http://leksykonkultury.ceik.eu/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=ArturDzwonnik 2026-05-06T15:14:35Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.30.0 http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicko-augsburski_w_Szczytnie&diff=81409 2021-03-24T09:01:45Z

<p>ArturDzwonnik: /* Linki */</p> <hr /> <div>[[Image: kosciol_ewangelicki_szczytno_2.jpg|thumb|right|300px| Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> [[Image: kosciol_ewangelicki_szczytno_3.jpg|thumb|right|300px| Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> Zabytek architektury sakralnej z początku XVIII wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum [[ewim:Szczytno |Szczytna]], przy dawnym trakcie warszawskim (obecna ulica Warszawska).<br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsze informacje o istnieniu drewnianej świątyni katolickiej przy trakcie warszawskim pochodzą z 1485 roku. Powstała ona z inicjatywy biskupa warmińskiego [[ewim:Mikołaj Tungen |Mikołaja Tungena]], a jej patronką była święta Katarzyna. Budowla spłonęła w latach w 1519-1521, podczas wojny polsko-krzyżackiej. Nowy kościół, który wybudowano w 1578 roku na pewno znajdował się już w miejscu obecnego kościoła ewangelickiego. Kolejne pożary niszczyły budowlę w latach 1638, 1653, 1669 i 1698. Po każdym takim wydarzeniu kościół ponownie wznoszono. Na początku XVIII wieku podjęto decyzję o wybudowaniu solidnej świątyni murowanej. Przedsięwzięcie powierzono majstrowi murarskiemu Matzowi z [[ewim:Królewiec |Królewca]]. Prace rozpoczęto w 1717 roku, a zakończono w 1719. W latach 1906-1907 nadbudowano wieżę i wykonano nowe pokrycie dachu, odnowiono wnętrza, ołtarz i ambonę. Po pożarze z 1914 roku przebudowano dach wieży. Duże straty przyniósł kościół w wyniku pożaru z 1970 roku. Całkowitemu zniszczeniu uległy wówczas organy, a także nadpalony został strop przy wieży. Prace remontowe zakończono w kwietniu 1973 roku, ponownym poświęceniem kościoła. W latach 2001-2002 przeprowadzono jego renowację. Kościół stanowi siedzibę [[ewim:Parafia Ewangelicko-Augsburska w Szczytnie|parafii ewangelicko-augsburskiej]].<br /> <br /> ==Opis==<br /> Barokowa świątynia została wzniesiona na planie wydłużonego prostokąta, w dużej mierze z ręcznie robionej cegły, a także kamienia polnego i zaprawy wapiennej. Od strony wschodniej przylega do niej wieloboczne prezbiterium, a od zachodu masywna, pięciokondygnacyjna wieża, wzniesiona na planie kwadratu. Wieża nakryta została kopulastym hełmem, natomiast korpus budynku – dwuspadowym dachem. Powierzchnię ścian podłużnych budowli zdobią płaskie łuki okiennych nisz. Stronę wschodnią zamyka półokrągła ściana, ozdobiona gzymsem wielokrotnie łamanego łuku. Wnętrze przykrywa drewniany sufit łukowy. Poniżej znajdują się charakterystyczne empory (balkony) wsparte na drewnianych kolumnach. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> W prezbiterium znajduje się bogato zdobiony barokowy ołtarz, który pochodzi z 1719 roku (został odnowiony w 1773 roku). Przypuszcza się, że, podobnie jak ambona, został wykonany w warsztacie gdańskim. Składa się z trzech kondygnacji, które zdobią sceny Narodzenia Pana Jezusa, Ukrzyżowania i Zmartwychwstania. Dodatkowo umieszczono w nim na dole dwie figury świętych niewiast, a wyżej – czterech ewangelistów. Ambonę, ufundowaną w 1719 roku przez [[ewim: Carl Fischer|Carla Fischera]], podtrzymuje rzeźba Mojżesza z kamiennymi tablicami, a baldachim wieńczy figura Chrystusa Zmartwychwstałego. W prezbiterium znajdują się obrazy: Chrystusa Ukrzyżowanego i Chrystusa ratującego tonącego Piotra. Za ołtarzem głównym umieszczono tablice z nazwiskami parafian poległych w czasie wojen. Wolno stojąca chrzcielnica pochodzi z XVIII wieku. Na wieży znajdują się trzy żeliwne dzwony odlane w 1921 roku.<br /> <br /> ==Multimedia==<br /> &lt;youtube&gt;Byh8qd3Rfuc&lt;/youtube&gt;&lt;br&gt;Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Mikołaj Tungen |Mikołaj Tungen]]<br /> *[[ewim:Carl Fischer|Carl Fischer]]<br /> *[[ewim:Parafia Ewangelicko-Augsburska w Szczytnie|parafia ewangelicko-augsburska w Szczytnie]]<br /> *[[Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Szczytnie]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Janczewski, Zbigniew: ''Kościół ewangelicki: najstarsza budowla sakralna w Szczytnie'' / Zbigniew Janczewski // „Kurek Mazurski”. – 2005, nr 22, s. 13.<br /> #Kopiczko, Andrzej: ''Porta Domini: kościoły jubileuszowe i sanktuaria Świętego Krzyża w archidiecezji warmińskiej'' / Andrzej Kopiczko. – Olsztyn : „Posłaniec Warmiński”, 2002. – S. 115. <br /> #Liżewska, Iwona: ''Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej'' / Iwona Liżewska, Wiktor Knercer. – Olsztyn : Remix: Związek Gmin Mazurskich „Jurand”, 1998. S. 123. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościół ewangelicko-augsburski'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/5191,szczytno-kosciol-ewangelicko-augsburski.html www.polskaniezwykla.pl] [dostęp 23.10.2013 r.]<br /> * Dzwony kościoła ewangelicko - augsburskiego w Szczytnie https://www.youtube.com/watch?v=0ZpnyJQY9B4<br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Szczytno]]<br /> [[Category:Powiat szczycieński]]<br /> [[Category:1701-1800]]</div>

ArturDzwonnik http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicko-augsburski_w_Szczytnie&diff=81408 2021-03-24T09:01:02Z

<p>ArturDzwonnik: /* Wyposażenie */</p> <hr /> <div>[[Image: kosciol_ewangelicki_szczytno_2.jpg|thumb|right|300px| Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> [[Image: kosciol_ewangelicki_szczytno_3.jpg|thumb|right|300px| Fot. Mieczysław Kalski ]]<br /> Zabytek architektury sakralnej z początku XVIII wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany w centrum [[ewim:Szczytno |Szczytna]], przy dawnym trakcie warszawskim (obecna ulica Warszawska).<br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsze informacje o istnieniu drewnianej świątyni katolickiej przy trakcie warszawskim pochodzą z 1485 roku. Powstała ona z inicjatywy biskupa warmińskiego [[ewim:Mikołaj Tungen |Mikołaja Tungena]], a jej patronką była święta Katarzyna. Budowla spłonęła w latach w 1519-1521, podczas wojny polsko-krzyżackiej. Nowy kościół, który wybudowano w 1578 roku na pewno znajdował się już w miejscu obecnego kościoła ewangelickiego. Kolejne pożary niszczyły budowlę w latach 1638, 1653, 1669 i 1698. Po każdym takim wydarzeniu kościół ponownie wznoszono. Na początku XVIII wieku podjęto decyzję o wybudowaniu solidnej świątyni murowanej. Przedsięwzięcie powierzono majstrowi murarskiemu Matzowi z [[ewim:Królewiec |Królewca]]. Prace rozpoczęto w 1717 roku, a zakończono w 1719. W latach 1906-1907 nadbudowano wieżę i wykonano nowe pokrycie dachu, odnowiono wnętrza, ołtarz i ambonę. Po pożarze z 1914 roku przebudowano dach wieży. Duże straty przyniósł kościół w wyniku pożaru z 1970 roku. Całkowitemu zniszczeniu uległy wówczas organy, a także nadpalony został strop przy wieży. Prace remontowe zakończono w kwietniu 1973 roku, ponownym poświęceniem kościoła. W latach 2001-2002 przeprowadzono jego renowację. Kościół stanowi siedzibę [[ewim:Parafia Ewangelicko-Augsburska w Szczytnie|parafii ewangelicko-augsburskiej]].<br /> <br /> ==Opis==<br /> Barokowa świątynia została wzniesiona na planie wydłużonego prostokąta, w dużej mierze z ręcznie robionej cegły, a także kamienia polnego i zaprawy wapiennej. Od strony wschodniej przylega do niej wieloboczne prezbiterium, a od zachodu masywna, pięciokondygnacyjna wieża, wzniesiona na planie kwadratu. Wieża nakryta została kopulastym hełmem, natomiast korpus budynku – dwuspadowym dachem. Powierzchnię ścian podłużnych budowli zdobią płaskie łuki okiennych nisz. Stronę wschodnią zamyka półokrągła ściana, ozdobiona gzymsem wielokrotnie łamanego łuku. Wnętrze przykrywa drewniany sufit łukowy. Poniżej znajdują się charakterystyczne empory (balkony) wsparte na drewnianych kolumnach. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> W prezbiterium znajduje się bogato zdobiony barokowy ołtarz, który pochodzi z 1719 roku (został odnowiony w 1773 roku). Przypuszcza się, że, podobnie jak ambona, został wykonany w warsztacie gdańskim. Składa się z trzech kondygnacji, które zdobią sceny Narodzenia Pana Jezusa, Ukrzyżowania i Zmartwychwstania. Dodatkowo umieszczono w nim na dole dwie figury świętych niewiast, a wyżej – czterech ewangelistów. Ambonę, ufundowaną w 1719 roku przez [[ewim: Carl Fischer|Carla Fischera]], podtrzymuje rzeźba Mojżesza z kamiennymi tablicami, a baldachim wieńczy figura Chrystusa Zmartwychwstałego. W prezbiterium znajdują się obrazy: Chrystusa Ukrzyżowanego i Chrystusa ratującego tonącego Piotra. Za ołtarzem głównym umieszczono tablice z nazwiskami parafian poległych w czasie wojen. Wolno stojąca chrzcielnica pochodzi z XVIII wieku. Na wieży znajdują się trzy żeliwne dzwony odlane w 1921 roku.<br /> <br /> ==Multimedia==<br /> &lt;youtube&gt;Byh8qd3Rfuc&lt;/youtube&gt;&lt;br&gt;Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa]<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Mikołaj Tungen |Mikołaj Tungen]]<br /> *[[ewim:Carl Fischer|Carl Fischer]]<br /> *[[ewim:Parafia Ewangelicko-Augsburska w Szczytnie|parafia ewangelicko-augsburska w Szczytnie]]<br /> *[[Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Szczytnie]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Janczewski, Zbigniew: ''Kościół ewangelicki: najstarsza budowla sakralna w Szczytnie'' / Zbigniew Janczewski // „Kurek Mazurski”. – 2005, nr 22, s. 13.<br /> #Kopiczko, Andrzej: ''Porta Domini: kościoły jubileuszowe i sanktuaria Świętego Krzyża w archidiecezji warmińskiej'' / Andrzej Kopiczko. – Olsztyn : „Posłaniec Warmiński”, 2002. – S. 115. <br /> #Liżewska, Iwona: ''Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej'' / Iwona Liżewska, Wiktor Knercer. – Olsztyn : Remix: Związek Gmin Mazurskich „Jurand”, 1998. S. 123. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Kościół ewangelicko-augsburski'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/5191,szczytno-kosciol-ewangelicko-augsburski.html www.polskaniezwykla.pl] [dostęp 23.10.2013 r.]<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Szczytno]]<br /> [[Category:Powiat szczycieński]]<br /> [[Category:1701-1800]]</div>

ArturDzwonnik http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Bazylika_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Zbawiciela_i_Wszystkich_%C5%9Awi%C4%99tych_w_Dobrym_Mie%C5%9Bcie&diff=81407 2021-03-24T08:59:26Z

<p>ArturDzwonnik: dodano informacje o dzwonach</p> <hr /> <div>[[Image: bazylika_dobre miasto_1a.jpg|thumb|right|290px| Fot. Mieczysław Kalski.]] <br /> [[Image: bazylika_dobre miasto_4.jpg|thumb|right|200px|Kościół przed remontem. I połowa lat 60-tych ok. 1962 roku.&lt;br&gt;Źródło: Dokumenty życia społecznego WBP w Olsztynie.]]<br /> <br /> Kościół rzymskokatolicki z XIV wieku stanowiący część zespołu kolegiackiego.<br /> <br /> ==Lokalizacja== <br /> ul. Orła Białego 30<br /> &lt;br&gt;<br /> 11-040 [[ewim:Dobre Miasto|Dobre Miasto]]<br /> <br /> ==Historia==<br /> Kościół jest częścią gotyckiego zespołu kolegiackiego, którego budowa ściśle związana jest z powołaniem kapituły kolegiackiej dla diecezji warmińskiej, najpierw przez biskupa [[ewim:Herman z Pragi|Hermana z Pragi]] w 1341 r. z siedzibą w [[ewim:Pierzchały|Pierzchałach]], ostatecznie przeniesionej do [[ewim:Dobre Miasto|Dobrego Miasta]] 20 listopada 1347 roku. W tym czasie nastąpiła inkorporacja istniejącego już w Dobrym Mieście kościoła parafialnego z około 1329 roku. W 1357 roku podjęto decyzję o rozbudowie świątyni, dla której zaplanowano lokalizację w południowo-zachodniej części miasta. Ukończenie budowy nastąpiło około 1390 roku, chociaż nowe zabudowania były w częściowym użytkowaniu już w latach 70-tych XIV wieku. Wybudowany zespół kolegiacki obejmował kościół, pełniący jednocześnie funkcję kościoła parafialnego dla miasta oraz zabudowania klasztorne, także o charakterze obronnym. Chociaż architektura kolegiaty przechodziła w ciągu wieków liczne zmiany, jednak szczęśliwie nie wpłynęły one znacząco na kształt całości założenia, dotyczyły bowiem głównie poprawie funkcjonalności wnętrz zajmowanych przez kanoników. Funkcjonowali oni tu do 1811 roku, do czasu nakazu rządu pruskiego likwidacji tej wspólnoty. W następnych latach pomieszczenia kolegiackie przeznaczono m.in. na cele szkolne, zaś kościół wraz ze skrzydłem zachodnim stał się siedzibą proboszcza dobromiejskiego, co wiązało się z przebudową (np. zamurowano arkady krużganków). W latach 1872-1882 kościół został poddany regotyzacji, podczas której usunięto większość nawarstwień nowożytnych, jednocześnie pozbawiając świątynię sprzętów w stylu barokowym i manierystycznym. Kościół przechodził kilka remontów, z których najbardziej widoczna była przebudowa obiektu w latach 90-tych XIX wieku, kiedy to przełożono dach świątyni, wyremontowano wieżyczkę zegarową i powiększono wieżę o jedną kondygnację poprawiając tym proporcje gotyckiej budowli. Pracami kierował wówczas architekt [[ewim:Georg Quednow|Georg Quednow]], syn miejscowego burmistrza. Świątynia uniknęła też zniszczeń jakie spadły na większość zabudowań miasta w czasie II wojny światowej. Wysiłek przywracania gotyckiej świetności podjęto też na przełomie lat 70-tych i 80-tych XX wieku. Wielkie zasługi położył wówczas proboszcz dobromiejski ksiądz [[ewim:Emil Rzeszutek|Emil Rzeszutek]]. M.in. w obu skrzydłach odsłonięto arkady krużganków, w 1984 roku w nawie głównej kościoła zawieszono odrestaurowany krzyż, w latach 1983-1988 przeprowadzono także remont i rozbudowę organów. Od tego czasu w Dobrym Mieście zaczęto organizować koncerty organowe. W uznaniu walorów historycznych kolegiaty i jej znaczenia dla życia religijnego na Warmii Jan Paweł II podniósł 19 maja 1989 roku kolegiatę dobromiejską do godności Bazyliki Mniejszej. Bazylika stanowi siedzibę [[ewim:Parafia pw. Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście|parafii]] pod tym samym wezwaniem.<br /> <br /> ==Opis==<br /> Bazylika dobromiejska jest drugą co do wielkości świątynią na [[ewim:Warmia|Warmii]]. Tylko nieznacznie ustępuje rozmiarami [[Bazylika Archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja we Fromborku|katedrze fromborskiej]]. Jej strukturę i gabaryty wyznaczają rozmiary budowli: 61,5 m długości, ponad 22 m szerokości, 18 m do sklepienia wewnątrz kościoła, ponad 42 m do kalenicy dachu. Kościół oparto na schemacie mieszczańskiej budowli halowej bezchórowej. Od strony zachodniej kościół jest połączony z masywną czworoboczną wieżą. Potężną płaszczyznę dachu łagodzi, usytuowana pośrodku, barokowa wieżyczka z sygnaturką. Wschodni szczyt kościoła zdobią liczne sterczyny (wieżyczki) i lizeny (wystające z muru pasy o trójkątnym przekroju), a wieńczy go metalowy krzyż. Ogromne wnętrze podzielone jest na trzy nawy, dzięki rzędom filarów połączonych siedmioma przęsłami po lewej i po prawej stronie nawy głównej. Nawy zwieńcza sklepienie gwiaździste. W czasie prac renowacyjnych, w latach 80-tych XX wieku usunięto z filarów i ścian dziewiętnastowieczne tynki. W ten sposób wprowadzono do kościoła nastrojowe barwy które podkreśla światło wpadające przez wysokie, smukłe ostrołukowe okna. W jednym z nich zachował się przedwojenny fragment witraża ze św. Cecylią. Wyjątkową urodę wnętrza bazyliki tworzy szczególne połączenie gotyckich murów z barokowym wystrojem świątyni. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Już pod koniec XIV wieku kościół został wyposażony w przynajmniej cztery ołtarze. Z piętnastu ołtarzy istniejących w dziejach świątyni, do dzisiaj zachowało się pięć oryginalnych. Cztery pozostałe to dzieła pseudogotyckie z końca XIX wieku. Do najstarszych zabytków zachowanych w świątyni należą:<br /> *zabytki późnogotyckie:<br /> **[[Ołtarz Mariacki w Bazylice w Dobrym Mieście|Tryptyk Mariacki]] z około 1430 roku<br /> **[[Ołtarz Świętej Anny w Bazylice w Dobrym Mieście|Tryptyk Świętej Anny Samotrzeć]] z około 1500 roku<br /> *zabytki barokowe:<br /> **[[Ołtarz główny w Bazylice w Dobrym Mieście |Ołtarz główny Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych]] z XVIII wieku<br /> **[[Ołtarz Świętego Sebastiana w Bazylice w Dobrym Mieście|Ołtarz Świętego Sebastiana]] z 1642 roku<br /> **[[Ołtarz Trójcy Świętej w Bazylice w Dobrym Mieście|Ołtarz Trójcy Świętej]] z gotyckim Tronem Łaski około 1500 roku<br /> **[[Stalle kanonickie w Bazylice w Dobrym Mieście |stalle kanonickie]] z XVII wieku<br /> **[[Baptysterium w Bazylice w Dobrym Mieście |baptysterium]] z około 1680 roku<br /> **[[Ambona w Bazylice w Dobrym Mieście |ambona kolegiaty]] z 1693 roku<br /> Ponadto:<br /> *ołtarze neogotyckie<br /> *płyty nagrobne i epitafia z XV-XVIII wieku (m.in. [[ewim:Jan Leo|Jana Leo]] - kanonika i archiprezbitera dobromiejskiego oraz kronikarza Warmii (1572–1635) )<br /> *cenne obrazy (np. &quot;Pokłon Trzech Króli&quot; [[ewim:Piotr Kolberg|Piotra Kolberga]], z końca XVII w.) i rzeźby, w tym: [[Rzeźba „Dobry Łotr” z Bazyliki w Dobrym Mieście|Dobry Łotr]], [[Piękna Madonna z Dobrego Miasta|Piękna Madonna]], [[Figura Ukrzyżowanego Chrystusa w Bazylice w Dobrym Mieście|Figura Ukrzyżowanego Chrystusa]]<br /> *[[Organy w Bazylice w Dobrym Mieście|prospekt organowy]] z lat 80-tych XIX wieku<br /> *cztery staliwne dzwony odlane w Bochum w 1923 roku<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #''Dobre Miasto : Bazylika Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych''. - Wrocław : Wydawnictwo AGA, 2006. - S. 7-13.<br /> #''Kolegiata pw. Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście = Kollegiatkirche Sanctissimi Salvatoris et Omnium Sanctorum in Dobre Miasto. Przewodnik'' / tekst Andrzej Rzempołuch ; tłum. Aniela Konopacka. - Dobre Miasto : Parafia NZiWS, [2004]. - S. 6-7. <br /> #Kopiczko, Andrzej: ''Porta Domini: kościoły jubileuszowe i sanktuaria Świętego Krzyża w archidiecezji warmińskiej'' / Andrzej Kopiczko // „Posłaniec Warmiński”, 2002. – S. 24-30. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempołuch. - Olsztyn : Remix, 1992. - S. 75-76.<br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Zespół kolegiacki w Dobrym Mieście'' / Andrzej Rzempołuch. - Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1989.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *Strona [http://www.bildarchiv-ostpreussen.de/suche/index.html.pl#!start=17 www.bildarchiv-ostpreussen.de]<br /> *Dzwony Bazyliki w Dobrym Mieście https://www.youtube.com/watch?v=ml7hkmh0L1U<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]] <br /> [[Category:Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:Powiat olsztyński]] <br /> [[Category:1301-1400]]</div>

ArturDzwonnik http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Jana_Chrzciciela_w_Wilczkowie&diff=81406 2021-03-24T08:57:16Z

<p>ArturDzwonnik: dodano informacje o dzwonach</p> <hr /> <div><br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony pod koniec XVIII wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół został wybudowany na niewielkim wzniesieniu, w centrum wsi [[ewim:Wilczkowo |Wilczkowo]] (niem. Wolfsdorf). Wieś położona jest w [[ewim:Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]], w [[ewim:Lubomino (gmina wiejska)|gminie Lubomino]]. <br /> <br /> ==Historia==<br /> Wieś otrzymała przywilej lokacyjny w 1332 roku z rąk biskupa [[ewim:Henryk II Wogenap |Henryka Wogenapa]], który postanowił wybudować tu kościół. Budowa świątyni przypadła na drugą połowę XIV wieku. Pierwsza wzmianka o miejscowym proboszczu [[ewim:Jan Wilde |Janie Wilde]] pochodzi z 1481 roku. Obecna budowla powstała w latach 1786-1787, a jej konsekrację przeprowadził w 1789 roku biskup [[Ignacy Krasicki]], ku czci św. Jana Chrzciciela i św. Apolonii. W latach 1919-1921 kościół został powiększony przez dobudowanie prezbiterium i zakrystii. <br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to kościół orientowany, wzniesiony w stylu barokowym, murowany w dolnej części z kamienia, a w wyższych z cegły, otynkowany. Pierwotny układ salowy zmieniono w latach 1919-1921 na dwuczłonowy z węższym prezbiterium, do którego przylega od strony zachodniej nowa zakrystia. Starą zakrystię, znajdującą się po stronie północnej przekształcono na kaplicę chrzcielną. Poza tym od południa przy nawie znajduje się kruchta, a od strony zachodniej wieża o zaokrąglonych narożnikach opiętych pilastrami i gzymsami, dzielącymi ją na trzy kondygnacje. Okna w najwyższej kondygnacji mają wykroje ostrołukowe. Pozostałe okna wieży, a także korpusu oraz otwory portali zostały zamknięte odcinkowo. Wieżę nakryto baniastym hełmem pokrytym gontem, przechodzącym w smukłą latarnię, zwieńczoną chorągiewką, na której widnieją daty budowy – 1787 i odnowienia – 1923. Szczyt wschodni korpusu nawowego zdobią barokowe spływy zwieńczone przyczółkiem, do którego dobudowano wieloboczną wieżyczkę z latarnią i baniastym wykończeniem przechodzącym w iglicę z chorągiewką, na której widnieje data 1910. Wnętrze nawy przykryto stropem płaskim, prezbiterium – drewnianym sklepieniem kasetonowym, natomiast kaplicę chrzcielną – spłaszczonym sklepieniem kolebkowo-krzyżowym. W kruchcie pod wieżą, znajdują się wymalowane na bocznej ścianie herby i daty: 1786-1787, 1789, 1924, które odnoszą się do budowy, konsekracji i rozbudowy kościoła. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Ołtarz główny i dwa ołtarze boczne pochodzą z warsztatu [[ewim:Chrystian Bernard Schultz |Chrystiana Bernarda Schultza]] i zawierają obrazy z drugiej połowy XIX wieku: w głównym – św. Jana Chrzciciela, w lewym – św. Anny nauczającej Najświętszą Maryję Pannę i w prawym – Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Ambona posiada zdobienia rokokowe, podobnie, jak znajdujący się na drewnianym chórze muzycznym prospekt organowy, dwie ławy lokatorskie oraz dwa konfesjonały. W kościele znajdują się także:<br /> *granitowa chrzcielnica, prawdopodobnie średniowieczna, <br /> *dwa duże krucyfiksy: jeden barokowy z końca XVII wieku (na północnej ścianie nawy), drugi wykonany w stylistyce barokowo-ludowej (w kruchcie pod wieżą),<br /> *dwie płyty nagrobne: jedna w posadzce, upamiętniająca [[ewim: Kazimierz Mocki |Kazimierza Gockiego]], zmarłego w 1771 roku, druga, wmurowana w ścianę zakrystii – [[ewim:Franciszek Jaczewski |Franciszka Jaczewskiego]], zmarłego w 1799 roku,<br /> *cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym: rokokowa monstrancja i relikwiarz z drugiej połowy XVIII wieku, kielich regencyjny z 1724 roku, wykonany przez złotnika dobromiejskiego [[ewim:Jerzy Mittag |Jerzego Mittaga]] i krzyż ołtarzowy z 1735 roku. <br /> *trzy potężne dzwony odlane w Bochum ze staliwa w 1919 roku słynące z cudownego brzmienia<br /> ==Zobacz też==<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Jana Chrzciciela w Wilczkowie|Parafia pw. św. Jana Chrzciciela w Wilczkowie]]<br /> *[[ewim:Henryk Wogenap |Henryk Wogenap]]<br /> *[[ewim:Jan Wilde |Jan Wilde]]<br /> *[[Ignacy Krasicki]]<br /> *[[ewim:Chrystian Bernard Schultz |Chrystian Bernard Schultz]]<br /> *[[ewim: Kazimierz Mocki |Kazimierz Gocki]]<br /> *[[ewim:Franciszek Jaczewski |Franciszek Jaczewski]]<br /> *[[ewim:Jerzy Mittag |Jerzy Mittag]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Chrzanowski, Tadeusz: ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'' / Tadeusz Chrzanowski. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1978. – S. 166-168. <br /> #Piskorska, Józefa: ''Złotnictwo sakralne na Warmii w okresie baroku. Cz. II, Ilustrowany katalog zachowanych dzieł'' / Józefa Piskorska. – Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2007. – S. 128. <br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Wilczkowo: barokowy kościół św. Jana Chrzciciela (1786-1787)'', materiał zamieszczony na stronie internetowej [http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/4259,wilczkowo-barokowy-kosciol-sw--jana-chrzciciela-(1786-1787).html www.polskaniezwykla.pl] [dostęp 10.12.2013 r.]<br /> *Dzwony Kościoła w Wilczkowie https://www.youtube.com/watch?v=a4E9MxVBBBs<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat lidzbarski]]<br /> [[Category:Lubomino (gmina wiejska)]]<br /> [[Category:1701-1800]]</div>

ArturDzwonnik