejman // W: ''Współcześni polscy pisarze i badacze literatury : słownik bibliograficzny'' / oprac. zespół pod red. Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan. T. 1.: A-B. – Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994. – S. 247.
#Brudnicki, Jan Zdzisław: ''Brakoniecki'' / Jan Zdzisław Brudnicki // W: ''Literatura polska XX wieku : przewodnik encyklopedyczny'' / [red. nauk. Artur Hutnikiewicz, Andrzej Lam]. T. 1, A-O. – Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. – S. 56.

==Zobacz też==
*Artykuły na temat poety:
**na portalu [http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_brakoniecki_kazimierz www.culture.pl]
**na stronie [http://poryte.4lomza.pl/index.php?wiad=725 Parafii Poryte]

==Przypisy==
<references/>
[[Category:Pisarze|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:Tłumacze|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:Literatura|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:Olsztyn|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:1945-1960|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:1961-1970|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:1971-1980|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:1981-1990|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:1991-2000|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:2001-2010|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:2001-2010|Brakoniecki,Kazimierz]]
[[Category:2011-2020|Brakoniecki,Kazimierz]]

Chór im. prof. Wiktora Wawrzyczka

2011-07-26T12:19:29Z

Leksykon:

[[Image: chor.jpg|thumb|right|300px| Zespół podczas Koncertu Nadzwyczajnego w Kaliningradzie w ramach Sezonu Kultury Polskiej w Rosji „Polska-Rosja. Dialog kultur” (5 lipca 2008)<br>Źródło: portal [http://www.iam.pl/pl/site/aktualnosci/kaliningrad2008 www.culture.pl] ]]
Chór im. prof. Wiktora Wawrzyczka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, istnieje od 1952 r.

==Historia==
Chór powstał w październiku 1952 r. z inicjatywy prof. Wiktora Wawrzyczka jako męski Chór Uczelniany przy Wyższej Szkole Rolniczej, jednak już w 1953 r. chór przekształcił się w zespół mieszany. Pierwsze koncerty odbyły się w październiku i listopadzie 1954 r. W latach 1957-1958 władze uczelni zawiesiły działalność chóru. Reaktywowany w 1959 r. działa nieprzerwanie do dziś.

==Dyrygenci==
*[[Mieczysław Kulewski]] (w latach 1952-1954)
*[[Edward Gojlik]] (w latach 1954-1955)
*[[Stanisław Markiewicz]] (w latach 1955-1956)
*[[Edward Dziumowicz]] (w latach 1958-1959)
*[[Stefan Foremny]] (w latach 1960-1962)
*[[Romuald Oszczan]] (w latach 1962-1964)
*[[Marian Bramiński]] (w latach 1964-1972)
*[[Kazimierz Sturmowski]] (w latach 1972-1987)
*[[Benedykt Błoński]] (w latach 1982-2009)
*[[Jolanta Sołowiej]] (w latach 1987-2009, specjalistka od emisji głosu)
*[[Bogusław Paliński]] (od 2009)

==Działalność artystyczna==
Chór swoim śpiewem zapewniał muzyczną oprawę wydarzeniom z życia akademickiego, religijnego i kulturalnego Olsztyna, organizował koncerty dla studentów i mieszkańców Olsztyna i województwa, koncertował w radiu studenckim oraz w Polskim Radiu w 1970 r. Zespół współpracował i koncertował z licznymi zagranicznymi chórami akademickimi, znakomitymi solistami oraz Filharmonią Bałtycką, [[Warmińsko-Mazurska Filharmonia im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie|Warmińsko-Mazurską Filharmonią im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie]], olsztyńskim chórem [[Olsztyński Chór Kameralny Collegium Musicum|Collegium Musicum]]. W 2007 r. zespół włączył się do inicjatywy nagrania dzieł Feliksa Nowowiejskiego (jest wykonawcą dwóch albumów: ''Pieśni Morskich'' i ''25 Polskich Pieśni Ludowych z Warmii''). Podczas swojej długoletniej działalności chór „Wawrzyczki” koncertował w kraju i za granicą: na Węgrzech, w Bułgarii, Jugosławii, Niemczech, Hiszpanii, Belgii, Austrii, we Włoszech i Francji.
<br>Repertuar chóru początkowo stanowiły głównie warmińskiego piosenki ludowe – obecnie obejmuje on utwory wokalne i wokalno-instrumentalne wielu kompozytorów i epok – od renesansu do współczesności.
Autor monografii poświęconej „Wawrzyczkom” tak pisze o 55-letniej działalności zespołu: „W opisanym czasie chór liczący 55 lat istnienia i działalności twórczej dał ponad 1600 koncertów (...). Co śpiewał z dużego repertuaru wokalno-instrumentalnego? Wyliczę dzieła najistotniejsze w chóralnym repertuarze: ''Stabat Mater'' Antoniego Dworzaka, ''Requiem'' i ''Msza Koronacyjna'' Mozarta, ''Stabat Mater'' Rossiniego, ''IX Symfonia'' Beethovena, ''Requiem pro defunctis'' Cimarosy, ''Oratorium na Boże Narodzenie'' Bacha, ''Missa in Augustin'' Haydna, ''Dettingen Te Deum'' Haendla, ''Ceremony of Carrols'' Brittena, ''Nieszpory Ludźmierskie'' Pawluśkiewicza, ''Missa Gospel's'' Szomańskiego, ''Via Crucis'' Pawła Łukaszewskiego, ''Carmina Burana'' C. Orffa, ''Cavaleria rusticana'' P. Mascagniego, ''Halka'' i ''Straszny dwór'' Moniuszki”<ref>Cyt. za: Panasik Krzysztof, ''Koncert wielki na głosy unisono'', Olsztyn, ElSet, 2007, s. 140.</ref>.

==Nagrody i odznaczenia==
#Złota Odznaka „Zasłużony dla Warmii i Mazur” (1967)
#Ogólnopolski Festiwal Piosenki Żołnierskiej (1968)
#*II miejsce
#Ogólnopolski Konkurs Chórów Studenckich (1970)
#*I miejsce
#Ogólnopolski Festiwal Chórów Akademickich (1970)
#*III miejsce
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 8 (1975)
#*wyróżnienie
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 10 (1977)
#*wyróżnienie
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 12 (1979)
#*nagroda „dla najlepszego chóru studenckiego”
#Nagroda czasopisma „[[Warmia i Mazury]]” za wybitne osiągnięcia w rozwoju społecznego i kulturalnego życia Warmii i Mazur (1988)
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 20 (1989)
#*Grand Prix – Srebrna Lutnia im. Jerzego Libana
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 21 (1990)
#*Grand Prix – Srebrna Lutnia im. Jerzego Libana
#Międzynarodowy Konkurs Chóralny „Cantate'90” w Maasmechelen (1990, Belgia)
#*III miejsce
#XXVI Międzynarodowy Festiwal Pieśni Chóralnej – Międzyzdroje'91 (1991)
#*III miejsce
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 23 (1992)
#*I miejsce w kategorii chórów akademickich
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 24 (1993)
#*I miejsce
#XXVIII Międzynarodowy Festiwal Pieśni Chóralnej w Międzyzdrojach (1993)
#*III miejsce i brązowy medal
#V Ogólnopolski Festiwal Muzyki Religijnej im. ks. St. Ormińskiego
#*II miejsce
#*Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za najlepiej wykonany utwór kompozytora polskiego
#Ogólnopolski Turniej Chórów LEGNICA CANTAT 25 (1994)
#*wyróżnienie
#XXX Międzynarodowy Festiwal Pieśni Chóralnej w Międzyzdrojach (1995)
#*III miejsce i brązowy medal
#II Międzynarodowy Konkurs Rozgłośni Radiowych „Let the people sing” (Kanada, 1995)
#*II miejsce
#VI International Choirfestival of Athens (1996, Grecja)
#*złoty medal w kategorii chórów mieszanych
#*I miejsce w kategorii folklorystycznej
#XV Międzynarodowy Konkurs Chórów Akademickich w Pardubicach (1998, Czechy)
#*III miejsce w kategorii chórów mieszanych
#X Międzynarodowy Festiwal Chóralnych w Trnavie (1998, Słowacja)
#*Złoty Pas w kategorii muzyki chóralnej
#*Złoty Pas w kategorii muzyki sakralnej
#„Laur Złotej Dziesiątki” (1998)
#Międzynarodowy Festiwal Chórów im. Feliksa Mendelssohna-Bartholdy'ego (1999, Niemcy)
#*srebrny medal
#XXXVII Międzynarodowy Festiwal Pieśni Chóralnej w Międzyzdrojach (2002)
#*I miejsce i Złoty dyplom
#XXIV Międzynarodowy Konkurs Chóralny w Prevezie (2002, Włochy)
#*Złoty Medal i I miejsce w kategorii chórów kameralnych
#*Złoty Medal i I miejsce w kategorii chórów mieszanych
#Odznaka Honorowa „Złota z Laurem” Zarządu Głównego Polskiego Związku Chórów i Orkiestr (2002)
#[[Nagroda Prezydenta Olsztyna]] (2005)
#„Osobowość Roku Warmii i Mazur” (2006)

==Dyskografia==
[[Image:nowowiejski.jpg|thumb|right|200px| Okładka płyty ''Felix Nowowiejski. Pieśni Morskie''<br>Źródło: zbiory muzyczne WBP]]
[[Image:ludowe.jpg|thumb|right|200px| Okładka płyty ''Felix Nowowiejski. 25 pieśni ludowych z Warmii''<br>Źródło: zbiory muzyczne WBP]]
*Cimarosa, Domenico: ''Requiem pro defunctis'' / Domenico Cimarosa. – [b.m.] : 1993. – 1 płyta CD.
*''Cicha noc'' / [wyk.] Chór Akademicki im. prof. Wiktora Wawrzyczka Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie ; dyrygent Benedykt Błoński. – Olsztyn : 1997. – 1 płyta CD.
*''Sacrum et profanum'' / Chór Akademicki im. prof. Wiktora Wawrzyczka Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie ; dyrygent Benedykt Błoński. – Olsztyn : [1997?]. – 1 płyta CD.
*''Od Palestriny do Lennona'' / [wyk.] Chór Akademicki im. prof. Wiktora Wawrzyczka ; dyrygent Benedykt Błoński. – Olsztyn : [1999]. – 1 płyta CD.
*''Modlitwa o pokój = Prayer for peace'' / [wyk.] Chór im. prof. Wawrzyczka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie ; dyrygent Benedykt Błoński. – Olsztyn : 2007.
*Borzym, Andrzej: ''Czasem... = Sometimes...'' / Andrzej Borzym ; [wyk.] Chór im. prof. Wawrzyczka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie ; dyryguje Benedykt Błoński. – [Olsztyn] : [200?]. – 1 płyta CD.
*''W śpiewie się radujmy i z radością chwalmy Pana'' / Chór im. prof. Wiktora Wawrzyczka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. – Olsztyn : 2002. – 2 płyty CD.
*''Gaude Mater Polonia''. – [2002]. – [1 płyta CD].
*Świder, Józef: ''Litania Gietrzwałdzka'' / Józef Świder. – [Olsztyn : 2007]. – 1 płyta CD.
*''Felix Nowowiejski. Pieśni morskie = Sea songs''. – Morskie Oko : 2007. – 1 płyta CD.
*''Felix Nowowiejski. 25 Polskich Pieśni Ludowych z Warmii = 25 Polish folk songs from Warmia''. – Morskie Oko : 2007. – 1 płyta CD.
*''Wonderful world...'' / [wyk.] Chór im. prof. Wiktora Wawrzyczka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie ; dyr. Benedykt Błoński. – [b.m.] : 2008. – 1 płyta CD.

==Multimedia==
<youtube>CtOKmq6Sjpw</youtube>

==Bibliografia==
#Panasik, Krzysztof: ''Koncert wielki na głosy unisono'' / Krzysztof Panasik. – Olsztyn : ElSet, 2007.

==Zobacz też==
*[http://www.uwm.edu.pl/choir/ Strona internetowa chóru]
*Bibliografia Warmii i Mazur za lata:
**[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=CH%D3R%2BAKADEMICKI%2BIM%2BPROF%2BWAWRZYCZKA%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=02&MA1=rozwi%F1 2001-2002]
**[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=CH%D3R%2BAKADEMICKI%2BIM%2BPROF%2BWAWRZYCZKA%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=04&MA1=rozwi%F1 2003-2004]
**[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=CH%D3R%2BAKADEMICKI%2BIM%2BW%2BWAWRZYCZKA%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=06&MA1=rozwi%F1 2005-2006]
**[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=CH%D3R%2BAKADEMICKI%2BIM%2BW%2BWAWRZYCZKA%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=08&MA1=rozwi%F1 2007-2007]
**[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=CH%D3R%2BAKADEMICKI%2BIM%2BW%2BWAWRZYCZKA%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=10&MA1=rozwi%F1 2009-2010]

==Przypisy==
<references/>

[[Category:Olsztyn]] [[Category:Muzyka]] [[Category:Chóry i orkiestry]] [[Category:1945-1960]] [[Category:1961-1970]] [[Category:1971-1980]] [[Category:1981-1990]] [[Category:1991-2000]] [[Category:2001-2010]]

Zespół Pieśni i Tańca Kortowo

2011-07-26T12:18:21Z

Leksykon:

[[Image:kort.jpg|thumb|right|350px|Źródło: Matulewicz, Tadeusz: Zespół Pieśni i Tańca „Kortowo”
[W:] Kalendarz Olsztyna 2008 , [pod red. Tomasza Śrutkowskiego], Olsztyn, Edytor Wers, 2007, s. 186. ]]
[[Image:kort1.jpg|thumb|right|350px|Źródło: Matulewicz, Tadeusz: Zespół Pieśni i Tańca „Kortowo”
[W:] Kalendarz Olsztyna 2008 , [pod red. Tomasza Śrutkowskiego], Olsztyn, Edytor Wers, 2007, s. 187. ]]
[[Image:kort2.jpg|thumb|right|350px|Źródło: Matulewicz, Tadeusz: Zespół Pieśni i Tańca „Kortowo”
[W:] Kalendarz Olsztyna 2008 , [pod red. Tomasza Śrutkowskiego], Olsztyn, Edytor Wers, 2007, s. 188. ]]
[[Image:kort3.jpg|thumb|right|350px|Źródło:[http://www.uwm.edu.pl/egu/news/8/czytaj/344/nagrode-rektora-wytanczyl-zpit-kortowo.html http://www.uwm.edu.pl/]]]
Reprezentacyjna grupa folklorystyczna Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.
==Historia==
Zespół powstał sięga lat 50-tych XX w., wtedy to [[Wacław Rybus]] wraz z grupą powołał grupę taneczną kultywującą polski folklor i tradycje ludowe. Od początku istnienia zespół działał przy olsztyńskiej uczelni, w Kortowie. Zespół prezentuje program w oryginalnych strojach ludowych, przedstawiając tańce narodowe m.in.: poloneza, mazura, kujawiaka i oberka, oraz pieśni i tańce ludowe z terenów niemal całej Polski. Grupa reprezentuje Polskę na wielu koncertach i festiwalach krajowych i zagranicznych.

==Skład zespołu<ref>Za stroną internetową: [http://www.uwm.edu.pl/kortowo/?q=pracownicy http://www.uwm.edu.pl/]</ref>==
*[[Bogusław Wodniak]] - kierownik zespołu
*[[Ewa Kokoszko]] - choreograf
*[[Bogusław Opaliński]] - przygotowanie wokalne, muzyczne
*[[Maciej Kleina]] - instruktor baletu
*[[Wojciech Delia]] - instruktor kapeli
*[[Damian Michałowski]] - akompaniator
*[[Marta Jankowska]] - przygotowanie kostiumów
Skład Zespołu Pieśni i Tańca „Kortowo”<ref>Za stroną internetową: [http://www.uwm.edu.pl/kortowo/?q=sklad http://www.uwm.edu.pl/kortowo/]</ref>

*[[Andrulewicz Bartosz]]
*[[Bittner Ziemowit]]
*[[Borys Kamil]]
*[[Cegiełka Sandra]]
*[[Ciechowska Anna]]
*[[Grul Jolanta]]
*[[Gutowska Ewa]]
*[[Gwiazdowska Marlena]]
*[[Jankowska Marta]]
*[[Jaśkiewicz Agata]]
*[[Jodko Kamila]]
*[[Kleina Maciej]]
*[[Kleszewska Katarzyna]]
*[[Kliniewska Ewelina]]
*[[Kodzik Aleksandra]]
*[[Kolasiński Michał]]
*[[Korkuć Radosław]]
*[[Korowaj Wioletta]]
*[[Kozłowska Małgorzata]]
*[[Kula Barbara]]
*[[Legacka Aleksandra]]
*[[Liszewski Michał]]
*[[Mikosza Jakub]]
*[[Morawski Piotr]]
*[[Murzyn Krzysztof]]
*[[Naczmański Jakub]]
*[[Pawłowski Rodian]]
*[[Piasta Atleta]]
*[[Piotrowski Marcin]]
*[[Pluszczewicz Milena]]
*[[Prusak Konrad]]
*[[Puśko Ludmiła]]
*[[Różański Kamil]]
*[[Saniewska Dorota]]
*[[Sar Katarzyna]]
*[[Skrobała Szymon]]
*[[Staniak Jakub]]
*[[Stocka Katarzyna]]
*[[Szuba Alicja]]
*[[Szyłejko Małgorzata]]
*[[Wierciński Tomasz]]
*[[Wilczewska Natalia]]
*[[Zalewska Justyna]]
*[[Zyskowska Agnieszka]]

==Nagrody m.in.==
*II miejsce na Krajowym Festiwalu Amatorskim Studenckich Zespołów Tanecznych w Poznaniu (1951 r.)
*I miejsce za wykonanie mazura na festiwalu w Krakowie (1952 r.)
*Zespół laureatem Nagrody Kulturalnej Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego (2010 r.)

==Multimedia==
<youtube>4PCP5llmcYU</youtube>

==Bibliografia==
#Bibliografia Warmii i Mazur:
*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=ZESP%D3%A3%2BPIE%8CNI%2BI%2BTA%D1CA%2BKORTOWO%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=02&MA1=rozwi%F1 za lata 2001-2002]
*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=ZESP%D3%A3%2BPIE%8CNI%2BI%2BTA%D1CA%2BKORTOWO%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=04&MA1=rozwi%F1 za lata 2003-2004]
*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=ZESP%D3%A3%2BPIE%8CNI%2BI%2BTA%D1CA%2BKORTOWO%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=06&MA1=rozwi%F1 za lata 2005-2006]
*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=ZESP%D3%A3%2BPIE%8CNI%2BI%2BTA%D1CA%2BKORTOWO%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=08&MA1=rozwi%F1 za lata 2007-2008]
*[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=ZESP%D3%A3%2BPIE%8CNI%2BI%2BTA%D1CA%2BKORTOWO%2BOLSZTYN%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=10&MA1=rozwi%F1 za lata 2009-2010]

==Przypisy==
<references/>

==Zobacz też==

*Strona internetowa zespołu: http://www.uwm.edu.pl/kortowo/

[[Category: Zespoły i grupy artystyczne]] [[Category:Muzyka]] [[Category:Taniec]] [[Category:1945-1960]] [[Category:1961-1970]] [[Category:1971-1980]] [[Category:1981-1990]] [[Category:1991-2000]] [[Category: 2001-2010]] [[Category:2011-2020]]

Plener Integracyjny Sztuka Łączy i Łagodzi Obyczaje Łyna 2004

2011-07-26T12:16:39Z

Leksykon:

Pierwsza edycja międzynarodowego projektu artystycznego pn. [[„Sztuka Łączy i Łagodzi Obyczaje” Łyna]], zorganizowana w okresie od 29 maja do 8 czerwca 2004 r. w Brzeźnie Łyńskim.

==Organizatorzy==
*[[Związek Plastyków Warmii i Mazur]]
*Szkoła Podstawowa im. prof. Romana Kobendzy w Łynie
===Współorganizatorzy===
*Urząd Miasta Nidzicy Biuro Promocji Gminy
*[[Nidzicki Ośrodek Kultury w Nidzicy]]
*[[Biblioteka Publiczno-Szkolna w Łynie]]

==Komisarz==
*[[Jadwiga Bardyszewska]]

==Cele==
Główne założenia Pleneru stanowiły: twórcza praca artystów plastyków z ludźmi niepełnosprawnymi, integracja środowisk twórczych – krajowego i zagranicznych oraz wyłonienie i promowanie lokalnych talentów. Jako cel drugorzędny wskazano umożliwienie uczestnikom pleneru „połączenia pracy twórczej z zabawą i wypoczynkiem” <ref>''II Międzynarodowe Warsztaty Plastyczne „Sztuka Łączy i Łagodzi Obyczaje” Łyna 2005”'', Nidzica, 2005.</ref>.

==Przebieg==
W projekcie wzięło udział 19 artystów, specjalizujących się w różnych dziedzinach sztuki, z kraju oraz zagranicy. Plener prócz zwyczajowego przebiegu, właściwego dla tego typu inicjatyw, charakteryzował się ponadto modułami warsztatowymi. Warsztaty plastyczne prowadzili uczestnicy pleneru: malarze, ceramicy i rzeźbiarze, tworząc wraz z uczniami ze Szkoły Podstawowej w Łynie, Zespołu Szkół nr 1 w Nidzicy oraz z Ośrodka Rehabilitacyjnego Osób Niepełnosprawnych w Nidzicy.

==Uczestnicy==
*[[Jadwiga Bardyszewska]] (Łyna) – malarstwo, rzeźba, rysunek
*Henryka Filipczak (Gliwice) – malarstwo olejne i akrylowe
*Mieczysława Izdebska-Łazarek (Kazimierz) – malarstwo olejne, pastele
*Stellan Johansson (Goeteborg ; Szwecja) – malarstwo
*Waldemar Kępowicz (Niedrzwica Kościelna) – malarstwo, architektura wnętrz
*Greta Leśko (Nowy Żmigród) – malarstwo, rysunek
*Karol Lekostaj (Wałowice) – malarstwo olejne
*[[Marian Mackiewicz]] (Ostróda) – rzeźba, snycerstwo
*Barbara Miśkiewicz (Gdańsk) – malarstwo
*Dorota Otulska (Lublin) – malarstwo
*[[Wojciech Ossowski]] (Olsztyn) – ceramika, garncarstwo
*[[Ewa Patalas]] (Olsztyn) – ceramika, pastele
*Sławomir Szyliński (Szczecin) – malarstwo, rysunek
*Katarzyna Śniak (Jarosław) – malarstwo, rysunek
*Maria Tomczyk (Jarosław) – malarstwo, rysunek
*Rolf Xego Schröeder (Berlin ; Niemcy) – malarstwo
*Józef Stasiak (Kraków) – malarstwo
*[[Maria Szymańska]] (Olsztyn) – malarstwo
*[[Marek Zipper]] (Olsztyn) – malarstwo

==Multimedia==
<youtube>Pk4ypLIRFlo</youtube>

==Bibliografia==
#''II Międzynarodowe Warsztaty Plastyczne „Sztuka Łączy i Łagodzi Obyczaje” Łyna 2005”''. - Nidzica : Nidzicki Ośrodek Kultury, 2005.

==Przypisy==
<references/>

[[Category: Grafika i rysunek]] [[Category: Malarstwo]] [[Category: Rzemiosło artystyczne]] [[Category: Plenery]] [[Category: Powiat ostródzki]] [[Category: Olsztyn]] [[Category:2001-2010]]

Regina Koczan-Snarska

2011-07-26T11:53:45Z

Leksykon:

[[Image:koczan-s.jpg|thumb|right|250px|Źródło: ''VI Olsztyńskie Biennale Plastyki „O Medal Prezydenta”'', [red. katalogu Małgorzata Bojarska-Waszczuk, Małgorzata Jackiewicz-Garniec ; oprac. graf. katalogu Tadeusz Burniewicz], Olsztyn , 2009, s. 44.]]
[[Image:koczan.jpg|thumb|right|250px|''Pejzaż''<br> Źródło: Ze zbiorów WBP w Olsztynie]]
(1944-) - malarka, grafik, fotografik, poetka

== Biografia ==

Studiowała na Wydziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Dyplom uzyskała w 1970 r. W Olsztynie mieszka od 1972 r. Jest matką dwóch synów Andrzeja i Piotra.

== Działalność ==

W 1972 r. dołączyła do [[Okręg Olsztyński Związku Polskich Artystów Plastyków|Okręgu Olsztyńskiego Związku Polskich Artystów Plastyków]]. Kilkakrotnie brała udział w plenerach i wystawach poplenerowych.

== Twórczość ==

Zajmuje się malarstwem, fotografią, grafiką oraz poezją. Jej życie artystyczne i twórczość są związane z życiem artystycznym jej synów (szczególnie Piotra).

== Wystawy ==
=== Wystawy indywidualne ===

*2000 – Wystawa prac plastycznych i fotografii ''Nadwrażliwi'', Olsztyn
*2000 – [[Galeria Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”]]
*2001 – Cykl pejzaży, wystawa promująca tomik jej wierszy pt.: ''[[Dni]]'', [[Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie|Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie]]
*2002 – ''Dialog'', Olsztyn

=== Wystawy zbiorowe ===

*1970 – Wystawa środowiska wrocławskiego, Warszawa
*1972 – Triennale Rysunku, Wrocław
*1977 – ''[[XXX lat plastyki olsztyńskiej]]'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie]]
*1978 – Triennale Rysunku, Wrocław
*1978 – Wystawa 30-lecia Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Bydgoszczy, Bydgoszcz
*1975 – ''[[Wystawa olsztyńskiego środowiska plastycznego „O Medal Prezydenta” 1975 rok]]'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie| Biuro Wystaw Artystycznych, Olsztyn]]
*1976 – ''[[Wystawa olsztyńskiego środowiska plastycznego „O Medal Prezydenta” 1976 rok]]'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie| Biuro Wystaw Artystycznych, Olsztyn]]
*1977 – ''[[Wystawa olsztyńskiego środowiska plastycznego „O Medal Prezydenta” 1977 rok]]'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie| Biuro Wystaw Artystycznych, Olsztyn]]
*1978 – ''[[Wystawa olsztyńskiego środowiska plastycznego „O Medal Prezydenta” 1978 rok]]'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie| Biuro Wystaw Artystycznych, Olsztyn]]
*1979 – ''[[Wystawa olsztyńskiego środowiska plastycznego „O Medal Prezydenta” 1979 rok]]'', [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie| Biuro Wystaw Artystycznych, Olsztyn]]

==Multimedia==
<youtube>408NDjz0eMQ</youtube>

== Bibliografia ==
#''60 lat Okręgu Olsztyńskiego Związku Polskich Artystów Plastyków'' : red. wyd. zespół ; oprac. materiałów archiwalnych Wanda Radziemska, Adam Kurłowicz ; oprac. i red. not biograficznych Krystyna Koziełło-Poklewska, Maja Radziemska, Wanda Radziemska [et al.] ; teksty zamówione Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Helena Piotrowska, Wanda Radziemska, Artur Nichthauser ; tł. Monika Być, Anaďs Fourrier, Joanna Jensen, Krzysztof Gebure ; oprac. graf. Adam Kurłowicz ; rys. Edward Michalski, Hieronim Skurpski. Olsztyn: Okręg Olsztyński Związku Polskich Artystów, 2008. - S. 206-207.

[[Category:Malarze|Koczan-Snarska, Regina]]
[[Category:Graficy i rysownicy|Koczan-Snarska, Regina]]
[[Category:Fotograficy|Koczan-Snarska, Regina]]
[[Category:Pisarze|Koczan-Snarska, Regina]]
[[Category:Malarstwo|Koczan-Snarska, Regina]] [[Category:Grafika i rysunek|Koczan-Snarska, Regina]]
[[Category:Fotografia|Koczan-Snarska, Regina]][[Category:Literatura|Koczan-Snarska, Regina]][[Category:Olsztyn|Koczan-Snarska, Regina]]
[[Category:1971-1980|Koczan-Snarska, Regina]][[Category:1981-1990|Koczan-Snarska, Regina]] [[Category:1991-2000|Koczan-Snarska, Regina]][[Category:2001-2010|Koczan-Snarska, Regina]] [[Category:2011-2020|Koczan-Snarska, Regina]]

Wiesław Wachowski

2011-07-26T11:31:27Z

Leksykon:

(1948- ) - artysta konceptualista, tworzący filmy, performance oraz malarstwo
[[Image:ww.jpg|thumb|right|300px|Źródło:Archiwum Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie]]
[[Image:mumele.jpg|thumb|right|300px|Instalacja na stawie z rzęsą<br>Żródło: [http://www.wachowski.olsztyn.pl/main.php?fid=469&pg=3&pg2=6&pg3=26&id_lang=0 http://www.wachowski.olsztyn.pl/] ]]
==Biografia==
Urodził się w 1948 r. Studiował na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu na Wydziale Sztuk Pięknych. Dyplom z grafiki warsztatowej uzyskał w 1973 r. w pracowni profesora Edmunda Piotrowicza.
==Działalność==
Członek [[Okręg Olsztyński Związku Polskich artystów Plastyków|Okręgu Olsztyńskiego Związku Polskich Artystów Plastyków]]. Dwukrotnie pełnił rolę wiceprezesa Okręgu Olsztyńskiego ZPAP.<br> Wielokrotny juror na:
*[[Wojewódzki Przegląd Rzeźby Ludowej i Nieprofesjonalnej w Biskupcu|Wojewódzkich Przeglądach Rzeźby Ludowej i Nieprofesjonalnej w Biskupcu]]
*[[Wojewódzki Przegląd Plastyki Nieprofesjonalnej w Mrągowie|Wojewódzkich Przeglądach Plastyki Nieprofesjonalnej w Mrągowie]]
*[[Wojewódzki Przegląd Nieprofesjonalnej Tkaniny Artystycznej w Kętrzynie|Wojewódzkich Przeglądach Nieprofesjonalnej Tkaniny Artystycznej w Kętrzynie]]

Od dawna pracuje w [[Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie|Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie]], gdzie tworzy, prowadzi zajęcia i opiekuje się [[Galeria Parkowa|Galerią Parkowa.]]

==Twórczość==
Wykonuje instalacje, obiekty i pokazy autorskie. Zajmuje się również malarstwem, grafiką oraz rysunkiem. Swe działania utrwala za pomocą fotografii i filmu. Jako medium swoich artystycznych działań używa wody, śniegu, lodu oraz własnego ciała. Sierpniowym Flash Mobem grunwaldzkim „Tarcza” oraz pokazem plenerowym „Wykop² Obwodnica” zakończył swoją dotychczasową działalność performerską.

==Wystawy m.in.==
Prezentował swoje prace na wystawach zbiorowych olsztyńskich plastyków w latach 1972-1998:
*1973 – „[[Wystawa Młodych]]”, Galeria Współczesna „Ruch”, Warszawa
*1974 – „[[Panorama XXX-lecia]]” Prezentacje Plastyki Olsztyńskiej, Muzeum Narodowe w Warszawa
*1975 – [[Wystawa olsztyńskiego środowiska plastycznego „O Medal Prezydenta” 1975 rok]]
*1976 – [[Wystawa olsztyńskiego środowiska plastycznego „O Medal Prezydenta” 1976 rok]]
*1977 – [[XXX lat Plastyki Olsztyńskiej]], [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie]]
*1980 – [[Plastyka Olsztyńska w XXXV-leciu PRL]], Hala „Urania” w Olsztynie
*1991 – [[Wystawa Kartoteka ‘91]], [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie]]
*1997 – [[50 lat plastyki na Warmii i Mazurach]], [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie|Biuro Wystaw Artystycznych w Olsztynie]]
*2003 – [[„Olsztyńskie klimaty” wystawa z okazji jubileuszu 650-lecia Olsztyna]]
*2004 - Wystawa „Multiple”, [[Galeria Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze” w Olsztynie]]
*2004 - Wystawa i pokaz interdyscyplinarny "Olsztyn wielu wymiarów", Galeria Stary Ratusz w Olsztynie
*2004 - Wystawa „Multiplikacje”, [[Galeria Stary Ratusz w Olsztynie]]
*2008 - Wystawa „Polska Sztuka Współczesna XX/XXI wieku”, kolekcja Warmińsko-Mazurskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, [[Galeria Zamkowa w Reszlu]]
*2010 - „Poszukiwania czyli rzecz o Małym Księciu”, [[Galeria Stary Ratusz w Olsztynie]]
*2010 - „Malarstwo od ręki i od rzeczy”, wystawa prac w [[Galeria „Synagoga”|Galerii „Synagoga”]], pokaz „Krople” w Barczewie

Brał udział we wszystkich edycjach [[Olsztyńskie Biennale Plastyki „O Medal Prezydenta”|Olsztyńskiego Biennale Plastyki]] w latach 1998-2007.
W 2005 r. rozpoczął eksperymenty z instalacjami budowanymi z drewienek. Na Rynku Starego Miasta w Olsztynie w czwartą rocznicę ataku z 11 września 2001 r. na wieże WTC w Nowym Jorku, zrealizował pokaz poświęcony upamiętnieniu tego wydarzenia. Powtórzył go w 2006 r. i 2007 r. W 2005 r. pojechał do Francji z drewutnią. Uczestniczył w II Biennale armorykańskim w Saint Brieuc.

==Nagrody==
*2001, 2004 – stypendium Rady Miasta Olsztyn
*2004 - III nagroda za film „Olsztyn Główny” w drugiej edycji [[2 Krótki Konkurs Filmowy|Krótkiego Konkursu Filmowego]]
*2005 – nagroda artystyczna Prezydenta Miasta Olsztyn
*2008 – [[Nagroda im. Hieronima Skurpskiego]] w dziedzinie twórczości plastycznej
*2010 – stypendium artystyczne Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego za cykl obrazów „Kioski”

==Multimedia==
<youtube>2LsHtKmRqac</youtube>

==Bibliografia==
#Mielnicki, Andrzej: ''Fantazji im nie brakuje, teraz mają też pieniądze : za stypendia będą obrazy, film i książka o poezji i matematyce'' / Andrzej Mielnicki // „Gazeta Olsztyńska”. - 2009, nr 186, s. 5.
#Wachowski, Wiesław: ''Drewutnia olsztyniaka została na obczyźnie'' / Tomasz Kurs // „Gazeta Wyborcza”. - 2005, nr 242, dod. Olsztyn, s. 4.

==Zobacz też==
*Strona artysty: http://www.wachowski.olsztyn.pl/
*Artykuł na temat działalności artysty na stronie: [http://www.olsztyn24.com/news/5124-performance-w-kosciele.html http://www.olsztyn24.com/]
*Bibliografia Warmii i Mazur za lata 2001-2002: [http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=WACHOWSKI%2BWIES%A3AW%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=02&MA1=rozwi%F1 http://www.wbp.olsztyn.pl/]
*Bibliografia Warmii i Mazur za lata 2003-2004: [http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=05&TY=WACHOWSKI%2BWIES%A3AW%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=04&MA1=rozwi%F1 http://www.wbp.olsztyn.pl/]
*Bibliografia Warmii i Mazur za lata 2005-2006: [http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=WACHOWSKI%2BWIES%A3AW%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=06&MA1=rozwi%F1 http://www.wbp.olsztyn.pl/]
*Bibliografia Warmii i Mazur za lata 2007-2008:[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=02&TY=&IY=06&TY=WACHOWSKI%2BWIES%A3AW%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=08&MA1=rozwi%F1 http://www.wbp.olsztyn.pl/]
*Bibliografia Warmii i Mazur za lata 2009-2010:[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?IY=01&TY=&IY=06&TY=SZTUKA%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&IY=06&TY=WACHOWSKI%2BWIES%A3AW%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B%2B&SY=szukaj&OY=I&BM=10&MA1=rozwi%F1 http://www.wbp.olsztyn.pl/]

[[Category:Malarze|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:Graficy i rysownicy|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:Rzeźbiarze|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:Performance|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:Malarstwo|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:Grafika i rysunek|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:Rzeźba|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:Olsztyn|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:1971-1980|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:1981-1990|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:1991-2000|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:2001-2010|Wachowski, Wiesław]]
[[Category:2011-2020|Wachowski, Wiesław]]

Henryk Syska

2011-07-26T11:28:04Z

Leksykon:

[[Image:Henryk_Syska.jpg|thumb|right|200px|1984 r. Źródło: S. Pajka: ''Koleinami życia i twórczości Henryka Syski'', Ostrołęka, 1985. ]]
(1920-2000) - pisarz, publicysta, redaktor, działacz oświatowy, badacz dziejów oraz kultury ludowej Kurpiowszczyzny, Mazowsza, Warmii i Mazur

==Biografia==
Urodził się 4 marca 1920 w Damiętach k. Ostrołęki. Już od 1935 roku był działaczem Związku Młodzieży Ludowej. Początkowo kształcił się w kierunkach rolniczych (kurs przysposobienia rolniczego dzięki stypendium Związku Młodzieży Ludowej, Średnia Szkoła Ogrodnicza jako stypendysta Państwowego Banku Rolnego). W czasie II wojny światowej pracował w zakładzie ogrodniczym w Radzyminie, Izbie Rolnej w Warszawie oraz gospodarstwie doświadczalnym w Tarczynie. Należał do Armii Krajowej. W 1945 r. rozpoczął studia polonistyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W l. 1945-1946 był naczelnikiem Wojewódzkiego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Lublinie. W 1947 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie kontynuował studia polonistyczne. Przez trzy lata pracował jako redaktor pisma społeczno–kulturalnego „Wici”. ”.W l. 1951-1954 był redaktorem działu społeczno-politycznego LSW. W 1950 roku został odsunięty od polityki (zrehabilitowany w 1956 r.). Przez kolejne lata zajmował się wyłącznie twórczością literacką. W 1962 roku zamieszkał w Olsztynie. Zmarł 18 lutego 2000 roku w Olsztynie.

==Działalność==
Już od 1935 roku był działaczem Związku Młodzieży Ludowej. Po II wojnie światowej działał w Stronnictwie Ludowym oraz Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”, gdzie zajmował wysokie stanowiska. Po przeprowadzce do Warszawy (1947) nadal był zaangażowany w działalność polityczną. W 1957 r. został radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie, członkiem władz ZSL (do 1959), przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. Od 1962 roku zajmował się głównie twórczością literacką. Był członkiem Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego im. Adama Chętnika oraz Związku Kurpiów.

==Twórczość==
Pierwsze próby literackie podejmował jako uczeń. Utwory wysyłał do „Płomyka” i „Przeglądu Łomżyńskiego”. W latach 1937-1939 współpracował z czasopismami ludowymi „Przysposobienie Rolnicze” i „Młoda Wieś”. W 1945 roku debiutował w pierwszym numerze pisma „Chłopski Zew” wierszem ''Rosną nasze sztandary'' oraz artykułem ''Wieś tworząca''. W 1946 roku napisał wspólnie z Anną Kamieńską utwór dramatyczny ''Chata mazurska'' o Bogumile Labuszu i Michale Kajce. W latach 1945-1947 redagował czasopismo „Chłopski Zew”. Swoje wiersze i artykuły drukował w „Zdroju” (1945-1947), „Gazecie Lubelskiej” (1945-1957), „Wsi” (1946-1953), „Zielonym Sztandarze” (1948-1957), „Niedzieli na Wsi” (1946-1949) oraz „Wiciach” (1945-1958). W 1949 r. opublikował swoje pierwsze, popularne książki historyczne ''Od „Kmiotka” do „Zarania”. Z historii prasy ludowej'', ''Przez walkę do zwycięstwa. Szkice publicystyczne z przeszłości ruchu ludowego'' oraz ''Tomasz Nocznicki, radykalny działacz ruchu ludowego'' . W latach 1950-1957 publikował w „Nowej Wsi”. Odsunięty od działalności w ruchu ludowym zajął się dziejami Kurpiowszczyzny, której poświęcił wiele książek. Powstały wówczas liczne utwory m. in. ''Nad błękitną moją Narwią'' (1952), ''Syn Mazowsza. Opowieść o Romanie Zmorskim'' (1952), ''Kurpik siedzi w lesie'' (1954), ''Od Pułtuska do Myszyńca'' (1954), ''Obleciałem Kurpie-Gocie'' (1955), ''A w Zielonej w Myszynieckiej'' (1956). W Olsztynie zajmował się przede wszystkim twórczością literacką. W swoich utworach często podejmował wątek warmińsko–mazurski, podkreślał problemy ludzi żyjących na pograniczu dwu kultur: Mazur i Kurpi. M. in. powstały wtedy książki: ''Mazurskie spotkania'' (1965), ''Sosny mazurskiej cień'' (1967), ''Okruchy zdarzeń'' (1968), ''Mówią cmentarze'' (1969), ''Mazurski generał'' (1971), ''Scalone pogranicze'' (1975), ''Rozmaitości znad Łyny'' (1978). Opublikował wspomnienia ''Ułomek rodzinnego chleba'' (1970), ''Skrzypią wrota'' (1974), ''Kęs rodzinnego zaścianka'' (1994). Henryk Syska jest autorem ponad 70 książek oraz wielu artykułów, a także opracowań redakcyjnych oraz edytorskich.

==Nagrody i odznaczenia==
*Odznaczony Krzyżem Kawalerskim (1957), Oficerskim (1970) i Komandorskim (1984) Orderu Odrodzenia Polski
*Nagroda Ziemi Mazowieckiej w dziedzinie literatury (1959)
*Nagroda Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie za wybitne osiągnięcia w upowszechnianiu kultury w woj. olsztyńskim (1969)
*Medal „600-lecia Ostrołęki” (1973)
*Nagroda „[[Warmia i Mazury|Warmii i Mazur]]” (1975)
*Wyróżnienie Polskiego Towarzystwa Historycznego za popularyzację historii (1978)
*Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1971 i 1985)
*Nagroda im. Zygmunta Glogera II st. (1983)
*Medal im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (1983)
*Nagroda im. Tomasza Nocznickiego (1985)
*[[Nagroda imienia Biskupa Ignacego Krasickiego]] (1990)
*Wpisany do Księgi Zasłużonych dla miasta Olsztyna
*Tytuł Honorowego Obywatela gminy Goworowo (4.03.1995)

==Filmy==
*Film „[[Tropem rodzinnych wezwań]]” [[Tadeusz Śrutkowski|Tadeusza Śrutkowskiego]] wg scen. T. Śrutkowskiego, [[Stefan Połom|S. Połoma]] dla Ośrodka Telewizji w Gdańsku (1984)<ref>Panasik, Krzysztof, Nasłuchiwanie, Nasza Wieś, 1985, nr 27, s. 4.</ref>
*Wywiad Ośrodeka Telewizji Gdańskiej dla „Panoramy” (1995)
*Wywiad [[Zbigniew Chojnowski|Zbigniewa Chojnowskiego]], realiz. Janusz Brojek dla [[Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie|Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej]] w Olsztynie w serii ''Mówiące Portrety'' (1995)

==Multimedia==
<youtube>o6hDuetryZ0</youtube>

==Bibliografia==
#Chłosta, Jan: ''Ludzie Olsztyna'' / Jan Chłosta. – Olsztyn : Urząd Miasta, 2003. – S. 112-113.
#''Olsztyńskie biografie literackie 1945-1988 : praca zbiorowa'' / pod red. Jana Chłosty. – Olsztyn : Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1991. – Bibliogr. przy hasłach.  – S. 95-98.
#Pajka, Stanisław: ''Syska Henryk, pseud. Kazimierz Porębski (1920-2000), pisarz historyczny, publicysta, badacz i popularyzator kultury ludowej, działacz ruchu ludowego'' / Stanisław Pajka // W : Polski Słownik Biograficzny, T. 46, z. 2 [og. zb.] 189. – Warszawa : PAN ; Kraków : PAU, 2009. – Bibliogr. - S. 317-319.
#Rojek Józef Jacek: ''Literaci & literatura Warmii i Mazur : przewodnik eseistyczny'' / Józef Jacek Rojek. – Olsztyn : Fundacja Środowisk Twórczych, 2008. – S. 69-70.

==Przypisy==
<references/><br>

[[Category:Pisarze|Syska,Henryk]]
[[Category:Organizatorzy i animatorzy kultury|Syska,Henryk]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Syska,Henryk]]
[[Category:Dziennikarze|Syska,Henryk]]
[[Category:Literatura|Syska,Henryk]]
[[Category:Etnografia|Syska,Henryk]]
[[Category:Olsztyn|Syska,Henryk]]
[[Category:1971-1980|Syska,Henryk]]
[[Category:1961-1970|Syska,Henryk]]
[[Category:1981-1990|Syska,Henryk]]
[[Category:1991-2000|Syska,Henryk]]

Olsztyński Teatr Rapsodyczny

2011-07-26T11:25:33Z

Leksykon:

Teatr amatorski działający w Olsztynie w latach 1998-2005.

==Siedziba==
ul. Kasprowicza 14a/3 10-222 Olsztyn

==Historia==
Olsztyński Teatr Rapsodyczny powstał w 1998 r. z inicjatywy [[Krystyna Spikert |Krystyny Spikert]]. Pomysł stworzenia Teatru Rapsodycznego w Olsztynie towarzyszył jego założycielce od wielu lat. Prowadząc zespoły teatralne i nabierając rozmaitych doświadczeń z zakresu ruchu, emisji głosu, pracy ze słowem, trafiła na teksty o Teatrze Rapsodycznym w Krakowie prowadzonym przez Mieczysława Kotlarczyka. Decyzję o założeniu teatru podjęła dopiero po ukończeniu szkoły teatralnej. Najpierw zapraszała do swego teatru osoby, które uznała za autorytety w dziedzinie słowa, takie jak Andrzej Ferenc czy Teresa Budzisz-Krzyżanowska, aby zaobserwować, w jaki sposób pracują profesjonaliści. Następnie samodzielnie podjęła pracę nad prowadzeniem teatru, który funkcjonował do maja 2005 r.

==Charakterystyka==
Skład Teatru Rapsodycznego często ulegał zmianom. Nowi adepci poznawali tajniki teatru słowa od początku. Olsztyński Teatr Rapsodyczny miał charakter studium. Młodzież zrzeszona w nim była bardzo zróżnicowana pod względem wieku i zainteresowań. W grupie znaleźli się studenci, licealiści, gimnazjaliści i osoby pracujące. Większość kierowała się chęcią nauki poprawnego mówienia, zniwelowania wad wymowy. Część z uczestników poszukiwała w teatrze wyciszenia, a także szansy na dalszy rozwój w zawodzie aktora. Teatr Rapsodyczny umożliwiał bowiem poznanie tajników sceny oraz dawał solidne podstawy mowy scenicznej. Zajęcia odbywały się raz w tygodniu i trwały trzy godziny. Spotkania wypełniały ćwiczenia oddechowe i rozluźniające, ćwiczenia dykcji, poprawnego akcentowania, poprawnej wymowy i prawidłowego czytania tekstu. Jednym z najważniejszych punktów była analiza tekstu i praca nad interpretacją wypowiadanych treści. Obok deklamacji teatr oferował ćwiczenia emisyjne i rezonatorowe głosu, a także w zakresie ruchu scenicznego. Krystyna Spikert wprowadziła do zajęć również elementy psychodramy Moreno.

==Działalność==
Pierwszą premierą Olsztyńskiego Teatru Rapsodycznego były ''Dziady cz. II'' Adama Mickiewicza. Spektakl ten powstał w 1998 r. przy współpracy Andrzeja Ferenca. Rok później zostało zrealizowane przedstawienie złożone z fragmentów ''Beniowskiego'' Juliusza Słowackiego. Reżyserii podjęła się Teresa Budzisz-Krzyżanowska, która była także autorką scenariusza. W pierwszych spektaklach skupiono się głównie na wymowie, na technicznych aspektach czytania wiersza oraz na interpretacji, nad którą młodzi rapsodycy pracowali pod okiem Teresy Budzisz-Krzyżanowskiej. W grudniu 2001 teatr zrealizował spektakl oparty na poemacie ''Rzecz o wolności słowa'' Cypriana Kamila Norwida. Po raz kolejny scenariusz opracowała Teresa Budzisz-Krzyżanowska. Spektakl „norwidowski” wyreżyserowała natomiast Irena Jun. Od początku 2002 r. zespół występował w szkołach i w domach kultury. 25 maja 2002 r. uczestniczył w III Studenckim Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów „Theatrum Orbis Terrarum”, organizowanym przez [[Teatr Studencki „Cezar” w Olsztynie]]. Jury przyznało wówczas grupie wyróżnienie. W lipcu 2002 r. Krystyna Spikert wraz z zespołem rozpoczęła pracę nad bajkami Ignacego Krasickiego. Owocem tych przygotowań był spektakl ''Deklamatoryka'' Tomasza Szumskiego ilustrowana bajkami Ignacego Krasickiego. Spektakl wyreżyserował [[Andrzej Fabisiak]], a jego premiera odbyła się w [[Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie |Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie]]. Olsztyński Teatr Rapsodyczny przygotował również przedstawienie oparte na tekstach Tadeusza Różewicza.

==Bibliografia==
#Reimus-Zapadka, Agnieszka: ''Idea krakowskiego Teatru Rapsodycznego przeniesiona do Olsztyna'' / Agnieszka Reimus-Zapadka. - Olsztyn : Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Wydział Pedagogiki i Wychowania Artystycznego, 2003. – praca magisterska, s. 65-70
#Pałys, Julitta: ''Sztuka pięknego słowa : rozmowa z Krystyną Spikert'' / Julitta Pałys // „Gazeta Olsztyńska”. – 2001, nr 291, s, 14.
#Waś, Beata: ''Kontestacja i prostota'' / Beata Waś // „Gazeta Olsztyńska”. – 2001, nr 293. – S. 20.
[[Category:Olsztyn]]
[[Category:Teatr]]
[[Category:Teatry]]
[[Category:1991-2000]]
[[Category:2001-2010]]

Olsztyński Teatr Rapsodyczny

2011-07-26T11:18:40Z

Leksykon:

Teatr amatorski działający w Olsztynie w latach 1998-2005.

==Siedziba==
ul. Kasprowicza 14a/3 10-222 Olsztyn

==Historia==
Olsztyński Teatr Rapsodyczny powstał w 1998 r. z inicjatywy [[Krystyna Spikert |Krystyny Spikert]]. Pomysł stworzenia Teatru Rapsodycznego w Olsztynie towarzyszył jego założycielce od wielu lat. Prowadząc zespoły teatralne i nabierając rozmaitych doświadczeń z zakresu ruchu, emisji głosu, pracy ze słowem, trafiła na teksty o Teatrze Rapsodycznym w Krakowie prowadzonym przez Mieczysława Kotlarczyka. Decyzję o założeniu teatru podjęła dopiero po ukończeniu szkoły teatralnej. Najpierw zapraszała do swego teatru osoby, które uznała za autorytety w dziedzinie słowa, takie jak Andrzej Ferenc czy Teresa Budzisz-Krzyżanowska, aby zaobserwować, w jaki sposób pracują profesjonaliści. Następnie samodzielnie podjęła pracę nad prowadzeniem teatru, który funkcjonował do maja 2005 r.

==Charakterystyka==
Skład Teatru Rapsodycznego często ulegał zmianom. Nowi adepci poznawali tajniki teatru słowa od początku. Olsztyński Teatr Rapsodyczny miał charakter studium. Młodzież zrzeszona w nim była bardzo zróżnicowana pod względem wieku i zainteresowań. W grupie znaleźli się studenci, licealiści, gimnazjaliści i osoby pracujące. Większość kierowała się chęcią nauki poprawnego mówienia, zniwelowania wad wymowy. Część z uczestników poszukiwała w teatrze wyciszenia, a także szansy na dalszy rozwój w zawodzie aktora. Teatr Rapsodyczny umożliwiał bowiem poznanie tajników sceny oraz dawał solidne podstawy mowy scenicznej. Zajęcia odbywały się raz w tygodniu i trwały trzy godziny. Spotkania wypełniały ćwiczenia oddechowe i rozluźniające, ćwiczenia dykcji, poprawnego akcentowania, poprawnej wymowy i prawidłowego czytania tekstu. Jednym z najważniejszych punktów była analiza tekstu i praca nad interpretacją wypowiadanych treści. Obok deklamacji teatr oferował ćwiczenia emisyjne i rezonatorowe głosu, a także w zakresie ruchu scenicznego. Krystyna Spikert wprowadziła do zajęć również elementy psychodramy Moreno.

==Działalność==
Pierwszą premierą Olsztyńskiego Teatru Rapsodycznego były ''Dziady cz. II'' Adama Mickiewicza. Spektakl ten powstał w 1998 r. przy współpracy Andrzeja Ferenca. Rok później zostało zrealizowane przedstawienie złożone z fragmentów ''Beniowskiego'' Juliusza Słowackiego. Reżyserii podjęła się Teresa Budzisz-Krzyżanowska, która była także autorką scenariusza. W pierwszych spektaklach skupiono się głównie na wymowie, na technicznych aspektach czytania wiersza oraz na interpretacji, nad którą młodzi rapsodycy pracowali pod okiem Teresy Budzisz-Krzyżanowskiej. W grudniu 2001 teatr zrealizował spektakl oparty na poemacie ''Rzecz o wolności słowa'' Cypriana Kamila Norwida. Po raz kolejny scenariusz opracowała Teresa Budzisz-Krzyżanowska. Spektakl „norwidowski” wyreżyserowała natomiast Irena Jun. Od początku 2002 r. zespół występował w szkołach i w domach kultury. 25 maja 2002 r. uczestniczył w III Studenckim Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów „Theatrum Orbis Terrarum”, organizowanym przez [[Teatr Studencki „Cezar” w Olsztynie]]. Jury przyznało wówczas grupie wyróżnienie. W lipcu 2002 r. Krystyna Spikert wraz z zespołem rozpoczęła pracę nad bajkami Ignacego Krasickiego. Owocem tych przygotowań był spektakl ''Deklamatoryka'' Tomasza Szumskiego ilustrowana bajkami Ignacego Krasickiego. Spektakl wyreżyserował [[Andrzej Fabisiak]], a jego premiera odbyła się w [[Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie |Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie]]. Olsztyński Teatr Rapsodyczny przygotował również przedstawienie oparte na tekstach Tadeusza Różewicza.

==Multimedia==
<youtube>5CvSeY41LDE</youtube>

==Bibliografia==
#Reimus-Zapadka, Agnieszka: ''Idea krakowskiego Teatru Rapsodycznego przeniesiona do Olsztyna'' / Agnieszka Reimus-Zapadka. - Olsztyn : Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Wydział Pedagogiki i Wychowania Artystycznego, 2003. – praca magisterska, s. 65-70
#Pałys, Julitta: ''Sztuka pięknego słowa : rozmowa z Krystyną Spikert'' / Julitta Pałys // „Gazeta Olsztyńska”. – 2001, nr 291, s, 14.
#Waś, Beata: ''Kontestacja i prostota'' / Beata Waś // „Gazeta Olsztyńska”. – 2001, nr 293. – S. 20.
[[Category:Olsztyn]]
[[Category:Teatr]]
[[Category:Teatry]]
[[Category:1991-2000]]
[[Category:2001-2010]]

Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie

2011-07-26T11:15:46Z

Leksykon:

[[Image:wojewodzka_biblioteka_publiczna_w_olsztynie1a.jpg|thumb|right|200px|Stary Ratusz - siedziba biblioteki obecnie. Fot. A. Stachurski<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:wojewodzka_biblioteka_publiczna_w_olsztynie2.jpg|thumb|right|200px|Budynek na ul. 1 Maja 5 w Olsztynie - siedziba biblioteki obecnie.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:wojewodzka_biblioteka_publiczna_w_olsztynie3.jpg|thumb|right|200px|Stary Ratusz po pożarze w 1968 r. Fot. Zbigniew Grabowski.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:wojewodzka_biblioteka_publiczna_w_olsztynie4.jpg|thumb|right|200px|Czytelnia w 1972 r. Fot. Alojzy Kuraczyk.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:wojewodzka_biblioteka_publiczna_w_olsztynie6a.jpg|thumb|right|200px|Bibliobus WiMBP w 1968 r.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:wojewodzka_biblioteka_publiczna_w_olsztynie7.jpg|thumb|right|200px|Nagroda Bibliotheca Magna.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:wojewodzka_biblioteka_publiczna_w_olsztynie8.jpg|thumb|right|200px|Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego, 1966 r.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
Biblioteka publiczna działająca na terenie województwa warmińsko-mazurskiego od 1950 r.

==Siedziba==
ul. 1 Maja 5, 10-117 Olsztyn (Dyrekcja, Dział Zbiorów Specjalnych, „Piątka” - Oddział Literatury Dziecięcej i Młodzieżowej, Dział Instrukcyjno-Metodyczny)
ul. Stare Miasto 33 - Stary Ratusz (Wypożyczalnia Główna, Czytelnia Główna, Dział Gromadzenia i Opracowania Zasobów, Dział Informacyjno-Bibliograficzny)

==Początki==
Powojenna historia bibliotek olsztyńskich rozpoczęła się w marcu 1946 r., wraz z przydzieleniem przez władze Olsztyna lokalu na działalność biblioteczną.<ref>Przed II wojną światową w aktualnej siedzibie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie funkcjonowała Miejska Biblioteka Publiczna - Stadt- und Volksbucherei, powołana uchwałą z 14 października 1921 r., a otwarta oficjalnie w lutym 1923 r. Zob. Jerzy Sikorski, ''Stary Ratusz w Olsztynie na tle dziejów miasta'', Olsztyn, WBP, PTCz, 1999, s. 66.</ref> Organizacją wówczas Miejskiej Biblioteki Publicznej zajęła się dyrektorka placówki – [[Wanda Dąbrowska]]. Pierwsze książki przydzielone przez Ministerstwo Oświaty w Warszawie umieszczono w kaplicy metodystów przy ul. Lanca 1. W czerwcu 1946 r. z biblioteki korzystało 160 czytelników. Warunkiem zapisu do biblioteki było przyniesienie w formie daru 1 książki. W marcu 1947 r. zmieniono siedzibę biblioteki na budynek przy ul. Pieniężnego 15 (obok kina [[Kino „Polonia” w Olsztynie |Polonia]]). W 1948 r. placówka otrzymała pierwszy stały fundusz na zakup książek. Od 1 marca 1948 r. obowiązywały opłaty za korzystanie z biblioteki. Rok później powstały dwie filie osiedlowe – na Osiedlu Mazurskim (kierownikiem została [[Irena Grabowska]]) oraz na Zatorzu (kierownikiem była [[Zofia Wojtowicz]]). 13 marca 1950 r. nową siedzibą [[Miejska Biblioteka Publiczna w Olsztynie |Miejskiej Biblioteki Publicznej]] stał się odbudowany Stary Ratusz, w którym zajmowała ona początkowo sześć pomieszczeń na parterze (wypożyczalnia, czytelnia, „centrala książek”). W tym samym roku otwarto trzecią filię na osiedlu nad Jeziorem Długim oraz punkt biblioteczny dla studentów w Kortowie (kierownikiem została [[Teresa Frudko]]). Rozpoczęto też wypożyczanie międzybiblioteczne. 1 marca 1950 r. otwarto Oddział dla Dzieci i Młodzieży przy ul. Pieniężnego 15, którym kierowała [[Natalia Bieske]]. Oddział ten w 1954 r. przeniesiono do Starego Ratusza. Samodzielna działalność biblioteki została zakończona w 1954 r.

==Historia==
Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Olsztynie powołano 1 lipca 1950 r. Stanowisko pierwszego dyrektora objął [[Wacław Popko]] (1950-1952). Oficjalne otwarcie nastąpiło 3 maja 1951 r. Księgozbiór placówki stanowiły głównie dary oraz zachowane książki z księgozbiorów poniemieckich. Biblioteka otrzymywała również zbiory z Ministerstwa Oświaty w Warszawie (z tzw. przydziału). Wiele wartościowych pozycji zostało odebranych bibliotece na rzecz Zbiornicy Księgozbiorów Zabezpieczonych w Katowicach. 1 stycznia 1955 r. nastąpiło połączenie [[Miejska Biblioteka Publiczna w Olsztynie |Miejskiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie]] i placówki wojewódzkiej. W wyniku powstała Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Olsztynie, której dyrektorem została [[Teresa Pepłowska]]. W strukturze znalazły się wówczas działy i filie biblioteki miejskiej (których z czasem przybywało) oraz nowe działy: Organizacyjno-Administracyjny, Gromadzenia i Opracowania Zbiorów, Udostępniania Zbiorów (sześć placówek na trenie miasta), Instrukcyjno-Metodyczny, Informacyjno-Bibliograficzny (od 1957 r.), Dział Zbiorów Specjalnych (od 1972 r.). Uchwałą z dnia 8 października 1971 r. Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej nadano imię [[Emilia Sukertowa-Biedrawina |Emilii Sukertowej-Biedrawiny]].<ref>Oficjalna uroczystość odbyła się 14 października 1971 r.</ref>W 1975 r. przywrócono nazwę Wojewódzka Biblioteka Publiczna. 1 kwietnia 1992 r. w wyniku reformy samorządowej nastąpił podział Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, od której oddzielono kilkanaście placówek bibliotecznych działających na terenie Olsztyna.<ref>Utworzono tym samym Miejską Biblioteką Publiczną z 18 filiami, które włączono do struktur [[Miejski Ośrodek Kultury w Olsztynie |Miejskiego Ośrodka Kultury]].</ref> W 1993 r. staraniem ówczesnego dyrektora [[Roman Ławrynowicz |Romana Ławrynowicza]] budynek Starego Ratusza przekazano na własność bibliotece. Kolejną siedzibą biblioteki (oprócz Starego Ratusza) stał się budynek przy ul. 1 Maja 5, który w 1985 r. przeszedł generalny remont na potrzeby biblioteczne. 1 stycznia 1999 r. biblioteka stała się instytucją samorządu województwa warmińsko-mazurskiego. W 2003 r. zakończył się proces rewitalizacji zabytkowej siedziby biblioteki w Starym Ratuszu. W 2010 r. rozpoczął się natomiast remont i rozbudowa budynku biblioteki przy ul. 1 Maja 5.

==Dyrektorzy==
*[[Wacław Popko]] (1950-1952)
*[[Teresa Pepłowska]] (1952-1970)
*[[Zofia Kicińska]] (1970-1982)
*[[Roman Ławrynowicz]] (1982-2003)
*[[Andrzej Marcinkiewicz]] (2004- )

==Działalność==
Zadaniem powołanej w 1950 r. Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej była organizacja sieci bibliotek publicznych oraz pełnienie funkcji ośrodka metodyczno-szkoleniowego dla wszystkich bibliotek na terenie województwa. Po połączeniu placówek miejskiej i wojewódzkiej ważną rolę odegrał Dział Instrukcyjno-Metodyczny, kierowany przez [[Jan Burakowski |Jana Burakowskiego]]. Wcześnie podjęto również regularne opracowanie informatorów i bibliografii, w tym regionalnej. Kontynuacją wydawanej przez [[Emilia Sukertowa-Biedrawina |Emilię Sukertową-Biedrawinę]] bibliografii zajął się Dział Informacyjno-Bibliograficzny, kierowany początkowo przez [[Tamara Wajsbrot |Tamarę Wajsbrot]] (do 1983 r.), następnie [[Bożena Wasilewska |Bożenę Wasilewską]] (do 2007 r.). Od 1963 r. funkcjonowała Biblioteka Objazdowa w specjalnym bibliobusie (dojeżdżającym do 17 wsi). W latach 50-tych odbywały się prelekcje, odczyty, spotkania autorskie (m.in. z Władysławem Broniewskim, [[Maria Zientara-Malewska |Marią Zientarą-Malewską]], Seweryną Szmaglewską, [[Melchior Wańkowicz |Melchiorem Wańkowiczem]]), wystawy, konkursy czytelnicze, turnieje. W latach 80-tych placówka zajmowała II miejsce w kraju pod względem rozwoju czytelnictwa. Od 1999 r. podjęto planowe działania mające na celu komputeryzację biblioteki wojewódzkiej oraz bibliotek na terenie województwa. Kolejne lata przyniosły automatyzację placówek, tworzenie i udostępnienie komputerowych baz danych, rozszerzenie zasobów bibliotecznych o zbiory audiowizualne. Z początkiem XXI wieku Wojewódzka Biblioteka Publiczna realizowała różnorodne projekty, często pionierskie w skali kraju. Podjęła również współpracę z partnerami zagranicznymi (m.in. Szwecja, Dania, Rosja, Litwa, Ukraina). Kontynuuje także wieloletnią tradycję gromadzenia i udostępniania zbiorów specjalnych przeznaczonych dla osób niewidzących i słabowidzących. Od pierwszych lat funkcjonowania placówki prowadzona jest działalność wydawnicza. 20 kwietnia 1958 r. ukazał się pierwszy numer kwartalnika „[[Informator WiMBP w Olsztynie]]”, (do 1962 r.) Od 1983 r. wydawany był „[[Bibliotekarz Olsztyński]]” (od 1999 r. pod tytułem „[[Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski]]”). Od 2008 r. w WBP wydaje także pismo „[[VariArt]]”. Nakładem biblioteki ukazywały się głównie publikacje o charakterze metodycznym oraz bibliograficznym. Tematykę wydawnictw rozszerzono wraz z aktywizacją przy WBP [[Polskie Towarzystwo Czytelnicze. Oddział w Olsztynie |Oddziału Wojewódzkiego Polskiego Towarzystwa Czytelniczego]]. Opublikowano wówczas cykl książek o charakterze literackim i biograficznym, związanych z olsztyńskim środowiskiem autorów.
Od 2003 r. w siedzibie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej funkcjonuje [[Galeria Stary Ratusz]], w której prezentowane są prace artystów regionalnych i krajowych, zarówno profesjonalistów, jak i amatorów. W 2004 r. biblioteka, wspólnie z Polskim Towarzystwem Czytelniczym ustanowiła [[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur |„Wawrzyn” – Literacką Nagroda Warmii i Mazur]]. Obecnie biblioteka jest jednocześnie miejscem spotkań autorskich, konferencji i sesji szkoleniowych. Włącza się w liczne akcje ogólnopolskie mające na celu promocję książki i informacji (np. Dyskusyjne Kluby Książki). Jest inicjatorem i realizatorem akcji [[Przegląd Wydawnictw Regionalnych „Moje Twoje Nasze”]]) oraz wielu innych działań mających na celu unowocześnienie bibliotek województwa warmińsko-mazurskiego.

==Nagrody i wyróżnienia==
*Odznaka Tysiąclecia za działalność społeczną w obchodach Tysiąclecia Państwa Polskiego (1966)
*Medal Prezydenta Miasta Olsztyna w 35-lecie upowszechniania czytelnictwa na Warmii i Mazurach (1981)
*Tytuł „Modernizacja Roku 2003” za przywrócenie gotyckiej postaci części budynku Starego Ratusza (2004)
*Medal „Bibliotheca Magna” przyznany przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich za zasługi dla polskiego bibliotekarstwa (2004)
*Tytuł Mistrz Promocji Czytelnictwa (2008)

==Multimedia==
<youtube>_psnPSzsW6I</youtube>

==Przypisy==
<references/>

==Bibliografia==
#''Olsztyn 1945-2005. Kultura i nauka'' / pod red. Stanisława Achremczyka i Władysława Ogrodzińskiego. – Olsztyn : OBN, 2006. - S. 202-214.
#Sikorski, Jerzy: ''Stary Ratusz w Olsztynie na tle dziejów miasta'' / Jerzy Sikorski. – Olsztyn : WBP ; PTCZ, 1999. – S. 71-88.
#Konieczna, Danuta: ''Dzieje olsztyńskich bibliotek'' / Danuta Konieczna. – Olsztyn : WBP, 2008. – S. 8-20.

==Zobacz też==
*Strona Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie http://www.wbp.olsztyn.pl
[[Category:Biblioteki]]
[[Category:Bibliotekarstwo]]
[[Category:Olsztyn]]
[[Category:1945-1960]]
[[Category:1961-1970]]
[[Category:1971-1980]]
[[Category:1981-1990]]
[[Category:1991-2000]]
[[Category:2001-2010]]
[[Category:2011-2020]]

Władysław Ogrodziński

2011-07-26T11:13:32Z

Leksykon:

[[Image:ogrodw.jpg|thumb|right|200px|Olsztyn 2003. Fot. Czesław Wasiłowski.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:ogrodzinski1.jpg|thumb|right|200px|Sesja Literacka w MBP w Ostródzie 1975 r.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:ogrod.jpg|thumb|right|200px|Szkice literackie wydane przez SSK „Pojezierze”, Olsztyn 1982.]]
[[Image:ogrodzin.jpg|thumb|right|200px|''Warmia i Mazury w prozie i poezji'', oprac. W. Ogrodziński, SSK „Pojezierze”, Olsztyn 1963.]]
[[Image:ogrod2.jpg|thumb|right|200px|Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
(1918- ) - historyk, autor powieści, reportaży, esejów i antologii, redaktor, edytor, organizator nauki i działacz kulturalny (pseud.: Stefan Sulima), [[Honorowy Obywatel Olsztyna]] i Lidzbarka Warmińskiego.
== Biografia ==
Urodził się 2 czerwca 1918 r. w Dolinie na Pokuciu (w województwie stanisławowskim, obecnie Rosja) w rodzinie Wincentego i Władysławy z Lechowskich. Ojciec był cenionym uczonym. Po ukończeniu szkoły średniej, w 1935 roku, rozpoczął pracę jako bibliotekarz w Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Podczas wojny pracował w Zakładach Sodowych „Solvay” w Krakowie. W roku 1943 został aresztowany i osadzony w obozie w Oświęcimiu.<ref>Ogrodziński Władysław, ''Ogrodziński'' , rozm. Marek Barański, „Gazeta Olsztyńska”, 2003, nr 125, dod. „Bywalec”, nr 24, s. 1.</ref> W 1951 r. ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Został asystentem, a następnie adiunktem w Zakładzie Historii Kultury Materialnej i Zakładzie Archeologii PAN w Krakowie (1953-1956). Po przeniesieniu się do Olsztyna w 1957 r. poświęcił się pracy naukowej i literackiej, głównie badając kulturę i dzieje Warmii i Mazur. Nadal jest czynnym naukowcem i pisarzem.

== Działalność ==
W latach 1956-1957 pracował jako adiunkt w Stacji Naukowej Polskiego Towarzystwa Historycznego w Olsztynie. Następnie kierował Wydziałem Kultury PWRN w Olsztynie (do 1960 r.). W tym czasie został aktywnym działaczem [[Towarzystwo Przyjaciół Mazurów i Warmiaków |Towarzystwa Mazurów i Warmiaków]]. W latach 1957-1983 był współzałożycielem i redaktorem „[[Rocznik Olsztyński |Rocznika Olsztyńskiego]]”, a od 1957 r. członek Rady Redakcyjnej „[[Komunikaty Mazursko-Warmińskie |Komunikatów Mazursko-Warmińskich]]”. Do związku Literatów Polskich należy od 1959 r. Był także współzałożycielem, a potem dyrektorem programowym [[Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze” |Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”]] (1960-1962). W latach 1961-1962 zatrudniony był na stanowisku sekretarza generalnego, a w latach 1968-1970 dyrektora [[Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie |Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego]], którego był także współtwórcą. Po 1970 r. do przejścia na emeryturę (31 grudnia 1983 r.), był dyrektorem [[Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie]].<ref>''Olsztyńskie biografie literackie 1945-1988'', pod red. Jana Chłosty, Olsztyn, 1991, s. 63-66.</ref>

== Udział w organizacjach ==
Aktywnie działał w [[Towarzystwo Przyjaciół Mazurów i Warmiaków |Towarzystwie Przyjaciół Mazurów i Warmiaków]] (w latach 1947-1949 jako wiceprezes). Z chwilą osiedlenia się w Olsztynie rozwinął swoją działalność społeczno-kulturalną jako:
*członek Rady Kultury przy Ministrze Kultury i Sztuki (1958)
*członek Związku Literatów Polskich (od 1959)
*sekretarz Społecznego Komitetu Grunwaldzkiego (1958-1960)
*członek Prezydium (1958-1981) oraz przewodniczący (1981-1983) Wojewódzkiego Komitetu FJN w Olsztynie (później także jako członek Ogólnopolskiego Komitetu tej organizacji)
*prezes Zarządu Oddziału Warmińsko-Mazurskiego PTTK w Olsztynie (1962-1981)
*członek Rady Naukowej OBN i jej sekretarz (od 1968)
*inicjator powołania w Olsztynie PRON (w 1982 roku wiceprzewodniczący Komisji Inicjującej, w latach 1982-1983 przewodniczący Tymczasowej Rady Wojewódzkiej, a od roku 1983 - przewodniczący Rady Wojewódzkiej PRON)
*członek Instytutu Zachodniego w Poznaniu
*członek Towarzystwa Kultury Języka

== Twórczość ==
Debiutował w 1946 r. w „Odrze” reportażami z Wybrzeża, Powiśla, Warmii i Mazur. Dwanaście reportaży, pod wspólnym tytułem ''Ziemia odnalezionych przeznaczeń'', zostało wydanych w 1947 r. pod pseudonimem Stefan Sulima. Książka ta, została wyróżniona nagrodą literacką czasopisma „Odra” (1949). Wątki historyczne podjął także w zbiorze ''W cieniu samotnych wież'' (1962). Do tego gatunku wypowiedzi trzeba zaliczyć również oddzielnie wydane szkice biograficzne o Andrzeju Samulowskim, Ignacym Pietraszewskim, a także o literaturze Ziem Zachodnich, ze szczególnym uwzględnieniem literatury i piśmiennictwa Warmii i Mazur. Rzecz o historii Domu Polskiego w Olsztynie, zatytułowana ''Siłę słuszności mamy'' (1980), oraz ''Przypomniane piórem'' (1982), to pozycje, jak sam autor nazwał, ukazujące niezwykłość kultury obu regionów. Na dorobek pisarski składają się również felietony, od 1965 r. wygłaszane w Polskim Radiu, artykuły w olsztyńskiej prasie, szkice poświęcone [[Feliks Nowowiejski |Feliksowi Nowowiejskiemu]] i [[Wojciech Kętrzyński |Wojciechowi Kętrzyńskiemu]], wspomnieniom działaczy plebiscytowych, olsztyńskiemu środowisku humanistycznemu. Jest również autorem powieści, esejów, prac historycznych i obyczajowych o tematyce warmińsko-mazurskiej oraz informatorów przewodnikowych o charakterze monografii, a także antologii. Wśród prac edytorskich znalazły się ponadto: wybór pieśni warmińskich ze zbioru Augustyna Steffena, tom 40 Dzieł wszystkich Oskara Kolberga, obejmujący Mazury pruskie czy wydanie ''Kiermasów na Warmii'' i innych pism ks. [[Walenty Barczewski |Walentego Barczewskiego]].

== Publikacje (wybór) ==
*''Ziemia odnalezionych przeznaczeń'' (1947)
*''W cieniu samotnych wież'' (1962)
*''Bursztynowym szlakiem. Warmia i Mazury w prozie i poezji'' (1963; wspólnie z [[Walter Późny |Walterem Późnym]])
*''Ruch literacki na Ziemiach Zachodnich i Północnych'' (1965)
*''Krajobraz z tarniną'' (1969)
*''Proporzec z białym barankiem'' (1975)
*''Po święcie Rozesłania'' (1979)
*''Nad jeziorem'' (1980)
*''Ulica zwana Bystrą'' (1985)
*''Za Gwiazdą Betlejemską'' (1989)
*''Miecze jak pochodnie. Grunwald w publicystyce i literaturze'' (1990)
*''Szkice warmińskie'' (1998)
*''Pieśni ludu znad górnej Drwęcy w parafiach Ostródzkiej i Kraplewskiej...'' (2000) - opracowanie cz. 1 i 2
*''Tropem odnalezionych przeznaczeń'' (2003)
*''Piękna Nieznajoma'' (2003)
*''Ta chwila olśnienia'' (2006)
*''Pochwała Lidzbarka'' (2008)
Więcej na stronie
[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/makwww?BM=01&IM=01&TX=&NU=02&WI=OGRODZInSKIbWINCENTYb1884b1945 http://www.wbp.olsztyn.pl]

== Nagrody i odznaczenia ==
Władysław Ogrodziński otrzymał wiele odznaczeń honorowych, medali i odznaczeń państwowych ze Sztandarem Pracy II klasy włącznie. Nagrodzony został za działalność literacką i kulturalną: tygodnika „Odra”, wojewódzką - za upowszechnianie kultury, [[Regionalna Nagroda im. Michała Lengowskiego |regionalną - im. M. Lengowskiego]], przyznaną przez Stowarzyszenie PAX, dwutygodnika „[[Warmia i Mazury]]”, Ministra Kultury i Sztuki II stopnia - za twórczość literacką związaną z Warmią i Mazurami. Za zasługi odznaczony został m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jest też laureatem nagrody im. Zygmunta Glogera II stopnia za całokształt działalności twórczej (1998) i nagrody im. Oskara Kolberga za opracowanie tomu 40 Dzieł wszystkich Kolberga oraz ''Pieśni ludu znad Górnej Drwęcy'' Gustawa Gizewiusza.<ref>Chojnowski Zbigniew, ''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'', Olsztyn, 2002, s. 185.</ref> W 2006 r. otrzymał również odznakę honorową za zasługi dla województwa warmińsko-mazurskiego. Otrzymał jubileuszowy [[Nagroda imienia Biskupa Ignacego Krasickiego |XX Medal Kapituły im. Biskupa Ignacego Krasickiego]] „Godzien Kraj Kochania” Anno Domini 2008 za „Wierność w swej twórczości pisarskiej warmińsko-mazurskiej krainie, głównie jej historycznej przeszłości oraz czynne uczestnictwo w rozwoju nauki i kultury regionu w czasach nam współczesnych”.<ref>Rojek Józef Jacek, ''Literacki & literatura Warmii i Mazur'', Olsztyn, 2008, s. 76-79.</ref> 25 lutego 2011 r. Senat Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie podjął uchwałę o przyznaniu Złotego Lauru UWM w dowód uznania społeczności uniwersyteckiej dla jego zasług.

==Multimedia==
<youtube>wJn2B-KKVek</youtube>

== Przypisy ==
<references/>

== Bibliografia ==
#Piątkowska, Danuta: ''Bibliografia prac Władysława Ogrodzińskiego za lata 1946-1986'' / Danuta Piątkowska // „Rocznik Olsztyński”. - T. XVI (1989).
#Przybysz, Anna: ''Za wierność Warmii i Mazury : Nagroda Biskupa Krasickiego dla Władysława Ogrodzińskiego'' / Anna Przybysz // „Gazeta Olsztyńska”. – 2008, nr 111, s. 4.
#Szydłowska, Joanna: ''Spod Wawelu na Warmię i Mazury : intelektualne peregrynacje Władysława Ogrodzińskiego'' / Joanna Szydłowska // „Małopolska”. – [T.] 8 (2008), s. 191-202.

[[Category:Pisarze|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Organizatorzy i animatorzy kultury|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Konserwatorzy zabytków i muzealnicy|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Dziennikarze|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Wydawcy|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Literatura|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Etnografia|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Muzealnictwo|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:Olsztyn|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:1945-1960|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:1961-1970|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:1971-1980|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:1981-1990|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:1991-2000|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:2001-2010|Ogrodziński,Władysław]]
[[Category:2011-2020|Ogrodziński,Władysław]]

Maryna Okęcka-Bromkowa

2011-07-26T11:11:51Z

Leksykon:

[[Image:okecka.jpg|thumb|right|200px|Podczas Sesji Literackiej w MBP w Ostródzie, 1975 r.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:okecka2.jpg|thumb|right|200px|M. Okęcka-Bromkowa przy wozie transmisyjnym Radia Olsztyn.<br>Źródło: Radio Olsztyn 1952-1997. Folder z archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:okecka3.jpg|thumb|right|200px|Publikacja wydana przez KAW, Białystok 1994 r.]]
[[Image:okecka4.jpg|thumb|right|200px|Strona tytułowa gawęd myśliwskich M. Okęckiej-Bromkowej.]]
(1922-2003) - dziennikarka radiowa, pisarka, poetka, badaczka folkloru Warmii i Mazur

== Biografia ==
Urodziła się 26 czerwca 1922 roku w Uściługu na Wołyniu. Była córką Bronisława Okęckiego i Heleny Pomianowskiej. W Jazłowcu w powiecie buczackim (zachodnia Ukraina) ukończyła Liceum Gospodarstwa Wiejskiego. W latach 1945-1948 zatrudniona była w Bytomskich Zakładach Budowy Maszyn w Katowicach. Od 1948 roku zamieszkała w Olsztynie, gdzie podjęła prace w Banku Inwestycyjnym. W latach 1949-1955 była kierownikiem referatu tego banku.

== Działalność ==
Z początkiem 1956 r. <ref> Większość źródeł wskazuje na rok 1956. Wyjątkiem jest pozycja: ''Współcześni pisarze województwa olsztyńskiego'' pod red. E. Martuszewskiego, gdzie autor podaje rok 1957. </ref> podjęła pracę w redakcji literackiej olsztyńskiej [[Polskie Radio Olsztyn |Rozgłośni Polskiego Radia]] łącząc dziennikarstwo ze zbieraniem twórczości ludowej wszystkich regionów Polski. Swoje zainteresowania jednak skoncentrowała głównie na folklorze Warmii i Mazur. Gromadziła w formie audycji radiowych i nagrań pieśni ludowe, gawędy i legendy. Zebrany materiał wykorzystywała w swoich cyklach reportaży radiowych i audycji folklorystycznych (''Tropami ludzi i pieśni'', ''Z gawędą i pieśnią przez kraj'').
Stworzyła imponującą taśmotekę, z której korzystają placówki naukowe (Uniwersytet Jagielloński, Polska Akademia Nauk, Muzeum w Rzeszowie, Uniwersytet Warszawski). Ponad 200 nagranych przez nią taśm trafiło do Muzeum Narodowego w Warszawie. Do najbardziej udanych inicjatyw społecznych Maryny Okęckiej-Bromkowej należy zorganizowanie na Warmii i Mazurach szeregu izb regionalnych i leśnych. Z jej inicjatywy urządzono w województwie olsztyńskim izby w Parlezie Wielkiej, Rucianem-Nidzie, Spychowie, Wrzesinie.
Poza radiem debiutowała wierszami w prasie olsztyńskiej. Później publikowała zbiory pieśni i gawęd. Równocześnie opracowywała literacko bajki i podania z Warmii i Mazur oraz pieśni i gawędy myśliwskie. Pierwsza jej książka ''Nad jeziorem bajka śpi'' ukazała się w r. 1962. Tom ''Śpiewa wiatr od jezior'' (1966), opatrzyła wstępem zawierającym zarys badań nad folklorem Warmii i Mazur.
Napisała trzy powieści, w których wspomnienia z dzieciństwa splecione zostały ze współczesnymi sprawami regionu. W roku 1970 opublikowała pierwszą swoją powieść pt. ''Sekretarzyk babuni''.
W latach 1971-1981 była członkiem [[Związek Literatów Polskich. Oddział w Olsztynie |Związku Literatów Polskich]]. W latach 1972-1976 pełniła funkcję wiceprezesa olsztyńskiego Oddziału. W kwietniu 1982 roku przeszła na emeryturę. W tym czasie publikowała swoje teksty w dwutygodniku „[[Posłaniec Warmiński]]". Zmarła 15 października 2003 roku w Olsztynie.

== Publikacje (wybór) ==
*Wydawnictwa zwarte
**''Nad jeziorem bajka śpi'' (1962) - baśnie
**''Z kolankiem i bez'' (1965) - gawędy
**''Śpiewa wiatr od jezior'' (1966) – zbiór pieśni
**''Sekretarzyk babuni'' (1970) - powieść
**''Święto od cholery'' (1975) – powieść
**''Kurtyna w górę'' – reportaże
**''Wileńska dorożka'' – reportaże
**''Kresowe madonny'' – poezje
**''Oberża polska'' (1993) – zbiór przepisów kulinarnych
**''Deszczem wiatr podszył sukmanę…'' (1997) – liryki dziecięce

*Audycje radiowe
**''Tropami ludzi i pieśni'' - cykl reportaży radiowych
**''Z gawędą i pieśnią przez kraj'' - cykl audycji folklorystycznych

== Nagrody i odznaczenia ==
Za działalność dziennikarską i literacką oraz społeczną została odznaczona:
*Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
*Złotym Krzyżem Zasługi
Otrzymała nagrody:
*Prezesa Komitetu do spraw Radia i Telewizji, w tym ''Złoty Mikrofon'' (za działalność radiową)
*Prezydium WRN w Olsztynie (dwukrotnie)

==Multimedia==
<youtube>WiJs-apcEOc</youtube>

== Przypisy ==
<references/>

== Bibliografia ==
#''Olsztyńskie biografie literackie 1945-1988'' / praca zbiorowa pod red. Jana Chłosty. – Olsztyn : Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 1991. – S. 66-67.
#''Współcześni pisarze województwa olsztyńskiego'' / red. nauk. Edward Matuszewski. – Olsztyn : OBN, 1972. – S. 87-89.
#Chłosta, Jan: ''Słownik Warmii'' / Jan Chłosta. – Olsztyn : OBN, 2002.
#Chłosta-Zielonka, Joanna: ''O pisarstwie gawędowym Maryny Okęckiej-Bromkowej'' / Joanna Chłosta-Zielonka, „Prace Językoznawcze”. – 2008, z. 10, s. 25-36.

[[Category:Dziennikarze|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:Pisarze|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:Badacze historii i kultury|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:Media|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:Literatura|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:Etnografia|Okęcka-Bromkowa,Maryna]][[Category:Olsztyn|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:1945-1960|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:1961-1970|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:1971-1980|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:1981-1990|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:1991-2000|Okęcka-Bromkowa,Maryna]] [[Category:2001-2010|Okęcka-Bromkowa,Maryna]]

Erwin Kruk

2011-07-26T11:09:27Z

Leksykon:

[[Image:ekruk.jpg|thumb|right|200px|Erwin Kruk podczas jubileuszu 65. urodzin pisarza, 28 czerwca 2006 r., Zamek w Olsztynie.<br>Źródło: Archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:kruker.jpg|thumb|right|200px|Iława 1988 r. E. Kruk i dr Bogusław Żurakowski. Fot. Czesław Wasiłowski.<br>Żródło: Z archiwum WBP w Olsztynie]]
[[Image:kruk3.jpg|thumb|right|200px|Publikacja Wydawnictwa Retman oraz Polskiego Towarzystwa Czytelniczego Oddział w Olsztynie, 2009 r.]]
[[Image:kruk2.jpg|thumb|right|200px|Erwin Kruk po otrzymaniu Nagrody Pióra w 1964 r. Fot. w zbiorach autora.<br>Źródło:''Z dróg Erwina Kruka'', Olsztyn, PTCZ Oddział, 2006.]]
[[Image:kruk5.jpg|thumb|right|200px|Publikacja olsztyńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Czytelniczego, 2006 r.]]
(1941- ) - mazurski poeta, pisarz, tłumacz, dziennikarz, publicysta, działacz na rzecz zachowania kultury mazurskiej (pseud.: Marek Doski)

== Biografia ==
Urodził się 4 maja 1941 r. we wsi Gutfeld (obecnie Dobrzyń, pow. nidzicki na Mazurach) w rodzinie rolnika Hermana Kruka i Mety ze Stachów jako drugi z synów. Do 1944 roku pozostawał w rodzinnej wsi. W 1945 r. z powodu epidemii tyfusu oraz zawirowań wojennych stracił najbliższą rodzinę. Czteroletnim Erwinem i jego braćmi - Ryszardem oraz Wernerem zajęła się babcia Augusta Stach z Elgnówka. Tam też uczęszczał do szkoły powszechnej. Wiosną 1956 r. trafił do domu dziecka. Przez rok był uczniem szkoły zawodowej w Ostródzie, gdzie odbywał praktykę jako ślusarz wagonowy. Już wówczas zainteresował się literaturą, głównie skandynawską. Po krótkim pobycie w olsztyneckim liceum uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego w Morągu. W tym czasie mieszkał w internacie. Należał do harcerskiej drużyny żeglarskiej i szkolnego koła historycznego. W 1960 r. zdał maturę i rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W czerwcu 1966 r. obronił pracę magisterską, napisaną pod kierunkiem prof. Artura Hutnikiewicza pt. Spór o poezję proletariacką w dwudziestoleciu międzywojennym. Dwa miesiące wcześniej poślubił Swietłanę Naumnik. Po studiach Krukowie zamieszkali w Olsztynie, wynajmując pokój na Anielskiej Górce. W 1971 r. urodził się syn Tomasz Jordan, zaś w 1974 - córka Eliza. Od 1980 r. działał w strukturach „Solidarności”. W 1989 r. w wolnych wyborach do Senatu RP uzyskał mandat senatora. Od 1997 r. jest świeckim członkiem synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP oraz członkiem synodu Diecezji Mazurskiej. Działa w Radzie Parafialnej w Olsztynie.

== Twórczość ==
Zadebiutował w 1958 r. pod pseudonimem Marek Doski wierszem o matce i prozą w tygodniku harcerskim „Na przełaj”. Opublikował wiele tomów poezji oraz powieści, a także opracowań na temat kultury i literatury Mazur.

=== Utwory literackie ===
*''Rysowane z pamięci'' (1963)
*''Drogami o świcie'' (1967)
*''Na uboczu święta'' (1967)
*''Zapisy powrotu'' (1969)
*''Rondo'' (1971)
*''Moja Północ'' (1977)
*''Powrót na wygnanie'' (1977)
*''Łaknienie'' (1980)
*''Poezje wybrane'' (1984)
*''Z krainy Nod'' (1987)
*''W cieniu '' (1988)
*''Kronika z Mazur'' (1989)
*''Znikanie'' (2005)
*''Spadek : zapiski mazurskie 2007-2008'' (2009)

W latach 90-tych pisarz opublikował w czasopismach regionalnych i ponadregionalnych („[[Gazeta Olsztyńska |Gazeta Olsztyńska]]”, „Myśl Protestancka”, „Pomerania”, „Przegląd Polityczny”) dziesiątki esejów i felietonów. Wówczas ukazywały się cykle ''Z mazurskiego brulionu'' („[[Gazeta Olsztyńska |Gazeta Olsztyńska]]”), ''Ćwiczenia dowolne'' („[[Dziennik Pojezierza |Dziennik Pojezierza]]”). Publikował też swoje wiersze w czasopismach: „Pogranicza”, „Regiony”, „Myśl Protestancka”, „Literatura”, „Więź”.
Tłumaczył na język niemiecki m.in. twórczość [[Ernst Wiechert |Ernsta Wiecherta]], [[Johann Gottlieb Willamow |Johanna Gottlieba Willamowa]], [[Johann Gottfried Herder |Johanna Gottfrieda Herdera]]. Spolszczył również niektóre liryki [[Wojciech Kętrzyński |Wojciecha Kętrzyńskiego]] ze zbioru ''Z księgi pieśni człowieka niemczonego''.<ref>Chojnowski Zbigniew, ''Zmartwychwstały kraj mowy. Literatura Warmii i Mazur lat dziewięćdziesiątych'', Olsztyn, UWM, 2002, s. 185.</ref>

=== Inne ===
[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/makwww?BM=01&IM=01&TX=kruk+erwin&OT=szukaj&WI=AbDbGb1947 Katalog WBP w Olsztynie]<br>
[http://www.wbp.olsztyn.pl/cgi-bin/br/makwww?BM=01&IM=01&TX=&NU=01&WI=KRUK Bibliografia Warmii i Mazur]

== Działalność ==
W 1959 roku rozpoczął współpracę z czasopismem kulturalnym „[[Warmia i Mazury |Warmia i Mazury]]”, na którego łamach publikował (już pod własnym nazwiskiem) wiersze, prozę, recenzje i tłumaczenia. W czasie studiów kierował redakcją literacką Studenckiego Studia Radiowego. Był współzałożycielem grupy poetyckiej „Kadyk” oraz redaktorem naczelnym pisma „SAIF” (skrót od Studenckiej Agencji Informacyjno-Fotograficznej). Po przyjeździe do Olsztyna w 1966 r. podjął staż w redakcji „[[Głos Olsztyński |Głosu Olsztyńskiego]]”. Jako dziennikarz przepracował 14 lat. W tym okresie rozpoczął również trwającą do 1979 r. działalność w [[Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze” |Stowarzyszeniu Społeczno-Kulturalnym „Pojezierze”]] oraz w [[Klub Literacki Związku Młodzieży Socjalistycznej |Klubie Literackim przy Związku Młodzieży Socjalistycznej]]. Był m.in. redaktorem czasopisma „Przemiany". W latach 1968-1971 kierował olsztyńskim ośrodkiem [[Korespondencyjny Klub Młodych Pisarzy |Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy]]. W 1969 r. został członkiem [[Związek Literatów Polskich. Oddział w Olsztynie |Związku Literatów Polskich]] (do 1983 r.) i Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (do 1982 r.). W latach 70-tych na łamach ogólnopolskiej prasy literackiej krytycznie ustosunkowywał się do negatywnych zjawisk życia kulturalnego. Z powodu niezależnej postawy był obiektem ataków ze strony olsztyńskich władz i instytucji kulturalnych. Problematyka mazurska jego publikacji, pomijana w Olsztynie, zyskała szersze zainteresowanie w kraju. W latach 1980-1982 kierował działem warszawskiego Miesięcznika Krytycznego „Meritum”. W marcu 1980 r. ze względu na różnice ideowe zrezygnował z pracy w „[[Gazeta Olsztyńska |Gazecie Olsztyńskiej]]”. Następnie współtworzył [[Mazurskie Zrzeszenie Kulturalne]], którego celem było ocalenie przed zniszczeniem resztek kultury mazurskiej. Pełniąc również funkcję członka Zarządu Regionu Warmińsko-Mazurskiego NSZZ „Solidarność” zajmował się problem krzywd wyrządzonych Warmiakom i Mazurom w okresie powojennym. W latach 1982-1986 współpracował ze środowiskiem skupionym wokół redakcji „[[Posłaniec Warmiński |Posłańca Warmińskiego]]”. Od 1989 roku był członkiem Polskiego PEN Clubu (w latach 1993-1996 wchodził w skład jego Zarządu). W tym czasie znalazł się też w komitecie założycielskim Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (w latach 1993-1996 pełnił funkcje wiceprezesa Zarządu Głównego). Od 1999 r. działał na rzecz powołania [[Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie |Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego]], stowarzyszenia zmierzającego do integracji środowisk ewangelickich na Warmii i Mazurach. Do dziś pełni funkcję przewodniczącego tej organizacji.

== Nagrody ==
*II nagroda w ogólnopolskim konkursie literackim na utwór poświęcony tzw. ziemiom odzyskanym, za powieść ''Drogami o świcie'' (1964)
*Nagroda Pióra za debiutancki zbiór poezji ''Rysowane z pamięci'' (1964)
*I nagroda i Medal „Nike Warszawska” za poemat ''Znowu obecna'' (1965)
*III nagroda w konkursie Ludowej Spółdzielni Wydawniczej za powieść ''Na uboczu święta'' (1966)
*Nagroda im. Hanki Rawickiej za publicystykę o problematyce młodzieżowej (1968)
*Odznaka Zasłużony Działacz Kultury (1976)
*Nagroda im. Stanisława Piętaka za powieść ''Pusta noc'' (1977)
*Nagroda Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie za upowszechnianie kultury (1977)
*Nagroda artystyczna miesięcznika „[[Warmia i Mazury |Warmia i Mazury]]” za twórczość związaną z regionem (1977)
*Złoty Krzyż Zasługi oraz Odznaką „Zasłużonym dla Warmii i Mazur” (1979)
*Nagroda Niezależnej Fundacji Popierania Kultury Polskiej z Australii „Polcul Foundation” (1988)
*Tytuł Książka Roku 1988 w dziedzinie poezji (wg miesięcznika „Literatura”) - ''Z krainy Nod'' (1988)
*Nagroda Funduszu Literatury za tom poezji ''W cieniu'' (1989)
*Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia w dziedzinie literatury (1989)
*Tytuł Książka Roku 1989 w dziedzinie prozy (wg miesięcznika „Literatura”) - ''Kronika z Mazur'' (1990)
*Medal Marcina Lutra (1991)
*Nagroda Czesława Seyferta przyznana przez Polski PEN-Club (1993)
*[[Regionalna Nagroda im. Michała Lengowskiego]] za całokształt twórczości literackiej (1998)
*7 miejsce w rankingu najwybitniejszych postaci szczególnie zasłużonych dla Olsztyna w minionym stuleciu (2000)
*Tytuł Honorowego Obywatela Miasta Olsztyna (2001)
*Nagroda Ministra Kultury w dziedzinie upowszechniania kultury (2003)
*Nagroda im. ks. Leopolda Otto (2004)
*Statuetka św. Jakuba, dla wybitnej osobowości pracującej na rzecz miasta Olsztyna (2004)
*Tytuł „Najlepszy z Najlepszych” za zasługi w promowaniu Warmii i Mazur (2004)
*Nagroda im. Profesora Hugona Steinhausa za najlepszą polską książkę popularnonaukową wydaną w latach 2001-2003 - ''Warmia i Mazury'' (2004)
*Tytuł „Osobowość Roku Warmii i Mazur” (2005)
*[[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur]] (wyróżnienie) - ''Mazurskie dole i niedole'' w opracowaniu E. Kruka; (nominacja) - ''Hieronim Skurpski'' (2005)
*[[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur]] (nagroda główna) - ''Znikanie'' (2006)
*[[„Wawrzyn” - Literacka Nagroda Warmii i Mazur]] (nominacja) - ''Spadek: zapiski mazurskie 2007-2008'' (2010)
*Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta w kategorii książka roku za ''Spadek: zapiski mazurskie 2007-2008'' (2011)

== Ciekawostki ==
W wywiadzie dla tygodnika „Kultura” w przeddzień wydarzeń sierpniowych 1980 r. powiedział: „Twórczość jest sprzeciwem wobec tego, co jest”.

==Multimedia==
<youtube>YctQ3XKCb_Q</youtube>

== Przypisy ==
<references/>

== Bibliografia ==
#Konończuk, Elżbieta: ''Mazurska obecność Erwina Kruka'' / Elżbieta Konończuk. - Białystok : TLAM, 1993.
#Matysiak, Anna: ''Między regionalizmem a uniwersalizmem. O poezji Erwina Kruka'' / Anna Matysiak. – Warszawa : Wydawnictwo Naukowe Temper, 1995.
#''Erwin Kruk. Bibliografia podmiotowo-przedmiotowa'' / oprac. Katarzyna Manikało-Obidzińska, Anita Romulewicz, Anna Wysocka ; pod kier. Bożeny Wasilewskiej // W: ''Z dróg Erwina Kruka'' / red. i wprowadzenie Zbigniew Chojnowski. – Olsztyn : Polskie Towarzystwo Czytelnicze. Oddział, 2006. – S. 228-333.
[[Category:Pisarze|Kruk,Erwin]]
[[Category:Dziennikarze|Kruk,Erwin]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Kruk,Erwin]]
[[Category:Literatura|Kruk,Erwin]]
[[Category:Media|Kruk,Erwin]]
[[Category:Olsztyn|Kruk,Erwin]]
[[Category:Powiat nidzicki|Kruk,Erwin]]
[[Category:1945-1960|Kruk,Erwin]]
[[Category:1961-1970|Kruk,Erwin]]
[[Category:1971-1980|Kruk,Erwin]]
[[Category:1981-1990|Kruk,Erwin]]
[[Category:1991-2000|Kruk,Erwin]]
[[Category:2001-2010|Kruk,Erwin]]
[[Category:2011-2020|Kruk,Erwin]]

Hieronim Skurpski

2011-07-26T10:35:41Z

Leksykon:

[[Image:hieronim skurpski.jpg|thumb|right|200px|Źródło: Mierzyńska E., Mierzyński S., ''Twarze miasta'', Olsztyn, Edytor, 2003.]]
[[Image:obrazskurpski_pracownia.jpg|thumb|right|200px|Pracownia artysty.<br>Źródło: Zaproszenie na spotkanie pod hasłem ''Rozmowy z Hieronimem Skurpskim'', Olsztyn, Zamek, 2006. Z archiwum WBP w Olsztynie.]]
[[Image:obrazskurpski.jpg|thumb|right|200px|Obraz olejny ''Tańcząca'', 1999.<br>Źródło: ''Hieronim Skurpski'', Olsztyn, MTE, 2004.]]
[[Image:albumskurpski.jpg|thumb|right|200px|Album prac artysty wydany przez Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie w 2004 r.]]
(1914-2006) – malarz, rysownik, działacz społeczny, organizator olsztyńskiego życia kulturalnego

==Biografia==
Urodził się w 1914 r. w Skurpie. W latach 1931-1936 studiował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie, a następnie w latach 1937-1939 w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowni prof. prof. M. Kotarbińskiego i A. Rafałowskiego. Dyplom uzyskał w 1949 r. Lata II wojny światowej spędził w Paulinowie na Lubelszczyźnie. Mieszkał i pracował w Olsztynie. Zmarł w 2006 r.

==Działalność==
W 1944 r. pracował w Ministerstwie Kultury i Sztuki przy PKWN w Lublinie. Tam uczestniczył w pierwszej powojennej wystawie plastyki polskiej. W marcu 1945 r. przyjechał z pierwszą ekipą pełnomocnika Rządu RP na Okręg Mazurski Jakuba Prawina. Został skierowany do pracy w resorcie kultury. Zabezpieczał i ratował od zniszczenia książki, zabytki sztuki, działał przy organizacji instytucji kulturalnych. W 1946 r. nawiązał współpracę z Zarządem Okręgu Pomorskiego Związku Polskich Artystów Plastyków w Bydgoszczy, a następnie został przewodniczącym Delegatury Związku w Olsztynie. Przez wiele lat sprawował funkcję prezesa Oddziału ZPAP w Olsztynie. W latach 1945-1964 był założycielem, kustoszem i pierwszym dyrektorem [[Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie |Muzeum Mazurskiego]] na Zamku w Olsztynie, gdzie miał pracownię malarską. W latach 1964-1973 był kierownikiem [[Galeria Sztuki Współczesnej Biura Wystaw Artystycznych w Olsztynie| Biura Wystaw Artystycznych]] w Olsztynie. Na emeryturę przeszedł w 1977 r. Inspirował i współorganizował wiele inicjatyw kulturalnych i społecznych. Był radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej i przewodniczącym podkomisji kultury. Był jednym z założycieli [[Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze” |Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”]] i jego wieloletnim prezesem (1956-1969). W 1962 r. był członkiem-założycielem [[Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie |Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie]] i członkiem Rady Naukowej. Przez ponad 60 lat aktywnie uczestniczył w ogólnopolskim i regionalnym życiu artystycznym.

==Twórczość==
Był autorem wielu prac naukowych i popularyzatorskich z zakresu sztuki i kultury ludowej, ochrony zabytków i sztuki współczesnej. Od 1939 r. prowadził przez całe życie szkicownik. Zachowało się około 300. zeszytów. Od 1954 r. pisał dziennik, w którym notował sprawy ważne dla jego twórczości artystycznej. Jego malarstwo było często autobiograficznym zapisem. „Fakty z życia artysty są stale obecne w jego obrazach. Pojawiają się przeróżne postacie zakotwiczone w pamięci artysty. W jego obrazach często występuje człowiek w podróży jako metafora dążeń artysty. Postaciom tym, przeważnie kobietom, towarzyszą przeróżne rekwizyty, których symbolika czytelna jest dla wtajemniczonych. Ostatnie są wyrazem nowego realizmu, wywodzącego się z doświadczeń abstrakcji i surrealizmu oraz uniwersalnej, magicznej ludowej wyobraźni.<ref>''60 lat Okręgu Olsztyńskiego Związku Polskich Artystów Plastyków 1946-2006'', oprac. i red. not biograficznych Krystyna Koziełło-Poklewska [et al.], Olsztyn, Okręg Olsztyński ZPAP, 2008, s. 287.</ref>”

==Wystawy==
Od 1950 r. miał wiele wystaw indywidualnych w Olsztynie (1955, 1957, 1959, 1961, 1964, 1974, 1984, 1994, 1999/2000, 2004), Nidzicy i Elblągu (2002/2003), Warszawie (1963, 1973, 1975, 1980, 1981), Bydgoszczy (1956, 1971, 1973,), Toruniu (1960, 1962), Krakowie (1965), Wrocławiu (1958), Gdańsku (1967), Lublinie (1964, 1975), Rzeszowie (1970), Radomiu (2000), Działdowie (2005). Wystawiał też za granicą, m.in. w Danii (1967, 1975, 1977), kilkakrotnie w Kaliningradzie (1961, 1967, 1999).

==Nagrody i odznaczenia==
Był laureatem wielu nagród państwowych i regionalnych. Honorowym Obywatelem Olsztyna (2001).

==Ciekawostki==
Napisano o nim kilka prac magisterskich i książek. O jego twórczości powstały też trzy filmy: ''Linia, kształt, myśl'', zrealizowany w Olsztynie przez [[Tomasz Śrutkowski |Tomasza Śrutkowskiego]], [[Janusz Ulatowski |Janusza Ulatowskiego]], [[Stefan Połom |Stefana Połoma]] i [[Andrzej Sokołowski |Andrzeja Sokołowskiego]] (1984), ''Ocalone z wyobraźni'' Rafała Mierzejewskiego z Warszawy na zlecenie II programu TVP (1998), ''Przed zagadką'' na zlecenie TV Polonia Dominika Kozioła z Krakowa i [[Marek Barański |Marka Barańskiego]] z Olsztyna (1999).

==Multimedia==
<youtube>0sc8slB6tx8</youtube>

==Przypisy==
<references/>

==Bibliografia==
#''60 lat Okręgu Olsztyńskiego Związku Polskich Artystów Plastyków 1946-2006'' / oprac. i red. not biograficznych Krystyna Koziełło-Poklewska [et al.]. – Olsztyn : Okręg Olsztyński ZPAP, 2008. – S. 287-288.
#''Hieronim Skurpski'' / red. Erwin Kruk. - Wydawnictwo Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie, Olsztyn 2004.
#Piotrowska, Helena: ''Życie jest sztuką, a sztuka życiem'' / Helena Piotrowska. - Olsztyn : Wydawnictwo Wers, 2005.
#''Rozmowy z Hieronimem Skurpskim''. - Olsztyn : Wydawnictwo Fundacji Środowisk Twórczych, 2006.
#Białecka, Sylwia: ''Hieronim Skurpski : bibliografia podmiotowo-przedmiotowa za lata 1978-2006'' / Sylwia Białecka // „Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski”. – 2007, nr 1/2. – Tryb dostępu: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/1-2_07-ie/skurpski.htm.

[[Category:Malarze|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Graficy i rysownicy|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Organizatorzy i animatorzy kultury|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Konserwatorzy zabytków i muzealnicy|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Badacze historii i kultury|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Malarstwo|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Grafika i rysunek|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Muzealnictwo|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:Olsztyn|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:1945-1960|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:1961-1970|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:1971-1980|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:1981-1990|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:1991-2000|Skurpski, Hieronim]]
[[Category:2001-2010|Skurpski, Hieronim]]

Leksykon Kultury Warmii i Mazur

2011-04-11T09:07:58Z

Leksykon: Utworzył nową stronę „{{Strona główna}}”

MediaWiki:Mainpage

2011-04-11T09:07:39Z

Leksykon: Utworzył nową stronę „Leksykon Kultury Warmii i Mazur”

Leksykon Kultury Warmii i Mazur

Portal:Indeks haseł

2011-04-11T09:06:08Z

Leksykon:

Indeks haseł Leksykonu Kultury Warmii i Mazur umożliwia odnalezienie artykułu, którego tytuł rozpoczyna się od wskazanych liter.<br />
Na przykład po wybraniu '''Ce''' wyświetlone zostaną wszystkie hasła zaczynające się od liter ''ce''. Na tej liście będzie np. ''Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie''.

{| class="plainlinks" id="toc" style="width: 100%; margin: 0 auto"
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=A}} A]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aa}} Aa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ab}} Ab]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ac}} Ac]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ad}} Ad]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ae}} Ae]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Af}} Af]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ag}} Ag]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ah}} Ah]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ai}} Ai]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aj}} Aj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ak}} Ak]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Al}} Al]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Am}} Am]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=An}} An]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ao}} Ao]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ap}} Ap]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aq}} Aq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ar}} Ar]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=As}} As]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=At}} At]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Au}} Au]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Av}} Av]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aw}} Aw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ax}} Ax]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ay}} Ay]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Az}} Az]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=B}} B]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ba}} Ba]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bb}} Bb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bc}} Bc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bd}} Bd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Be}} Be]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bf}} Bf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bg}} Bg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bh}} Bh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bi}} Bi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bj}} Bj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bk}} Bk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bl}} Bl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bm}} Bm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bn}} Bn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bo}} Bo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bp}} Bp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bq}} Bq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Br}} Br]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bs}} Bs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bt}} Bt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bu}} Bu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bv}} Bv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bw}} Bw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bx}} Bx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=By}} By]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bz}} Bz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=C}} C]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ca}} Ca]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cb}} Cb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cc}} Cc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cd}} Cd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ce}} Ce]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cf}} Cf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cg}} Cg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ch}} Ch]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ci}} Ci]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cj}} Cj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ck}} Ck]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cl}} Cl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cm}} Cm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cn}} Cn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Co}} Co]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cp}} Cp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cq}} Cq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cr}} Cr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cs}} Cs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ct}} Ct]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cu}} Cu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cv}} Cv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cw}} Cw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cx}} Cx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cy}} Cy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cz}} Cz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ć}} Ć]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=D}} D]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Da}} Da]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Db}} Db]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dc}} Dc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dd}} Dd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=De}} De]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Df}} Df]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dg}} Dg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dh}} Dh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Di}} Di]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dj}} Dj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dk}} Dk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dl}} Dl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dm}} Dm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dn}} Dn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Do}} Do]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dp}} Dp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dq}} Dq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dr}} Dr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ds}} Ds]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dt}} Dt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Du}} Du]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dv}} Dv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dw}} Dw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dx}} Dx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dy}} Dy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dz}} Dz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=E}} E]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ea}} Ea]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eb}} Eb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ec}} Ec]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ed}} Ed]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ee}} Ee]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ef}} Ef]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eg}} Eg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eh}} Eh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ei}} Ei]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ej}} Ej]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ek}} Ek]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=El}} El]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Em}} Em]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=En}} En]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eo}} Eo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ep}} Ep]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eq}} Eq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Er}} Er]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Es}} Es]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Et}} Et]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eu}} Eu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ev}} Ev]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ew}} Ew]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ex}} Ex]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ey}} Ey]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ez}} Ez]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ę}} Ę]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=F}} F]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fa}} Fa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fb}} Fb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fc}} Fc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fd}} Fd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fe}} Fe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ff}} Ff]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fg}} Fg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fh}} Fh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fi}} Fi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fj}} Fj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fk}} Fk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fl}} Fl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fm}} Fm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fn}} Fn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fo}} Fo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fp}} Fp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fq}} Fq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fr}} Fr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fs}} Fs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ft}} Ft]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fu}} Fu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fv}} Fv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fw}} Fw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fx}} Fx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fy}} Fy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fz}} Fz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=G}} G]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ga}} Ga]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gb}} Gb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gc}} Gc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gd}} Gd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ge}} Ge]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gf}} Gf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gg}} Gg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gh}} Gh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gi}} Gi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gj}} Gj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gk}} Gk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gl}} Gl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gm}} Gm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gn}} Gn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Go}} Go]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gp}} Gp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gq}} Gq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gr}} Gr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gs}} Gs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gt}} Gt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gu}} Gu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gv}} Gv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gw}} Gw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gx}} Gx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gy}} Gy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gz}} Gz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=H}} H]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ha}} Ha]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hb}} Hb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hc}} Hc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hd}} Hd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=He}} He]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hf}} Hf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hg}} Hg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hh}} Hh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hi}} Hi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hj}} Hj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hk}} Hk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hl}} Hl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hm}} Hm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hn}} Hn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ho}} Ho]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hp}} Hp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hq}} Hq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hr}} Hr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hs}} Hs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ht}} Ht]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hu}} Hu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hv}} Hv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hw}} Hw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hx}} Hx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hy}} Hy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hz}} Hz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=I}} I]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ia}} Ia]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ib}} Ib]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ic}} Ic]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Id}} Id]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ie}} Ie]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=If}} If]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ig}} Ig]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ih}} Ih]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ii}} Ii]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ij}} Ij]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ik}} Ik]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Il}} Il]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Im}} Im]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=In}} In]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Io}} Io]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ip}} Ip]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iq}} Iq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ir}} Ir]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Is}} Is]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=It}} It]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iu}} Iu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iv}} Iv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iw}} Iw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ix}} Ix]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iy}} Iy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iz}} Iz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=J}} J]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ja}} Ja]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jb}} Jb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jc}} Jc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jd}} Jd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Je}} Je]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jf}} Jf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jg}} Jg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jh}} Jh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ji}} Ji]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jj}} Jj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jk}} Jk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jl}} Jl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jm}} Jm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jn}} Jn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jo}} Jo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jp}} Jp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jq}} Jq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jr}} Jr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Js}} Js]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jt}} Jt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ju}} Ju]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jv}} Jv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jw}} Jw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jx}} Jx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jy}} Jy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jz}} Jz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=K}} K]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ka}} Ka]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kb}} Kb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kc}} Kc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kd}} Kd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ke}} Ke]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kf}} Kf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kg}} Kg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kh}} Kh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ki}} Ki]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kj}} Kj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kk}} Kk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kl}} Kl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Km}} Km]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kn}} Kn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ko}} Ko]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kp}} Kp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kq}} Kq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kr}} Kr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ks}} Ks]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kt}} Kt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ku}} Ku]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kv}} Kv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kw}} Kw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kx}} Kx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ky}} Ky]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kz}} Kz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=L}} L]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=La}} La]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lb}} Lb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lc}} Lc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ld}} Ld]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Le}} Le]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lf}} Lf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lg}} Lg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lh}} Lh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Li}} Li]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lj}} Lj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lk}} Lk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ll}} Ll]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lm}} Lm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ln}} Ln]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lo}} Lo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lp}} Lp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lq}} Lq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lr}} Lr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ls}} Ls]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lt}} Lt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lu}} Lu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lv}} Lv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lw}} Lw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lx}} Lx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ly}} Ly]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lz}} Lz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ł}} Ł]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=M}} M]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ma}} Ma]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mb}} Mb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mc}} Mc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Md}} Md]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Me}} Me]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mf}} Mf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mg}} Mg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mh}} Mh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mi}} Mi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mj}} Mj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mk}} Mk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ml}} Ml]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mm}} Mm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mn}} Mn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mo}} Mo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mp}} Mp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mq}} Mq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mr}} Mr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ms}} Ms]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mt}} Mt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mu}} Mu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mv}} Mv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mw}} Mw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mx}} Mx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=My}} My]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mz}} Mz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=N}} N]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Na}} Na]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nb}} Nb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nc}} Nc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nd}} Nd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ne}} Ne]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nf}} Nf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ng}} Ng]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nh}} Nh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ni}} Ni]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nj}} Nj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nk}} Nk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nl}} Nl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nm}} Nm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nn}} Nn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=No}} No]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Np}} Np]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nq}} Nq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nr}} Nr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ns}} Ns]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nt}} Nt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nu}} Nu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nv}} Nv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nw}} Nw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nx}} Nx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ny}} Ny]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nz}} Nz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ń}} Ń]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=O}} O]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oa}} Oa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ob}} Ob]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oc}} Oc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Od}} Od]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oe}} Oe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Of}} Of]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Og}} Og]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oh}} Oh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oi}} Oi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oj}} Oj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ok}} Ok]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ol}} Ol]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Om}} Om]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=On}} On]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oo}} Oo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Op}} Op]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oq}} Oq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Or}} Or]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Os}} Os]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ot}} Ot]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ou}} Ou]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ov}} Ov]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ow}} Ow]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ox}} Ox]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oy}} Oy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oz}} Oz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ó}} Ó]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=P}} P]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pa}} Pa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pb}} Pb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pc}} Pc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pd}} Pd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pe}} Pe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pf}} Pf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pg}} Pg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ph}} Ph]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pi}} Pi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pj}} Pj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pk}} Pk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pl}} Pl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pm}} Pm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pn}} Pn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Po}} Po]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pp}} Pp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pq}} Pq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pr}} Pr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ps}} Ps]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pt}} Pt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pu}} Pu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pv}} Pv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pw}} Pw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Px}} Px]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Py}} Py]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pz}} Pz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Q}} Q]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qa}} Qa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qb}} Qb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qc}} Qc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qd}} Qd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qe}} Qe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qf}} Qf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qg}} Qg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qh}} Qh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qi}} Qi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qj}} Qj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qk}} Qk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ql}} Ql]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qm}} Qm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qn}} Qn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qo}} Qo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qp}} Qp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qq}} Qq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qr}} Qr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qs}} Qs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qt}} Qt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qu}} Qu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qv}} Qv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qw}} Qw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qx}} Qx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qy}} Qy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qz}} Qz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=R}} R]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ra}} Ra]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rb}} Rb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rc}} Rc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rd}} Rd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Re}} Re]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rf}} Rf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rg}} Rg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rh}} Rh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ri}} Ri]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rj}} Rj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rk}} Rk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rl}} Rl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rm}} Rm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rn}} Rn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ro}} Ro]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rp}} Rp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rq}} Rq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rr}} Rr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rs}} Rs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rt}} Rt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ru}} Ru]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rv}} Rv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rw}} Rw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rx}} Rx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ry}} Ry]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rz}} Rz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=S}} S]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sa}} Sa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sb}} Sb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sc}} Sc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sd}} Sd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Se}} Se]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sf}} Sf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sg}} Sg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sh}} Sh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Si}} Si]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sj}} Sj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sk}} Sk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sl}} Sl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sm}} Sm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sn}} Sn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=So}} So]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sp}} Sp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sq}} Sq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sr}} Sr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ss}} Ss]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=St}} St]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Su}} Su]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sv}} Sv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sw}} Sw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sx}} Sx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sy}} Sy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sz}} Sz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ś}} Ś]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=T}} T]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ta}} Ta]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tb}} Tb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tc}} Tc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Td}} Td]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Te}} Te]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tf}} Tf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tg}} Tg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Th}} Th]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ti}} Ti]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tj}} Tj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tk}} Tk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tl}} Tl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tm}} Tm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tn}} Tn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=To}} To]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tp}} Tp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tq}} Tq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tr}} Tr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ts}} Ts]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tt}} Tt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tu}} Tu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tv}} Tv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tw}} Tw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tx}} Tx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ty}} Ty]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tz}} Tz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=U}} U]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ua}} Ua]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ub}} Ub]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uc}} Uc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ud}} Ud]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ue}} Ue]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uf}} Uf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ug}} Ug]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uh}} Uh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ui}} Ui]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uj}} Uj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uk}} Uk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ul}} Ul]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Um}} Um]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Un}} Un]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uo}} Uo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Up}} Up]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uq}} Uq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ur}} Ur]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Us}} Us]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ut}} Ut]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uu}} Uu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uv}} Uv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uw}} Uw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ux}} Ux]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uy}} Uy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uz}} Uz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=V}} V]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Va}} Va]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vb}} Vb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vc}} Vc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vd}} Vd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ve}} Ve]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vf}} Vf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vg}} Vg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vh}} Vh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vi}} Vi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vj}} Vj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vk}} Vk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vl}} Vl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vm}} Vm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vn}} Vn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vo}} Vo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vp}} Vp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vq}} Vq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vr}} Vr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vs}} Vs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vt}} Vt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vu}} Vu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vv}} Vv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vw}} Vw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vx}} Vx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vy}} Vy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vz}} Vz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=W}} W]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wa}} Wa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wb}} Wb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wc}} Wc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wd}} Wd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=We}} We]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wf}} Wf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wg}} Wg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wh}} Wh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wi}} Wi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wj}} Wj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wk}} Wk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wl}} Wl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wm}} Wm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wn}} Wn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wo}} Wo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wp}} Wp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wq}} Wq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wr}} Wr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ws}} Ws]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wt}} Wt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wu}} Wu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wv}} Wv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ww}} Ww]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wx}} Wx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wy}} Wy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wz}} Wz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=X}} X]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xa}} Xa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xb}} Xb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xc}} Xc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xd}} Xd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xe}} Xe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xf}} Xf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xg}} Xg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xh}} Xh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xi}} Xi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xj}} Xj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xk}} Xk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xl}} Xl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xm}} Xm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xn}} Xn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xo}} Xo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xp}} Xp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xq}} Xq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xr}} Xr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xs}} Xs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xt}} Xt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xu}} Xu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xv}} Xv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xw}} Xw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xx}} Xx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xy}} Xy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xz}} Xz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Y}} Y]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ya}} Ya]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yb}} Yb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yc}} Yc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yd}} Yd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ye}} Ye]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yf}} Yf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yg}} Yg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yh}} Yh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yi}} Yi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yj}} Yj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yk}} Yk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yl}} Yl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ym}} Ym]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yn}} Yn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yo}} Yo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yp}} Yp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yq}} Yq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yr}} Yr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ys}} Ys]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yt}} Yt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yu}} Yu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yv}} Yv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yw}} Yw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yx}} Yx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yy}} Yy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yz}} Yz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Z}} Z]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Za}} Za]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zb}} Zb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zc}} Zc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zd}} Zd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ze}} Ze]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zf}} Zf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zg}} Zg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zh}} Zh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zi}} Zi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zj}} Zj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zk}} Zk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zl}} Zl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zm}} Zm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zn}} Zn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zo}} Zo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zp}} Zp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zq}} Zq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zr}} Zr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zs}} Zs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zt}} Zt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zu}} Zu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zv}} Zv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zw}} Zw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zx}} Zx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zy}} Zy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zz}} Zz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ź}} Ź]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ż}} Ż]'''
|}

===Indeks stron zaczynających się od innych znaków===

{| class="plainlinks" id="toc"
|-
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=0}} 0]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=1}} 1]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=2}} 2]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=3}} 3]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=4}} 4]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=5}} 5]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=6}} 6]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=7}} 7]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=8}} 8]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=9}} 9]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=!}} Inne znaki]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=¿}} Inne litery]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=/}} Krzywa]
|}
[[Category:Indeks haseł]]

Szablon:/kolumna podkategorii

2011-04-11T09:01:24Z

Leksykon:

Szablon:/kolumna podkategorii

2011-04-11T09:00:57Z

Leksykon:

Szablon:Strona główna

2011-04-11T08:59:26Z

Leksykon:

<div class="gr_bg" style="height: 100%; min-width: 700px; padding: 0px 0 5px 0; line-height: 2em; margin-top: 1em; clear:both;">
<p>Oddajemy do Państwa rąk testową wersję tej multimedialnej encyklopedii kultury naszego regionu, encyklopedii artystów, twórców i działaczy oraz instytucji kultury i wydarzeń kulturalnych na Warmii i Mazurach. Już dziś zachęcamy, by była ona z poszanowaniem praw autorskich wykorzystywana do celów edukacyjnych i promocyjnych.
</p><p>Leksykon jest elementem szerszego projektu pod nazwą „Parkowa 2.0”, realizowanego przez Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie przy wsparciu Unii Europejskiej. Prace nad Leksykonem zostały podzielone na dwa etapy. W pierwszym z nich, obejmującym okres do końca 2011 roku, utworzymy pierwsze pięć tysięcy haseł dotyczących kultury naszego regionu od 1945 roku do dziś. W drugim etapie, począwszy od stycznia 2012 roku, stopniowo uzupełnimy Leksykon również o hasła historyczne, dotyczące czasów wcześniejszych niż rok 1945. Wtedy też projekt zostanie otwarty do edycji dla wszystkich, którzy będą chcieli redagować nowe i poprawić już istniejące hasła na zasadach obowiązujących w Wikipedii.
</p><p>Nasze przedsięwzięcie, jak widać, nie skończy się z żadną konkretną datą. Będzie trwało i rozwijało się tak długo, jak długo znajdą się chętni, by uzupełniać, modyfikować i rozwijać tę unikalną w skali całej Polski regionalną encyklopedię kultury. Jest to projekt całkowicie niekomercyjny, stworzony dzięki wsparciu Unii Europejskiej dla całej społeczności naszego regionu. Korzystanie z Leksykonu będzie zawsze bezpłatne i otwarte dla wszystkich, a redagowanie haseł zawsze będzie miało charakter społeczny, dobrowolny i nie będzie łączyło się z żadnymi dochodami i korzyściami materialnymi.
</p><p>Rok 2011 poświęcamy promocji Leksykonu w wersji beta. Prosimy Państwa o wszelkie uwagi, sugestie i pomysły. Zachęcamy do kontaktu z nami, a także do pierwszych redakcji nowych haseł, które włączymy do zbioru w styczniu 2012 roku. Najaktywniejszych z Państwa zaprosimy do Komitetu Redakcyjnego, który będzie czuwał nad merytoryczną stroną internetowego multimedialnego Leksykonu Kultury Warmii i Mazur.
</p><p><b>Jeśli nie znalazłeś interesującego Cię hasła, pamiętaj: prace nad Leksykonem wciąż trwają, każdego dnia dodajemy nowe rekordy.</b> Jeśli chcesz nam coś przekazać bądź podpowiedzieć, zapraszamy do korespondencji mailowej: leksykonkultury@ceik.eu
</p><p>Pozdrawiamy
</p><p>Zespół Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie
</p>
</div>
<div style="min-width: 700px; margin-top:1em;">
<div class="linia"></div>
<div class="lista-kategorii">{{/kolumna podkategorii}} </div>

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

<includeonly></includeonly>

Strona główna

2011-03-25T13:45:55Z

Leksykon:

Strona główna

2011-03-25T13:42:05Z

Leksykon: Added tag: 'test'

{{Strona główna}}
[[Category:test]]

Plik:Test-15-03-2011.jpg

2011-03-15T13:06:04Z

Leksykon: test

test

Jerzy Jan Kolendo

2011-03-15T13:04:14Z

Leksykon:

(1925-1986) – animator kultury, dziennikarz, pisarz

==Bibliografia==
Urodził się w 1925 r. w Warszawie. W czasie II wojny światowej, po upadku Powstania Warszawskiego, został wywieziony do obozu w Innsbrucku. Latem 1945 r. przyjechał do Elbląga. Ukończył studia historyczne. Przez wiele lat mieszkał, pracował i tworzył w Elblągu. Zmarł w 1986 r.

==Działalność==
Po przybyciu do Elbląga rozpoczął pracę w zrujnowanych Zakładach Taboru Kolejowego jako elektryk. Jednocześnie zaczął robić karierę polityczną, wstępując do Związku Walki Młodych i Polskiej Partii Robotniczej oraz zostając przewodniczącym Zarządu Miejskiego Związku Młodzieży Polskiej. W latach 1967–1971 kierował [[Biblioteka Elbląska im. Cypriana Norwida |Miejską Biblioteką Publiczną w Elblągu]], a następnie pracował jako nauczyciel w liceum ogólnokształcącym. Był założycielem i prezesem [[Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze”. Oddział Elbląg |elbląskiego oddziału Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”]] (1963-1966), w ramach którego m.in. sprawował opiekę nad młodymi adeptami literatury zrzeszonymi w [[Klub Literacki „Jaszczur” |Klubie Literackim „Jaszczur”]]. W 1966 r. został członkiem [[Elbląskie Towarzystwo Kulturalne |Elbląskiego Towarzystwa Kulturalnego]] – w latach osiemdziesiątych uformował się przy tym Towarzystwie klub literacki młodych, którym również opiekował się Jerzy Kolendo.

==Publikacje==
Jest autorem pamiętnika o plebiscycie w 1920 r. na Warmii, Mazurach i Powiślu, ''Mury Elbląga'' (1969) i monografii ''Elbląskie Towarzystwo Kulturalne w latach 1978-1982'' (1985), a także współautorem kilku publikacji na temat Elbląga, jego historii i mieszkańców:, m.in.:
*''Mój świat : próby literackie uczniów środowiska elbląskiego'' (1980) – współpraca [[Ryszard Tomczyk]]
*''Zielone wspominając lata : ze wspomnień pionerów Elbląga i Ziemi Elbląskiej'' (1980) – współpraca [[Ryszard Tomczyk]]
Opublikował kilka książek o tematyce historycznej i naukowo-fantastycznej, m.in.:
*''Adax z układu Adhary : opowieść fantastyczna dla młodzieży'' (1983)
*''Przed nami Kasjopeja : opowiadania fantastyczne'' (1988)
*''Śladem jaszczurki : powieść historyczna z XIV w.'' (1989)
Pisał również opowiadania, wiersze, utwory dramatyczne i słuchowiska radiowe. Jego artykuły publicystyczne, głównie o tematyce kulturalnej i historycznej, ukazywały się w wielu czasopismach. Od początku lat pięćdziesiątych współpracował z „Dziennikiem Bałtyckim” i „Głosem Wybrzeża”, a następnie z „Dziennikiem Ludowym”. Publikował na łamach „[[Rocznik Elbląski |Rocznika Elbląskiego]]”, miesięcznika „[[Warmia i Mazury]]”, a w latach osiemdziesiątych tygodnika „[[Wiadomości Elbląskie]]”.

==Bibliografia==
#Dubiella-Polakowska, Magdalena: ''Życie społeczne Elbląga w latach 1945-2000'' / Magdalena Dubiella-Polakowska. - Elbląg : Elbląska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna, 2002. – S. 361-362.

[[Category:Organizatorzy i animatorzy kultury|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:Pisarze|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:Dziennikarze|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:Animacja kulturalna|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:Literatura|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:Elbląg|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:1945-1960|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:1961-1970|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:1971-1980|Kolendo,Jerzy Jan]]
[[Category:1981-1990|Kolendo,Jerzy Jan]]

Portal:Indeks haseł

2011-03-15T08:47:42Z

Leksykon:

Indeks haseł Leksykonu Kultury Warmii i Mazur umożliwia odnalezienie artykułu, którego tytuł rozpoczyna się od wskazanych liter.<br />
Na przykład po wybraniu '''Ce''' wyświetlone zostaną wszystkie hasła zaczynające się od liter ''ce''. Na tej liście będzie np. ''Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie''.

{| class="plainlinks" id="toc" style="width: 80%; margin: 0 auto"
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=A}} A]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aa}} Aa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ab}} Ab]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ac}} Ac]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ad}} Ad]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ae}} Ae]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Af}} Af]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ag}} Ag]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ah}} Ah]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ai}} Ai]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aj}} Aj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ak}} Ak]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Al}} Al]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Am}} Am]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=An}} An]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ao}} Ao]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ap}} Ap]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aq}} Aq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ar}} Ar]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=As}} As]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=At}} At]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Au}} Au]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Av}} Av]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Aw}} Aw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ax}} Ax]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ay}} Ay]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Az}} Az]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=B}} B]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ba}} Ba]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bb}} Bb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bc}} Bc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bd}} Bd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Be}} Be]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bf}} Bf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bg}} Bg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bh}} Bh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bi}} Bi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bj}} Bj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bk}} Bk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bl}} Bl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bm}} Bm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bn}} Bn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bo}} Bo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bp}} Bp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bq}} Bq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Br}} Br]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bs}} Bs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bt}} Bt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bu}} Bu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bv}} Bv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bw}} Bw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bx}} Bx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=By}} By]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Bz}} Bz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=C}} C]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ca}} Ca]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cb}} Cb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cc}} Cc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cd}} Cd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ce}} Ce]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cf}} Cf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cg}} Cg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ch}} Ch]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ci}} Ci]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cj}} Cj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ck}} Ck]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cl}} Cl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cm}} Cm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cn}} Cn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Co}} Co]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cp}} Cp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cq}} Cq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cr}} Cr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cs}} Cs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ct}} Ct]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cu}} Cu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cv}} Cv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cw}} Cw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cx}} Cx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cy}} Cy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Cz}} Cz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ć}} Ć]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=D}} D]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Da}} Da]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Db}} Db]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dc}} Dc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dd}} Dd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=De}} De]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Df}} Df]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dg}} Dg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dh}} Dh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Di}} Di]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dj}} Dj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dk}} Dk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dl}} Dl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dm}} Dm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dn}} Dn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Do}} Do]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dp}} Dp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dq}} Dq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dr}} Dr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ds}} Ds]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dt}} Dt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Du}} Du]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dv}} Dv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dw}} Dw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dx}} Dx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dy}} Dy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Dz}} Dz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=E}} E]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ea}} Ea]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eb}} Eb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ec}} Ec]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ed}} Ed]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ee}} Ee]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ef}} Ef]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eg}} Eg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eh}} Eh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ei}} Ei]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ej}} Ej]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ek}} Ek]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=El}} El]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Em}} Em]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=En}} En]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eo}} Eo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ep}} Ep]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eq}} Eq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Er}} Er]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Es}} Es]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Et}} Et]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Eu}} Eu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ev}} Ev]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ew}} Ew]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ex}} Ex]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ey}} Ey]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ez}} Ez]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ę}} Ę]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=F}} F]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fa}} Fa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fb}} Fb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fc}} Fc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fd}} Fd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fe}} Fe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ff}} Ff]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fg}} Fg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fh}} Fh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fi}} Fi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fj}} Fj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fk}} Fk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fl}} Fl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fm}} Fm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fn}} Fn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fo}} Fo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fp}} Fp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fq}} Fq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fr}} Fr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fs}} Fs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ft}} Ft]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fu}} Fu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fv}} Fv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fw}} Fw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fx}} Fx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fy}} Fy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Fz}} Fz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=G}} G]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ga}} Ga]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gb}} Gb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gc}} Gc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gd}} Gd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ge}} Ge]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gf}} Gf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gg}} Gg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gh}} Gh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gi}} Gi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gj}} Gj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gk}} Gk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gl}} Gl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gm}} Gm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gn}} Gn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Go}} Go]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gp}} Gp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gq}} Gq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gr}} Gr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gs}} Gs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gt}} Gt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gu}} Gu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gv}} Gv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gw}} Gw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gx}} Gx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gy}} Gy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Gz}} Gz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=H}} H]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ha}} Ha]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hb}} Hb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hc}} Hc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hd}} Hd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=He}} He]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hf}} Hf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hg}} Hg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hh}} Hh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hi}} Hi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hj}} Hj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hk}} Hk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hl}} Hl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hm}} Hm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hn}} Hn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ho}} Ho]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hp}} Hp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hq}} Hq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hr}} Hr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hs}} Hs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ht}} Ht]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hu}} Hu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hv}} Hv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hw}} Hw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hx}} Hx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hy}} Hy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Hz}} Hz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=I}} I]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ia}} Ia]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ib}} Ib]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ic}} Ic]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Id}} Id]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ie}} Ie]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=If}} If]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ig}} Ig]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ih}} Ih]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ii}} Ii]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ij}} Ij]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ik}} Ik]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Il}} Il]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Im}} Im]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=In}} In]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Io}} Io]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ip}} Ip]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iq}} Iq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ir}} Ir]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Is}} Is]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=It}} It]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iu}} Iu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iv}} Iv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iw}} Iw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ix}} Ix]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iy}} Iy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Iz}} Iz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=J}} J]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ja}} Ja]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jb}} Jb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jc}} Jc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jd}} Jd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Je}} Je]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jf}} Jf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jg}} Jg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jh}} Jh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ji}} Ji]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jj}} Jj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jk}} Jk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jl}} Jl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jm}} Jm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jn}} Jn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jo}} Jo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jp}} Jp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jq}} Jq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jr}} Jr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Js}} Js]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jt}} Jt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ju}} Ju]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jv}} Jv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jw}} Jw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jx}} Jx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jy}} Jy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Jz}} Jz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=K}} K]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ka}} Ka]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kb}} Kb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kc}} Kc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kd}} Kd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ke}} Ke]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kf}} Kf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kg}} Kg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kh}} Kh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ki}} Ki]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kj}} Kj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kk}} Kk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kl}} Kl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Km}} Km]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kn}} Kn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ko}} Ko]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kp}} Kp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kq}} Kq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kr}} Kr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ks}} Ks]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kt}} Kt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ku}} Ku]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kv}} Kv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kw}} Kw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kx}} Kx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ky}} Ky]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Kz}} Kz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=L}} L]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=La}} La]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lb}} Lb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lc}} Lc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ld}} Ld]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Le}} Le]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lf}} Lf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lg}} Lg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lh}} Lh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Li}} Li]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lj}} Lj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lk}} Lk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ll}} Ll]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lm}} Lm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ln}} Ln]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lo}} Lo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lp}} Lp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lq}} Lq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lr}} Lr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ls}} Ls]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lt}} Lt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lu}} Lu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lv}} Lv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lw}} Lw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lx}} Lx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ly}} Ly]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Lz}} Lz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ł}} Ł]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=M}} M]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ma}} Ma]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mb}} Mb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mc}} Mc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Md}} Md]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Me}} Me]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mf}} Mf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mg}} Mg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mh}} Mh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mi}} Mi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mj}} Mj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mk}} Mk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ml}} Ml]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mm}} Mm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mn}} Mn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mo}} Mo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mp}} Mp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mq}} Mq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mr}} Mr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ms}} Ms]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mt}} Mt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mu}} Mu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mv}} Mv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mw}} Mw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mx}} Mx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=My}} My]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Mz}} Mz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=N}} N]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Na}} Na]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nb}} Nb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nc}} Nc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nd}} Nd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ne}} Ne]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nf}} Nf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ng}} Ng]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nh}} Nh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ni}} Ni]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nj}} Nj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nk}} Nk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nl}} Nl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nm}} Nm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nn}} Nn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=No}} No]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Np}} Np]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nq}} Nq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nr}} Nr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ns}} Ns]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nt}} Nt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nu}} Nu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nv}} Nv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nw}} Nw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nx}} Nx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ny}} Ny]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Nz}} Nz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ń}} Ń]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=O}} O]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oa}} Oa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ob}} Ob]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oc}} Oc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Od}} Od]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oe}} Oe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Of}} Of]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Og}} Og]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oh}} Oh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oi}} Oi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oj}} Oj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ok}} Ok]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ol}} Ol]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Om}} Om]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=On}} On]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oo}} Oo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Op}} Op]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oq}} Oq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Or}} Or]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Os}} Os]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ot}} Ot]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ou}} Ou]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ov}} Ov]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ow}} Ow]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ox}} Ox]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oy}} Oy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Oz}} Oz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ó}} Ó]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=P}} P]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pa}} Pa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pb}} Pb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pc}} Pc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pd}} Pd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pe}} Pe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pf}} Pf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pg}} Pg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ph}} Ph]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pi}} Pi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pj}} Pj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pk}} Pk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pl}} Pl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pm}} Pm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pn}} Pn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Po}} Po]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pp}} Pp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pq}} Pq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pr}} Pr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ps}} Ps]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pt}} Pt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pu}} Pu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pv}} Pv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pw}} Pw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Px}} Px]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Py}} Py]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Pz}} Pz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Q}} Q]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qa}} Qa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qb}} Qb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qc}} Qc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qd}} Qd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qe}} Qe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qf}} Qf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qg}} Qg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qh}} Qh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qi}} Qi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qj}} Qj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qk}} Qk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ql}} Ql]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qm}} Qm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qn}} Qn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qo}} Qo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qp}} Qp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qq}} Qq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qr}} Qr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qs}} Qs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qt}} Qt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qu}} Qu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qv}} Qv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qw}} Qw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qx}} Qx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qy}} Qy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Qz}} Qz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=R}} R]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ra}} Ra]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rb}} Rb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rc}} Rc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rd}} Rd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Re}} Re]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rf}} Rf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rg}} Rg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rh}} Rh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ri}} Ri]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rj}} Rj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rk}} Rk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rl}} Rl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rm}} Rm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rn}} Rn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ro}} Ro]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rp}} Rp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rq}} Rq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rr}} Rr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rs}} Rs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rt}} Rt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ru}} Ru]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rv}} Rv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rw}} Rw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rx}} Rx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ry}} Ry]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Rz}} Rz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=S}} S]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sa}} Sa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sb}} Sb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sc}} Sc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sd}} Sd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Se}} Se]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sf}} Sf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sg}} Sg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sh}} Sh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Si}} Si]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sj}} Sj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sk}} Sk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sl}} Sl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sm}} Sm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sn}} Sn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=So}} So]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sp}} Sp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sq}} Sq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sr}} Sr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ss}} Ss]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=St}} St]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Su}} Su]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sv}} Sv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sw}} Sw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sx}} Sx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sy}} Sy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Sz}} Sz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ś}} Ś]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=T}} T]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ta}} Ta]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tb}} Tb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tc}} Tc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Td}} Td]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Te}} Te]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tf}} Tf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tg}} Tg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Th}} Th]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ti}} Ti]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tj}} Tj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tk}} Tk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tl}} Tl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tm}} Tm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tn}} Tn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=To}} To]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tp}} Tp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tq}} Tq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tr}} Tr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ts}} Ts]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tt}} Tt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tu}} Tu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tv}} Tv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tw}} Tw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tx}} Tx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ty}} Ty]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Tz}} Tz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=U}} U]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ua}} Ua]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ub}} Ub]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uc}} Uc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ud}} Ud]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ue}} Ue]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uf}} Uf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ug}} Ug]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uh}} Uh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ui}} Ui]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uj}} Uj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uk}} Uk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ul}} Ul]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Um}} Um]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Un}} Un]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uo}} Uo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Up}} Up]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uq}} Uq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ur}} Ur]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Us}} Us]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ut}} Ut]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uu}} Uu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uv}} Uv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uw}} Uw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ux}} Ux]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uy}} Uy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Uz}} Uz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=V}} V]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Va}} Va]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vb}} Vb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vc}} Vc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vd}} Vd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ve}} Ve]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vf}} Vf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vg}} Vg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vh}} Vh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vi}} Vi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vj}} Vj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vk}} Vk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vl}} Vl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vm}} Vm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vn}} Vn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vo}} Vo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vp}} Vp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vq}} Vq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vr}} Vr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vs}} Vs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vt}} Vt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vu}} Vu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vv}} Vv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vw}} Vw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vx}} Vx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vy}} Vy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Vz}} Vz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=W}} W]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wa}} Wa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wb}} Wb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wc}} Wc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wd}} Wd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=We}} We]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wf}} Wf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wg}} Wg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wh}} Wh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wi}} Wi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wj}} Wj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wk}} Wk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wl}} Wl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wm}} Wm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wn}} Wn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wo}} Wo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wp}} Wp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wq}} Wq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wr}} Wr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ws}} Ws]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wt}} Wt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wu}} Wu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wv}} Wv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ww}} Ww]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wx}} Wx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wy}} Wy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Wz}} Wz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=X}} X]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xa}} Xa]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xb}} Xb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xc}} Xc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xd}} Xd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xe}} Xe]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xf}} Xf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xg}} Xg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xh}} Xh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xi}} Xi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xj}} Xj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xk}} Xk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xl}} Xl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xm}} Xm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xn}} Xn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xo}} Xo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xp}} Xp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xq}} Xq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xr}} Xr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xs}} Xs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xt}} Xt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xu}} Xu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xv}} Xv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xw}} Xw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xx}} Xx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xy}} Xy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Xz}} Xz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Y}} Y]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ya}} Ya]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yb}} Yb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yc}} Yc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yd}} Yd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ye}} Ye]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yf}} Yf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yg}} Yg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yh}} Yh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yi}} Yi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yj}} Yj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yk}} Yk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yl}} Yl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ym}} Ym]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yn}} Yn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yo}} Yo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yp}} Yp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yq}} Yq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yr}} Yr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ys}} Ys]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yt}} Yt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yu}} Yu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yv}} Yv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yw}} Yw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yx}} Yx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yy}} Yy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Yz}} Yz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Z}} Z]'''
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Za}} Za]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zb}} Zb]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zc}} Zc]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zd}} Zd]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ze}} Ze]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zf}} Zf]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zg}} Zg]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zh}} Zh]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zi}} Zi]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zj}} Zj]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zk}} Zk]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zl}} Zl]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zm}} Zm]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zn}} Zn]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zo}} Zo]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zp}} Zp]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zq}} Zq]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zr}} Zr]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zs}} Zs]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zt}} Zt]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zu}} Zu]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zv}} Zv]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zw}} Zw]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zx}} Zx]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zy}} Zy]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Zz}} Zz]
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ź}} Ź]'''
|-
|'''[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=Ż}} Ż]'''
|}

===Indeks stron zaczynających się od innych znaków===

{| class="plainlinks" id="toc"
|-
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=0}} 0]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=1}} 1]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=2}} 2]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=3}} 3]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=4}} 4]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=5}} 5]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=6}} 6]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=7}} 7]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=8}} 8]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=9}} 9]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=!}} Inne znaki]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=¿}} Inne litery]
|[{{fullurl:Specjalna:Allpages|from=/}} Krzywa]
|}
[[Category:Indeks haseł]]